Planten die water uit de lucht halen: feit en fabel

Ja, sommige planten kunnen vocht uit de lucht opnemen. Tillandsia's doen dat bijvoorbeeld met speciale cellen op hun bladeren. Toch betekent dit niet dat je deze planten nooit water hoeft te geven. In een Nederlandse woonkamer is de lucht meestal niet vochtig genoeg om alle benodigde water aan te leveren. Ook een luchtplant heeft daarom extra water nodig.

Dat verschil is belangrijk als je op zoek bent naar een plant die weinig verzorging vraagt. De bijzondere manier waarop sommige planten vocht opnemen, maakt ze interessant, maar het maakt ze niet volledig zelfvoorzienend.

Hoe werkt vochtopname via het blad?

Bij de meeste kamerplanten komt water via de wortels binnen. Bij sommige epifyten, planten die van nature op andere planten groeien zonder daarop te parasiteren, werkt dat anders. Ze hebben zich aangepast aan een leven waarbij water niet voortdurend beschikbaar is in de bodem.

Een goed voorbeeld is Tillandsia. De bladeren zijn bedekt met kleine gespecialiseerde structuren die trichomen heten. Deze schubachtige cellen kunnen vocht uit regen, mist en dauw opnemen. Bij sommige soorten zijn de trichomen zo dicht aanwezig dat het blad een zilvergrijze uitstraling krijgt.

Ook veel epifytische orchideeën hebben een bijzondere aanpassing. Hun luchtwortels zijn omgeven door een sponsachtige laag die velamen heet. Deze laag kan vocht uit de omgeving en regen opnemen. De wortels zijn dus niet alleen bedoeld om de plant vast te zetten, maar spelen ook een belangrijke rol bij de wateropname.

Zo kunnen deze planten omgaan met een omgeving waarin de wortels niet permanent in vochtige grond staan. Dat is handig in de natuur, maar thuis blijft voldoende water beschikbaar maken belangrijk.

Welke planten kunnen vocht uit de lucht opnemen?

Niet iedere kamerplant kan op dezelfde manier water uit de lucht halen. Vooral epifytische planten hebben hiervoor bijzondere aanpassingen ontwikkeld.

• Tillandsia (Tillandsia spp.): luchtplanten die vocht voornamelijk via trichomen op hun bladeren opnemen.
• Spaans mos (Tillandsia usneoides): een hangende tillandsia met sterk ontwikkelde waterabsorberende structuren.
• Sommige orchideeën (Orchidaceae): vooral epifytische soorten hebben luchtwortels met een sponsachtige velamenlaag.
• Sommige bromelia's (Bromeliaceae): verschillende soorten zijn aangepast aan het verzamelen en opnemen van water buiten de bodem.

Vooral de tillandsia is interessant als je een plant zoekt zonder potgrond. Wil je meer weten over deze bijzondere groep, dan kun je ook onze pagina over Tillandsia luchtplanten bekijken.

Let wel op het verschil tussen vocht opnemen en voldoende water krijgen. Een plant kan uitstekend vocht uit de lucht benutten en toch regelmatig een flinke waterbeurt nodig hebben.

?% Weet je niet zeker welke plant bij jouw plek past?Doe de quiz en vind in 2 minuten jouw groene match.

Waarom is de lucht in huis niet genoeg?

In de natuur leven veel van deze planten in omstandigheden waarin vocht regelmatig beschikbaar is als regen, mist of dauw. Een verwarmde woonkamer is een heel andere omgeving. Vooral in de winter kan de relatieve luchtvochtigheid binnenshuis sterk dalen.

Omgeving	Beschikbaarheid van vocht	Wat betekent dit voor de plant?
Vochtig tropisch leefgebied	Regelmatig vocht door regen, mist en hoge luchtvochtigheid	Een epifyt kan veel vocht uit zijn omgeving benutten.
Badkamer tijdens en na het douchen	Tijdelijk veel vocht in de lucht	Dit kan een gunstig microklimaat geven, maar vervangt water geven niet.
Normale woonkamer	Wisselende, vaak lagere luchtvochtigheid	Extra water is meestal noodzakelijk.
Verwarmde woonkamer in de winter	Vaak droge lucht	Vochtopname uit de lucht is onvoldoende om de waterbehoefte te dekken.

De luchtvochtigheid heeft bovendien invloed op hoe snel een plant water verliest. Bij droge lucht kan de verdamping toenemen. Daardoor is het niet verstandig om alleen naar de luchtvochtigheid te kijken en de watergift volledig achterwege te laten.

Een badkamer kan voor vochtminnende planten dus een prettige plek zijn. Maar ook daar blijft het belangrijk om naar de plant zelf te kijken. Een paar uur hoge luchtvochtigheid na het douchen is iets anders dan een voortdurend vochtig klimaat.

Hoeveel water geef je dan wel?

Er bestaat geen vaste hoeveelheid water die voor iedere luchtplant of epifyt werkt. Temperatuur, luchtvochtigheid, licht, ventilatie en het soort plant maken allemaal verschil. Bij een tillandsia is regelmatig volledig bevochtigen belangrijker dan iedere dag een klein beetje nevel.

• Lente en zomer: geef een tillandsia doorgaans meerdere keren per week water. De RHS adviseert gemiddeld twee tot drie keer per week onderdompelen, waarna de plant goed moet opdrogen.
• Herfst: pas de frequentie aan als de temperatuur en luchtvochtigheid dalen. Controleer eerst of de plant daadwerkelijk droogt tussen de waterbeurten.
• Winter: geef minder vaak als de groei en verdamping afnemen, maar voorkom dat de plant langdurig volledig uitdroogt.
• Droge lucht: controleer vaker, omdat de plant sneller vocht kan verliezen.
• Vochtige omgeving: de plant kan soms langer met water doen, maar extra water blijft nodig.

Bij een tillandsia is goed drogen tussen waterbeurten belangrijk. Blijft er langdurig water tussen de bladeren staan, dan neemt de kans op problemen toe. Goede ventilatie helpt daarom samen met de juiste watergift.

Voor orchideeën ligt het anders. Een Phalaenopsis heeft bijvoorbeeld regelmatig water nodig en mag niet langdurig met zijn wortels in water staan. Kijk daarom altijd naar de soort in plaats van alleen naar het feit dat de plant vocht uit de lucht kan benutten.

Hoe kun je de luchtvochtigheid in huis verhogen?

Een iets vochtigere omgeving kan prettig zijn voor planten die van een hoge luchtvochtigheid houden. Je hoeft daarvoor niet meteen grote aanpassingen te doen. Begin met meten, zodat je weet hoe droog de lucht daadwerkelijk is.

• Zet planten bij elkaar. Door meerdere planten bij elkaar te plaatsen ontstaat een lokaal microklimaat met wat meer vocht rondom het blad.
• Gebruik een schaal met water. Zet de pot boven het water op bijvoorbeeld hydrokorrels, zodat de pot niet rechtstreeks in het water staat. Het verdampende water kan de lucht rond de plant iets vochtiger maken.
• Kies de badkamer. Heeft je badkamer voldoende daglicht? Dan kan de tijdelijk hogere luchtvochtigheid een goede aanvulling zijn voor vochtminnende planten.
• Gebruik een luchtbevochtiger. Vooral bij meerdere planten in een droge woning kan dit helpen om de luchtvochtigheid gerichter te verhogen. Meet wel eerst, zodat je niet onnodig veel vocht toevoegt.

De luchtvochtigheid hoeft niet zo hoog mogelijk te zijn. Ook een woning heeft baat bij een goede balans. Te veel vocht kan namelijk weer andere problemen veroorzaken, zoals condensatie en schimmel.

Zijn er planten die het echt zonder gieten redden?

Nee, niet als je met “zonder gieten” bedoelt dat je een plant volledig aan de lucht overlaat. Er bestaan wel planten die een deel van hun vocht direct uit de omgeving kunnen opnemen. Tillandsia's zijn daar een mooi voorbeeld van, maar ook zij hebben extra water nodig.

De naam luchtplant kan daardoor wat misleidend zijn. De plant leeft zonder potgrond, niet zonder water. In de natuur krijgt een tillandsia vocht van regen, dauw en mist. In huis moet je die momenten zelf nabootsen.

Als je vooral minder vaak wilt gieten, kun je beter kijken naar planten die van nature met minder water toe kunnen. Denk bijvoorbeeld aan bepaalde vetplanten en cactussen. Ook daarbij geldt: weinig water betekent niet geen water.

Het meest onderhoudsvriendelijke alternatief is daarom niet een plant die helemaal zonder water kan, maar een plant waarvan de verzorging goed bij jouw ritme past. Zo voorkom je dat je een plant kiest op basis van een mooie belofte en later toch tegenvalt.

Veelgestelde vragen

Zijn er planten die je nooit water hoeft te geven?

Nee. Sommige planten, zoals Tillandsia's, kunnen vocht via hun bladeren opnemen en hebben geen potgrond nodig. Toch hebben ze ook extra water nodig. In huis is de lucht meestal niet vochtig genoeg om in de volledige waterbehoefte te voorzien. Een luchtplant vraagt dus minder traditionele verzorging, maar is niet volledig zelfvoorzienend.

Hoe halen luchtplanten water uit de lucht?

Luchtplanten zoals Tillandsia's hebben trichomen op hun bladeren. Dat zijn kleine gespecialiseerde structuren die vocht uit bijvoorbeeld regen, mist en dauw kunnen opnemen. Hierdoor hebben ze geen gewone wortels in potgrond nodig om water te verkrijgen. In huis blijft extra water nodig, omdat de lucht meestal onvoldoende vocht bevat.

Welke luchtvochtigheid hebben luchtplanten nodig?

Luchtplanten houden van een vochtige omgeving, maar er is niet één luchtvochtigheidspercentage dat voor iedere Tillandsia geldt. Temperatuur, licht en ventilatie spelen ook mee. Een vochtige badkamer kan daarom een prettige plek zijn. In een droge woonkamer is regelmatige watergift extra belangrijk om uitdroging te voorkomen.

Kan een plant in de badkamer zonder gieten?

Meestal niet. De badkamer kan door de hogere luchtvochtigheid wel een gunstiger klimaat bieden, vooral voor vochtminnende planten. Toch blijft de luchtvochtigheid wisselen en is er niet voortdurend genoeg water beschikbaar. Controleer daarom de plant en geef water wanneer dat nodig is. Voldoende daglicht en ventilatie blijven eveneens belangrijk.

Wil je jouw planten zo makkelijk mogelijk verzorgen? Bij Pureplant worden planten rechtstreeks vanuit de kas verzonden. Je profiteert van gratis verzending, levering binnen 1 tot 3 werkdagen en een verpakking op maat, zodat je plant zorgvuldig bij je thuis aankomt.

Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.