cacti of cactussen
Cacti en cactussen zijn twee schrijfwijzen voor dezelfde plantengroep: cacti is het Latijnse meervoud, cactussen de ingeburgerde Nederlandse vorm. Beide verwijzen naar planten uit de familie Cactaceae, herkenbaar aan hun areolen: kleine, ronde plekjes op de plant waaruit doorns, haartjes, en bij bloei ook bloemen groeien.
Wat een cactus tot een cactus maakt
Niet elke stekelige of dikbladige plant is een cactus. Het onderscheidende kenmerk is de areool, een gespecialiseerd orgaan dat geen andere plantenfamilie heeft. Veel mensen noemen succulenten in het algemeen 'cactussen', terwijl planten als echeveria, haworthia, of crassula (eerder besproken in andere overzichten) wel succulent zijn maar geen areolen hebben en dus botanisch geen cactus zijn.
Cactussen versus andere succulenten: het verzorgingsverschil
Cactussen zijn, vergeleken met veel andere succulenten, doorgaans nog iets toleranter voor langdurige droogte en hebben vaak nog feller, directer licht nodig om hun natuurlijke, compacte groeivorm te behouden. Een cactus die te weinig licht krijgt, wordt zichtbaar slungelig en strekt zich uit richting de lichtbron, een duidelijker signaal dan bij sommige andere succulenten.
Veelvoorkomende cactussoorten als kamerplant
Echinocactus grusonii (schoonmoederskussen)
Een bolvormige cactus met dichte, gele doorns, traag groeiend en met een lange levensduur als kamerplant.
Mammillaria-soorten
Kleinere, vaak bolvormige tot kortcilindrische cactussen die relatief snel en rijkelijk bloeien vergeleken met veel andere cactussoorten, met kleine, kransvormig gerangschikte bloemen.
Opuntia (schijfcactus)
Herkenbaar aan de platte, ovale segmenten ('schijven') die de plant opbouwen, met een grovere, robuustere uitstraling dan de meer compacte bolcactussen.
Licht: de belangrijkste voorwaarde
Een zuid- of westgericht raam met meerdere uren directe zon per dag is voor de meeste cactussen de meest geschikte plek in een gemiddelde woonkamer. Op een noordgericht raam, zoals besproken in eerdere overzichten over lichtmeting, groeien cactussen wel door, maar minder compact en met een grotere kans op een vervormde, naar het licht toe groeiende vorm.
Verzorgingstips
- Water alleen als de grond volledig droog is, en aanzienlijk minder vaak dan bij de meeste bladplanten besproken in andere overzichten.
- Gebruik specifieke cactus- of succulentengrond met goede drainage, niet de standaard potgrond bedoeld voor bladplanten.
- Verminder watergift in de winter verder, gezien de groei dan grotendeels stilvalt.
Veelgestelde vragen
Zijn alle cactussen ongevaarlijk voor huisdieren, net als sommige andere succulenten?
De doorns zelf vormen een fysiek risico (prikken) voor zowel huisdieren als mensen, los van enige giftigheid; plaats cactussen daarom buiten bereik van nieuwsgierige huisdieren of kleine kinderen, ongeacht of de soort verder giftig is.
Kan een cactus net als gewone kamerplanten verpotten nodig hebben?
Ja, al groeien de meeste cactussen langzamer dan bladplanten, waardoor verpotten minder frequent nodig is; gebruik bij het verpotten dikke handschoenen of een stuk stevig papier om de doorns te kunnen hanteren zonder jezelf te prikken.
Waarom noemen mensen succulenten zonder areolen soms toch cactussen?
Dit komt door de visuele gelijkenis (dikke, vochtopslaande bladeren of stengels) en het feit dat het botanische onderscheid (de areool) voor de meeste mensen niet bekend is; in de volksmond wordt 'cactus' vaak als verzamelterm voor stekelige of dikbladige planten gebruikt, ook al klopt dit botanisch niet altijd.
