Kleine terrarium planten: soorten die klein blijven achter glas

Groeit je terrarium elk half jaar opnieuw dicht? Dan zitten er waarschijnlijk planten in die langzaam groeien, maar niet klein blijven. Dat is een wezenlijk verschil. Een trage groeier bereikt uiteindelijk toch zijn volle hoogte, terwijl een soort die van nature klein is gewoon stopt. Mini-Fittonia, Selaginella, slaapkamergeluk en de miniatuurgloxinia horen bij die tweede groep en blijven jarenlang passen achter glas.

Wat betekent klein blijven eigenlijk?

Bij een plantenlabel staat vaak "langzame groeier". Dat zegt iets over het tempo, niet over het eindpunt. Een Calathea groeit in een terrarium bijvoorbeeld rustig, maar wil na een paar jaar toch dertig centimeter of meer worden. Het glas lost dat niet op, de bladeren drukken dan tegen het deksel.

Een soort die van nature klein blijft, heeft een beperkte eindhoogte in zijn genen. Vaak zijn het planten uit de ondergroei van een bos of van rotsen, waar hoog worden geen voordeel oplevert. Ze groeien in de breedte, als kussentje of kruipend tapijt, in plaats van in de hoogte.

Voor een klein glas wil je dus soorten met een lage eindhoogte. Kijk bij het kiezen naar de hoogte die een plant na een paar jaar bereikt, niet naar het formaat waarin hij binnenkomt. Een jonge plant van acht centimeter kan net zo goed een toekomstige reus zijn.

Twaalf kleinblijvende soorten

De soorten hieronder blijven ook op termijn laag. Bij "gesloten bak" zie je of een soort het goed doet in een afgesloten glas met hoge luchtvochtigheid, of juist wat ventilatie nodig heeft. De hoogtes zijn gemiddelden binnenshuis.

Twijfel je over de naam van een plantje? De soortnamen kun je controleren in de databank van Kew Plants of the World Online. Zo weet je zeker dat je de kleine soort koopt en niet een grotere verwant.

Welke miniatuurvarens en mossen houden de bodem laag?

Selaginella wordt vaak een varen genoemd, maar hoort eigenlijk bij een oudere plantengroep, de mosvarens. Voor jou maakt dat weinig uit: hij vormt een zacht, groen tapijtje van een paar centimeter hoog dat snel sluit. Zo bedekt hij de grond en houdt hij het vocht onder het glas gelijkmatiger.

De steenbreekvaren (Asplenium trichomanes) groeit in de natuur in muurvoegen. Zijn smalle veertjes met ronde blaadjes blijven klein en passen goed achter in een terrarium, als achtergrond voor lagere plantjes. Hij houdt van vocht, maar niet van stilstaand water rond zijn voet.

Mos is de ideale afwerking. Kussenmos vormt bolle, grijsgroene kussentjes, terwijl plat groeiende mossoorten meer een gazonnetje geven. Mos heeft geen wortels zoals planten die hebben, het neemt water op via zijn blaadjes. Daarom wil het vooral hoge luchtvochtigheid en een vochtige ondergrond, en geen dikke laag potgrond. Leg het op een dun laagje terrariumgrond en druk het goed aan, zodat het contact maakt.

Hoe houd je planten klein met snoei en potmaat?

Ook kleinblijvende soorten kunnen soms uitschieten, vooral als het licht van één kant komt. Een paar eenvoudige handelingen houden ze compact.

• Toppen knippen. Knip met een nagelschaartje het groeipuntje van een stengel af, net boven een bladpaar. De plant maakt dan twee nieuwe zijscheutjes aan in plaats van één lange. Zo wordt hij voller en lager.
• Kruipers inkorten. Kruipvijg en Pilea glauca breiden zich uit. Knip ranken die tegen het glas groeien terug, zodat ze andere plantjes niet overgroeien.
• Wortelvolume beperken. Hoe meer grond, hoe meer wortels en hoe meer groei. Houd de substraatlaag dun, rond de drie tot vijf centimeter. Je kunt een plantje ook in een klein netpotje of een omhulsel van mos laten staan, zodat de wortels niet ongeremd verder groeien.
• Weinig voeding. In een terrarium hoef je bijna nooit bij te mesten. Extra voeding zorgt voor snelle, slappe groei.

Knip liever vaak een beetje dan eens per jaar veel. Grote snoeiwonden in een vochtig glas kunnen gaan schimmelen, kleine sluiten snel.

Hoe bouw je een miniatuurlandschap op?

Met kleine plantjes kun je spelen met schaal. Het oog schat de grootte van een landschap in aan de hand van wat eromheen staat. Als je alles in verhouding klein houdt, lijkt je terrarium ruimer dan het is.

• Gebruik fijn grind of zand van een paar millimeter als pad of rivierbedding. Grove kiezels doen een landschap juist kleiner lijken.
• Zet een of twee kleine stenen of stukjes lavasteen neer als "rotsen". Een steen van vier centimeter oogt tussen mos als een flinke kei.
• Plaats de hoogste plantjes achterin en laat de bodem naar voren toe iets aflopen. Zo ontstaat diepte.
• Herhaal een soort op twee plekken. Dat geeft rust en suggereert dat het landschap buiten het glas doorloopt.

Voor meer uitleg over het opbouwen van lagen, drainage en het sluiten van een flessentuin heeft de RHS een handige gids. Wil je daarna nog meer soorten ontdekken, lees dan ook welke planten in een terrarium passen.

Veelgestelde vragen

Blijven kleine terrariumplanten voor altijd klein?

Soorten met een lage eindhoogte blijven laag, maar ze groeien wel in de breedte. Een Selaginella of kruipvijg bedekt na een tijd de hele bodem. Met af en toe knippen en een dunne laag grond houd je ze op formaat. Na een paar jaar kan het nodig zijn een plantje te delen of te vervangen.

Kun je stekjes gebruiken in plaats van hele planten?

Ja, en dat werkt vaak goed. Stekjes van Pilea glauca, kruipvijg en Peperomia prostrata wortelen gemakkelijk in de vochtige lucht van een gesloten glas. Ze beginnen kleiner, zodat je meer ruimte houdt. Steek ze een centimeter diep in vochtige grond en houd het deksel de eerste weken dicht.

Welke kleine terrariumplant is het makkelijkst?

Voor beginners is Selaginella kraussiana een goede start. Hij groeit snel genoeg om het glas te vullen, verdraagt halfschaduw en houdt van de hoge luchtvochtigheid van een gesloten bak. Een mini-Fittonia is ook vergevingsgezind: hij laat duidelijk zien wanneer hij dorst heeft en herstelt snel.

Hoeveel plantjes passen er in een pot van één liter?

In een glas van één liter passen meestal drie tot vijf kleine plantjes, plus wat mos. Kies één iets hogere soort als middelpunt en vul aan met kruipers. Laat ruimte tussen de plantjes, zodat er lucht kan stromen en ze de eerste maanden kunnen uitgroeien.

Zin om zelf een klein landschap achter glas te maken? Bekijk onze terrarium collectie. Je krijgt gratis verzending en levering binnen 1 tot 3 werkdagen, rechtstreeks vanuit de kas, met verpakking op maat zodat je plant veilig en onbeschadigd aankomt. Lees ook ons overzicht van planten die klein blijven voor meer inspiratie.

Komt een levende plant niet goed aan? Dan kun je rekenen op ons retour- en garantiebeleid voor levende planten.

Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.