Tropische planten terrarium: het regenwoudklimaat in je kamer

Een terrarium met tropische planten draait om drie dingen: een temperatuur tussen 20 en 26 graden, een luchtvochtigheid van 70 procent of meer en genoeg indirect licht. Dat is warmer en vochtiger dan een gewone flessentuin, en het vraagt dus iets meer sturing. Het goede nieuws: in een woonkamer haal je die temperatuur meestal vanzelf. De kunst zit vooral in het vocht vasthouden zonder dat het doorslaat naar schimmel en rot. Met een hygrometer, de juiste bodemopbouw en een deksel die je af en toe op een kier zet, kom je een heel eind.

Wat onderscheidt een tropisch terrarium?

Een klassieke flessentuin is vaak een glazen pot met een paar kleine planten die het ook in gewone kamerlucht zouden redden. Een tropisch terrarium gaat een stap verder. Je bootst de bosbodem van het regenwoud na, waar het constant warm is, de lucht bijna verzadigd is met vocht en het licht gefilterd binnenvalt door het bladerdak.

Dat klimaat maakt planten mogelijk die in je woonkamer steeds zouden verdrogen, zoals Fittonia, kleine varens en bepaalde Begonia's. Hun dunne blad verliest in droge lucht snel water. Onder glas blijft dat vocht hangen, zodat ze vol en kleurrijk blijven.

Het verschil zit dus vooral in de mate van afsluiting en controle. Een tropisch terrarium heeft meestal een deksel of voorruit, een dikkere bodemlaag die vocht vasthoudt, en soms extra verlichting. De RHS beschrijft in haar gids over terrariums en flessentuinen hoe open en gesloten bakken van elkaar verschillen.

Hoe krijg je temperatuur en luchtvochtigheid op orde?

Streef naar deze waarden:

• Temperatuur overdag: 22 tot 26 graden.
• Temperatuur 's nachts: niet lager dan 18 tot 20 graden. Een kleine daling is natuurlijk en zelfs gezond.
• Luchtvochtigheid: 70 tot 90 procent.

Meten is weten. Een kleine digitale hygrometer met thermometer kost weinig en plak je aan de binnenkant van het glas. Kijk er een week lang dagelijks naar, op verschillende tijden. Zo zie je hoe het klimaat in jouw bak schommelt, bijvoorbeeld wanneer de zon erop staat of de verwarming uitgaat.

De deksel is je belangrijkste knop. Een volledig gesloten bak houdt het vocht vast en bereikt snel 90 procent of meer. Dat is voor de meeste soorten iets te veel van het goede. Zet de deksel daarom op een kier van een paar millimeter, of haal hem dagelijks een uurtje weg. Staat de luchtvochtigheid onder de 60 procent, sluit dan verder af of nevel lichtjes met kalkarm water. Condens die een paar uur per dag op het glas staat is prima. Blijft het glas de hele dag beslagen, dan is de bak te nat.

Welke bodemopbouw past bij een vochtig klimaat?

In een terrarium zonder drainagegat moet overtollig water ergens naartoe. Daarom bouw je de bodem op in lagen, van onder naar boven.

1. Drainagelaag, 2 tot 4 centimeter: kleikorrels, lavasteen of grof grind. Hier zakt het overtollige water in, zodat de wortels niet in een plas staan.
2. Filterdoek of een laagje mos: dit scheidt de drainage van de grond. Zonder deze laag spoelt de grond naar beneden en slibt de drainage dicht.
3. Substraat, 5 tot 8 centimeter: een luchtige mix van ongeveer gelijke delen cocopeat, fijne boomschors en een beetje perliet of fijne lava. Cocopeat houdt vocht vast, schors en perliet houden de mix luchtig, zodat de wortels zuurstof krijgen.
4. Toplaag naar keuze: levend mos, bladstrooisel of kleine stenen voor de afwerking.

Voeg eventueel een dun laagje actieve kool toe tussen drainage en substraat. Dat helpt geurtjes en rotting tegen te gaan in een bak die lang dicht blijft. Gewone kamerplantenpotgrond is voor een tropisch terrarium vaak te compact. Die wordt nat en blijft dan nat, wat wortelrot in de hand werkt.

Welke tropische soorten passen per laag?

Zet planten in lagen neer, net als in het regenwoud. Laag bij de grond de kruipers, in het midden de bladplanten en tegen de achterwand of een stukje hout de klimmers.

Check de herkomst van soorten eventueel zelf bij Kew Plants of the World Online. Kies soorten die ongeveer dezelfde vochtbehoefte hebben, zodat je niet voor de een te nat en voor de ander te droog stookt. Een uitgebreide soortenlijst vind je in tropische terrarium planten.

Wanneer moet je verlichting bijplaatsen?

Staat je terrarium op twee meter of verder van een raam, of in een kamer op het noorden, dan is het daglicht vaak te zwak. Dat merk je aan planten die lang en dun uitgroeien, bleek blad krijgen of hun kleur verliezen. Fittonia verliest dan bijvoorbeeld zijn felle nerven.

Een kleine ledlamp boven de bak lost dat op. Voor een terrarium tot 50 centimeter is een ledstrip of ledlamp van 5 tot 15 watt met een daglichtkleur (rond 6500 kelvin) meestal genoeg. Laat hem 10 tot 12 uur per dag branden, het liefst met een tijdschakelaar, zodat het ritme elke dag gelijk is. De University of Minnesota legt in haar uitleg over licht voor binnenplanten uit waarom afstand en branduren net zo belangrijk zijn als het vermogen.

Zet een terrarium nooit in direct zonlicht. Het glas werkt als een kas, zodat de temperatuur binnen een uur ver boven de 30 graden kan stijgen. Planten koken dan letterlijk.

Hoe voorkom je dat het klimaat doorslaat?

Te veel vocht en te weinig luchtcirculatie zijn de grootste risico's. Drie problemen zie je het vaakst:

• Schimmelplekken: wit pluis op hout, grond of blad. Meestal een teken dat de bak te lang dicht zit. Haal aangetaste delen weg en laat de deksel een paar dagen op een ruime kier.
• Rot: bladeren of stengels die bruin, zacht en glazig worden. Knip ze direct weg, zodat het niet overslaat naar gezonde delen, en geef een tijdje minder water.
• Muggen: kleine rouwmuggen boven de grond. Hun larven leven in natte grond. Laat de toplaag wat drogen en hang eventueel een geel vangplaatje op.

Luchten is je belangrijkste gereedschap. Open de bak bij twijfel een paar uur per dag. Zo droogt condens op, ververst de lucht en krijgen schimmelsporen minder kans. Een paar dagen iets droger is voor tropische soorten minder erg dan wekenlang te nat.

Veelgestelde vragen

Welke luchtvochtigheid heeft een tropisch terrarium nodig?

Mik op 70 tot 90 procent. Meet het met een hygrometer aan de binnenkant van het glas. Blijft de waarde lang boven 90 procent en is het glas de hele dag beslagen, zet de deksel dan op een kier. Zakt hij onder 60 procent, sluit dan verder af of nevel licht met kalkarm water.

Heb je een verwarmingsmat nodig voor tropische planten?

Meestal niet. In een woonkamer van 19 tot 22 graden blijft een terrarium vanzelf warm genoeg, zeker met een lamp erboven. Een verwarmingsmat is alleen nuttig in een koude ruimte waar het 's nachts onder de 18 graden zakt. Gebruik dan een thermostaat, zodat de bodem niet te heet wordt en wortels niet uitdrogen.

Kun je een tropisch terrarium zonder dieren houden?

Ja, een terrarium met alleen planten is heel gebruikelijk. Je hoeft dan geen rekening te houden met voeding en hygiëne voor dieren. Wel kun je springstaarten of pissebedden toevoegen, kleine bodemdiertjes die schimmel en afgestorven blad opruimen. Dat is een keuze, geen vereiste.

Waarom verrotten de bladeren in mijn tropische bak?

Bijna altijd door te veel vocht in combinatie met te weinig luchtcirculatie. Blad dat tegen het glas of de natte grond ligt, rot het eerst. Knip aangetaste bladeren weg, geef een tijd geen water en zet de deksel op een kier. Controleer ook of de drainage niet vol water staat en of de bak niet in de zon staat.

Wil je zelf een regenwoud onder glas maken? In onze collectie terrariums vind je complete bakken en passende planten. Je krijgt gratis verzending, levering binnen 1 tot 3 werkdagen, rechtstreeks vanuit de kas, en een verpakking op maat, zodat je plant veilig en onbeschadigd aankomt.

Voor levende planten geldt ons retour- en garantiebeleid, zodat je weet waar je aan toe bent.

Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.