Zamioculcas: verzorging, water en standplaats

Een Zamioculcas zamiifolia, vaak ZZ-plant genoemd, bewaart water in dikke wortelstokken onder de grond. Daardoor draait zijn verzorging om één regel: giet pas wanneer de potgrond door en door droog is. Zet hem op een heldere plek zonder direct zonlicht, dan groeit hij rustig door. Wil je een Zamioculcas kopen, dan kies je een trage groeier met glanzend blad die weinig vraagt, maar wel gevoelig is voor natte grond.

Hoe werkt een Zamioculcas eigenlijk?

De plant komt uit Oost-Afrika. Volgens de Clemson Cooperative Extension groeit hij daar in droge, open bossen op de savanne. Om droge maanden te overbruggen vormt hij knolachtige wortelstokken: verdikte, ondergrondse stengels die water en voeding opslaan. Hij hoort bij de aronskelkfamilie (Araceae), net als Monstera en Philodendron.

Wat eruitziet als een stengel met blaadjes, is botanisch één samengesteld blad. NC State Extension beschrijft bladeren tot ruim een meter lang, met een dikke bladsteel en tot zo'n 25 glanzende deelblaadjes. Elke nieuwe 'stengel' is dus een compleet nieuw blad, en ook die dikke bladsteel houdt vocht vast.

Er zijn meerdere cultivars. De Plants & Flowers Foundation Holland noemt 'Raven', waarvan het blad groen uitloopt en daarna bijna zwart kleurt, en 'Zenzi', een compacte vorm met donkergroen blad. NC State beschrijft ook 'Chameleon', met goudgeel jong blad dat vergroent.

Waar zet je een ZZ-plant neer?

Een heldere plek zonder direct zonlicht werkt het best. Clemson schrijft dat hij weinig licht overleeft, maar dat helder indirect licht zijn zeer trage groei versnelt. Direct zonlicht kan volgens NC State het blad verschroeien en bruin kleuren. Een noordraam of een plek op afstand van een zonnig raam past daarom goed. Ook tl-licht op kantoor verdraagt hij, aldus NC State.

Staat hij donkerder, giet dan minder: de grond blijft er langer nat en de kans op rot neemt toe. Houd daarnaast de temperatuur boven ongeveer 16 °C, de grens die de Plants & Flowers Foundation aanhoudt. Zoek je gezelschap voor die donkere hoek, kijk dan in onze collectie voor schaduwplekken.

Kan een Zamioculcas buiten staan?

Alleen in de zomer. De RHS geeft hem hardheidsklasse H1B: buiten zetten kan in de warme maanden, maar in de winter moet hij binnen staan. Kies een beschutte plek zonder volle zon en zet hem weer binnen zodra het 's nachts afkoelt.

Hoeveel water heeft een Zamioculcas nodig?

Minder dan de meeste kamerplanten. Clemson adviseert een à twee keer per maand water, en alleen als de potgrond helemaal is opgedroogd. NC State houdt ongeveer eens per maand aan in de winter en twee keer per maand in de zomer. Hoe warmer en lichter de plek, hoe sneller de pot droog is.

• Voel diep in de pot: de bovenlaag droogt snel, terwijl het rond de wortelstokken nog vochtig kan zijn. Een houten stokje dat droog uit de grond komt, geeft uitsluitsel.
• Giet in één keer goed door: dan raakt de complete kluit nat en vullen de wortelstokken hun voorraad aan.
• Laat nooit water staan: volgens de Plants & Flowers Foundation heeft hij een hekel aan een voet in het water.
• Kies luchtige grond: Clemson noemt een mengsel van half potgrond, een kwart perliet en een kwart zand, zodat water snel wegloopt.
• Voed zuinig: volgens Clemson volstaan een of twee voedingsbeurten per groeiseizoen, omdat de plant zo langzaam groeit.

Veel plantenbezitters merken dat een ZZ-plant met gele bladeren vaak te frequent water kreeg, en dat hij juist opknapt zodra de grond tussendoor volledig mag opdrogen. Heb je al te veel gegoten, lees dan planten te veel water gegeven.

Gele bladeren, slappe stengels of bruine plekken: wat nu?

De meeste klachten hebben met water of licht te maken. De Plants & Flowers Foundation noemt voor gele bladeren vijf mogelijke oorzaken: te veel water met wortelrot, te weinig licht, kou, een pot die vol wortels zit en gewone veroudering van oud blad.

• Eén oud blad onderaan wordt geel: vaak natuurlijke veroudering. Knip het volgens de RHS bij de grond af.
• Meerdere bladeren tegelijk geel, grond vochtig: stop met gieten en haal de plant uit de pot. Stevige, lichte wortelstokken zijn gezond; zachte, bruine en muf ruikende delen snijd je weg, waarna je hem in droge, verse grond zet.
• Stengels worden slap of vallen om: voel eerst aan de voet. Is die zacht, dan is rot door natte grond de waarschijnlijke oorzaak. Staan de stengels in kurkdroge grond en zijn de wortelstokken gerimpeld, dan heeft hij juist te lang geen water gehad.
• Bruine, droge plekken op het blad: passen bij te veel direct zonlicht, zoals NC State beschrijft. Zet hem wat verder van het raam.
• Donkere vlekjes op de stengels: volgens Clemson normaal voor deze plant, dus geen reden tot zorg.

Plagen komen weinig voor. NC State noemt alleen schildluis als aandachtspunt.

Veelgestelde vragen over de Zamioculcas

Is een Zamioculcas giftig?

Ja. NC State vermeldt dat de plant calciumoxalaat bevat en giftig is voor katten, honden en mensen, met braken en diarree als er veel blad wordt gegeten. De RHS noemt hem schadelijk bij opeten en irriterend voor huid en ogen, en adviseert handschoenen bij het verpotten of stekken. Heb je dieren die aan planten knagen, kijk dan bij huisdiervriendelijke kamerplanten.

Hoe groot wordt een Zamioculcas en hoe snel?

Clemson en NC State noemen voor een volwassen plant 60 tot 120 centimeter hoogte en een vergelijkbare breedte. Dwergvormen blijven volgens Clemson rond de 25 tot 30 centimeter. De groei is traag, zeker op een donkere plek. Koop dus liefst meteen het formaat dat bij je ruimte past.

Kun je een Zamioculcas stekken?

Ja, op twee manieren. De RHS noemt losse deelblaadjes als bladstek; steek het blaadje met de voet in vochtige, luchtige grond. Reken op geduld, want bij deze trage groeier laat een nieuw blad lang op zich wachten. Sneller gaat delen, dat NC State ook noemt: verdeel een volle pot bij het verpotten in stukken met eigen wortelstokken.

Hoe vaak moet je een Zamioculcas verpotten?

Omdat hij langzaam groeit, is dat volgens de Plants & Flowers Foundation eens in de paar jaar. Het moment is daar als de wortelstokken de pot helemaal vullen. Neem een pot van een maat groter en een zware, stabiele sierpot, zodat een grote plant niet omkiept.

Is een Zamioculcas luchtzuiverend?

Niet merkbaar. De Plants & Flowers Foundation schrijft dat een meetbaar luchtzuiverend effect in een gewone woning ontbreekt. Kies hem om zijn uiterlijk en geringe zorg.

Is een Zamioculcas geschikt voor beginners?

Ja, als je de gieter vaker laat staan dan je gewend bent. De RHS noemt hem tolerant voor verwaarlozing. Wie graag verzorgt, loopt meer risico dan wie weleens vergeet. Twijfel je tussen twee zuinige planten, vergelijk hem dan met de Sanseveria, die water in zijn bladeren bewaart in plaats van onder de grond.

Bekijk de Zamioculcas op deze pagina, van een los exemplaar tot een plant in mand of sierpot. Je ZZ-plant komt rechtstreeks vanuit de kas en ligt binnen 1 tot 3 werkdagen bij je, met gratis verzending en in een verpakking op maat. Levende planten nemen we niet retour. Heeft de plant bij aankomst transportschade opgelopen? Meld dat binnen 48 uur via info@pureplant.nl, met je bestelnummer en foto's, dan zoeken we een passende oplossing.