Welke planten in de slaapkamer

Welke planten in de slaapkamer: een tweede versie, deze keer vanuit de invalshoek van wat er met planten gebeurt als de seizoenen extreem zijn: een uitzonderlijk hete zomer, of een uitzonderlijk koude winter. Niet de gemiddelde seizoensoverwegingen (zoals in eerdere overzichten), maar hoe planten zich gedragen bij uitschieters, en welke planten daar het beste tegen kunnen. Met andere soorten en insteek.

Uitschieters versus gemiddelden

Eerdere overzichten in deze sessie bespraken hoe planten passen bij de gemiddelde seizoensomstandigheden van een slaapkamer. Maar sommige jaren zijn uitzonderlijk: een hittegolf van een week, of een koudegolf waarbij de verwarming structureel hoger staat dan normaal. Dit overzicht kijkt naar planten die deze uitschieters relatief goed doorstaan, in tegenstelling tot planten die bij gemiddelde omstandigheden goed gedijen maar bij uitschieters in de problemen komen.

Bestand tegen hittegolven

Sansevieria: ongevoelig voor kortdurende hitte

Een sansevieria, van nature gewend aan warme, droge klimaten, ondervindt van een week extreme hitte in de slaapkamer weinig problemen, zolang er niet ook extra water wordt gegeven 'omdat het zo warm is' (wat juist tot problemen kan leiden in combinatie met hitte en eventueel minder verdamping bij gesloten ramen tegen de hitte overdag).

Crassula ovata: wateropslag als buffer tegen hitte

De wateropslag in de bladeren en stam van de crassula, normaal gesproken een buffer tegen droogte, werkt ook als buffer tegen een periode van extra verdamping door hitte: de plant kan tijdelijk uit zijn eigen reserves putten zonder direct in de problemen te komen.

Minder bestand tegen hittegolven

Calathea-soorten: gevoelig voor combinatie van hitte en lage luchtvochtigheid

Calathea's, die normaal al gevoelig zijn voor lage luchtvochtigheid (zoals in eerdere overzichten besproken), kunnen bij een hittegolf, vooral als deze gepaard gaat met extra droge lucht (door airconditioning of gesloten ramen), sneller bruine bladranden ontwikkelen dan normaal. Voor wie een calathea heeft en een hittegolf voorspeld ziet, kan extra besproeien of tijdelijke verplaatsing naar een vochtigere plek (zoals besproken in het vakantie-overzicht voor de begonia) een voorzorg zijn.

Bestand tegen koudegolven (met verwarming hoger dan normaal)

Aspidistra: tolereert temperatuurschommelingen

De aspidistra, van nature gewend aan een breed scala aan temperaturen in zijn natuurlijke habitat (bosbodems met seizoensvariatie), tolereert het tijdelijk hoger zetten van de verwarming (en de daarmee gepaard gaande dalende luchtvochtigheid) beter dan veel andere planten, zonder dat dit meteen tot zichtbare problemen leidt.

Minder bestand tegen koudegolven (met verwarming hoger dan normaal)

Asplenium nidus (vogelnestvaren): extra gevoelig bij verhoogde verwarming

Een vogelnestvaren, die al gevoelig is voor lage luchtvochtigheid, wordt bij een koudegolf met extra verwarming (en dus extra droge lucht) sneller gestrest dan in een gemiddelde winter. Voor wie deze plant heeft tijdens een koudegolf, is extra aandacht voor luchtvochtigheid (besproeien, of tijdelijk dichter bij andere planten plaatsen voor een micro-klimaat) een mogelijke voorzorg.

Wat te doen bij aangekondigde extreme omstandigheden

• Bij een aangekondigde hittegolf: controleer planten die gevoelig zijn voor droogte/luchtvochtigheid (calathea, asplenium) vaker dan normaal in die periode, en overweeg tijdelijke verplaatsing naar een koelere of vochtigere plek.
• Bij een aangekondigde koudegolf met hogere verwarming: vergelijkbare voorzorgen voor luchtvochtigheid-gevoelige planten, en houd er rekening mee dat de droge lucht door verwarming vaak een groter probleem is dan de temperatuur zelf voor de meeste kamerplanten.
• Voor de meest robuuste planten (sansevieria, crassula, aspidistra) is over het algemeen geen specifieke actie nodig bij uitschieters, wat hen tot een geschikte 'basis' maakt als je niet wilt dat extreme weersomstandigheden steeds aandacht vragen.

Verzorgingstips

• Sansevieria en crassula bij hitte: geef niet extra water 'omdat het warm is'; volg de normale, lage frequentie ondanks de hitte.
• Calathea bij hitte: extra besproeien is hier wel een uitzondering op de regel 'geen extra verzorging bij hitte', specifiek vanwege de luchtvochtigheid-gevoeligheid van deze soort.
• Aspidistra bij koude/verwarming: geen specifieke aanpassing nodig.
• Asplenium nidus bij koude/verwarming: extra besproeien, en eventueel een kleine schaal water in de buurt voor extra omgevingsvochtigheid.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak komen dit soort uitschieters voor, en is het de moeite waard om hier rekening mee te houden?

De frequentie van hittegolven en koudegolven varieert per jaar en regio. Voor wie planten heeft die al gevoelig zijn voor luchtvochtigheid (calathea, asplenium), kan het de moeite waard zijn om bij een aangekondigde uitschieter even extra aandacht te geven, simpelweg omdat de voorzorg (extra besproeien) weinig moeite kost in verhouding tot het voorkomen van schade.

Is het zinvol om bij voorbaat alleen planten te kiezen die tegen uitschieters bestand zijn?

Voor wie liever helemaal geen extra aandacht wil besteden tijdens uitschieters, kan dit een overweging zijn (vergelijkbaar met de keuze voor 'makkelijke planten' in het algemeen). Voor wie planten zoals calathea om andere redenen (esthetiek, zoals besproken in eerdere overzichten) waardeert, is 'soms extra aandacht bij uitschieters' wellicht een acceptabele prijs voor die andere voordelen.

Verandert klimaatverandering iets aan de relevantie van dit overzicht?

Als uitschieters (hittegolven, extreme koudeperiodes) frequenter voorkomen, wordt de overweging in dit overzicht mogelijk relevanter dan in het verleden, simpelweg omdat de kans op zo'n uitschieter in een gegeven jaar toeneemt. Dit overzicht doet geen uitspraak over klimaatprojecties zelf, maar de onderliggende logica (sommige planten zijn gevoeliger voor uitschieters dan andere) blijft hetzelfde, ongeacht hoe vaak uitschieters voorkomen.

Is een airconditioning in de slaapkamer goed of slecht voor planten tijdens een hittegolf?

Airconditioning verlaagt de temperatuur maar verlaagt vaak ook de luchtvochtigheid, wat voor luchtvochtigheid-gevoelige planten (calathea, asplenium) een nieuw aandachtspunt kan zijn, ook al is de temperatuur zelf minder extreem. Voor robuuste planten (sansevieria, crassula, aspidistra) is airconditioning over het algemeen geen probleem.

Hoe verhoudt dit overzicht zich tot het eerdere overzicht over seizoensgebonden planten?

Het eerdere seizoensoverzicht ging over gemiddelde, terugkerende seizoenspatronen (winter is droger, zomer is vochtiger, etc.) en welke planten daarbij passen. Dit overzicht gaat over afwijkingen van die gemiddelden: wat als een winter veel kouder is dan gemiddeld, of een zomer veel heter. De planten die goed presteren bij gemiddelde seizoenspatronen zijn niet altijd dezelfde planten die het beste presteren bij uitschieters binnen die seizoenen.