Plant met hele kleine blaadjes: groene kussens binnen en buiten

Een plant met hele kleine blaadjes, van hooguit een paar millimeter, groeit bijna altijd uit tot een kussen of tapijt. Denk aan slaapkamergeluk (Soleirolia soleirolii) in een terrarium of Iers mos (Sagina subulata) tussen je tegels. Binnen horen de soorten die hoge luchtvochtigheid willen, buiten de soorten die vorst en af en toe een voetstap verdragen. Met de juiste plek en gelijkmatig vocht blijft zo'n groen kussen jarenlang dicht.

Welke zeven soorten hebben millimeterblad?

De soorten hieronder hebben allemaal blaadjes van ongeveer 2 tot 10 millimeter. Ze verschillen vooral in groeisnelheid en in de vraag of ze binnen of buiten horen. Zo kies je meteen de soort die bij jouw plek past.

Slaapkamergeluk is de bekendste binnensoort, maar hij is ook de gevoeligste voor een droge kluit. Kruiptijm is juist het tegenovergestelde: hij houdt van zon en een schrale bodem, en bloeit in de zomer met kleine paarse bloemetjes. Wil je de herkomst van een soort nakijken, dan vind je de geaccepteerde naam in de database van Kew Plants of the World Online. Zoek je een kamerplant met wat groter, maar nog steeds fijn blad? Lees dan ook ons overzicht van planten met kleine blaadjes.

Hoe houd je ze gezond in een terrarium of onder een stolp?

Millimeterblad heeft weinig reserve. In een terrarium of onder een glazen stolp blijft de lucht vochtig, waardoor het blad minder snel uitdroogt. Daarom groeien slaapkamergeluk, waternavel en kruipvijg daar vaak voller dan in een open pot.

Het risico zit aan de andere kant: stilstaande, natte lucht. Condens die dagenlang tegen het glas blijft staan, is een teken dat er te weinig ventilatie is. Op dat moment krijgen schimmels kans en zie je grijze of bruine plekken in het kussen.

• Zet de deksel of stolp een paar keer per week een uur open, zodat vocht kan ontsnappen.
• Veeg zichtbare condens weg als het glas 's ochtends helemaal beslagen is.
• Knip dode of bruine blaadjes direct weg, want rottend blad is een voedingsbodem voor schimmel.
• Gebruik een luchtige, goed doorlatende grond met een laagje korrels onderin, zodat de wortels niet in water staan.

Zet een terrarium licht, maar niet in de volle zon. Glas werkt als een vergrootglas, waardoor de temperatuur binnen snel oploopt. De RHS adviseert daarom een plek met helder, indirect licht.

Welke soorten groeien buiten tussen tegels en op een graf?

Buiten heb je soorten nodig die winterhard zijn en tegen een beetje betreding kunnen. Iers mos en kruiptijm zijn daarvoor de bekendste keuzes. Iers mos vormt een zacht, heldergroen kussen dat op een graf of tussen stapstenen er verzorgd uitziet. Kruiptijm verdraagt af en toe een voetstap en geeft dan een kruidige geur af.

Slaapkamergeluk groeit buiten ook, maar alleen op een beschutte, schaduwrijke plek en bij strenge vorst vriest hij vaak terug. Voor een pad waar dagelijks gelopen wordt, is geen van deze soorten geschikt. Gebruik ze dan voor de randen of voor voegen waar je zelden stapt.

1. Maak de voeg of het plantvak onkruidvrij en vul aan met een mengsel van tuinaarde en wat zand.
2. Verdeel de plant in kleine plukjes en zet die op 10 tot 15 centimeter van elkaar.
3. Druk elk plukje stevig aan, zodat de wortels direct contact maken met de grond en niet uitdrogen.
4. Geef de eerste weken regelmatig water tot de plukjes zichtbaar uitlopen.

Een voeg met groen in plaats van tegels helpt ook bij het opvangen van regenwater, zoals Milieu Centraal uitlegt.

Hoe geef je water zonder plassen?

Hele kleine blaadjes hebben een groot oppervlak ten opzichte van hun inhoud en bijna geen opslag. Daardoor verdampen ze snel vocht. Droogt de grond helemaal uit, dan kan slaapkamergeluk binnen een dag verschrompelen en bruin worden. Dat blad herstelt niet meer, al kan de plant vanuit de stengels opnieuw uitlopen.

Tegelijk zijn de fijne worteltjes gevoelig voor een natte, zuurstofarme kluit. Het doel is dus gelijkmatig vochtig, niet nat. Zo werk je dat in de praktijk uit:

• Geef water van onderaf: zet de pot een kwartier in een schaal water en laat daarna uitlekken. Het blad blijft droog en de kluit neemt precies op wat hij nodig heeft.
• Voel dagelijks even met je vinger. Is de bovenste halve centimeter droog, dan is het tijd.
• Giet je van boven, gebruik dan een gieter met een fijne tuit en richt op de grond. Een harde straal slaat het kussen plat.
• Buiten geef je vooral in het eerste jaar en tijdens droge, zonnige periodes extra.

Hoe houd je het kussen dicht en vol?

Snelle groeiers zoals slaapkamergeluk en Callisia repens lopen na een paar maanden over de rand van de pot. Knip die uitlopers met een kleine schaar terug tot net binnen de rand. Daardoor vertakt de plant zich op de plek waar je knipt en blijft het kussen compact.

Wordt het midden hoog en bol terwijl de randen dun blijven? Dun het midden dan uit door hier en daar een pluk stengels bij de basis weg te knippen. Zo valt er weer licht op de lagere delen en lopen die opnieuw uit.

Kale plekken herstel je eenvoudig met stekjes van de plant zelf. Knip een pluk van 2 tot 3 centimeter van een dichte plek, leg die op de kale grond en druk hem licht aan. Houd de plek een paar weken extra vochtig, zodat de stengeltjes wortel maken. Bij kruipvijg en Callisia kun je ook een lange rank over de kale plek leggen en vastzetten met een gebogen stukje ijzerdraad.

Veelgestelde vragen

Waarom worden de blaadjes van mijn Soleirolia bruin?

Meestal is de kluit een keer te droog geweest. Het fijne blad verschrompelt dan binnen een dag en kleurt bruin. Ook felle zon achter glas of juist een kletsnatte pot kan bruine plekken geven. Knip het bruine blad weg, houd de grond gelijkmatig vochtig en zet de plant op een lichte plek zonder directe middagzon.

Kun je een groen kussen zelf uitbreiden met stekjes?

Ja, dat gaat bij de meeste soorten makkelijk. Knip plukjes van een paar centimeter, leg ze op vochtige grond en druk ze licht aan. Na twee tot vier weken maken ze wortels. Houd de nieuwe plukjes in die periode iets vochtiger dan de rest, zodat ze niet uitdrogen.

Welke plantjes met klein blad kunnen tegen volle zon?

Buiten is kruiptijm de beste keuze voor volle zon. Hij houdt van een droge, schrale bodem en bloeit in de zomer. Iers mos kan zon verdragen zolang de grond niet uitdroogt. Binnen verdraagt Callisia repens wat ochtendzon. Slaapkamergeluk en waternavel verbranden juist in felle zon en passen beter op een halfschaduwplek.

Zijn kleine bodembedekkers geschikt tussen grind?

Kruiptijm doet het goed tussen grind, omdat grind snel droogt en warmte vasthoudt. Iers mos kan ook, mits er onder het grind voldoende humusrijke grond zit die vocht vasthoudt. Leg geen worteldoek onder de plantplekken, want dan kunnen de plantjes zich niet verspreiden. Slaapkamergeluk is te gevoelig voor droogte tussen grind.

Wil je binnen beginnen met een klein groen tapijt? In de collectie terrariumplanten vind je soorten die van een vochtige omgeving houden. Je krijgt gratis verzending en levering binnen 1 tot 3 werkdagen, rechtstreeks vanuit de kas en in een verpakking op maat, zodat je plant veilig en onbeschadigd aankomt.

Voor levende planten geldt daarnaast ons retour- en garantiebeleid.

Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.