Planten in fles met verlichting: welk licht je planten nodig hebben

Een snoertje lichtjes in je flessentuin ziet er gezellig uit, maar je planten groeien er niet van. Decoratieve verlichting is gemaakt om sfeer te geven, niet om planten te voeden. Wil je een fles op een donkere plek laten groeien, dan heb je echt groeilicht nodig.

Daarbij tellen drie waarden: de lichtsterkte, de kleurtemperatuur en het aantal branduren per dag. Heb je die drie op orde, dan kan een flessentuin ook in een hoek zonder raam gezond blijven.

Wat is het verschil tussen sfeerlicht en groeilicht?

Planten gebruiken licht als brandstof. Met fotosynthese zetten ze lichtenergie om in suikers, waarvan ze groeien. Daarvoor hebben ze een bepaalde hoeveelheid licht nodig, in de juiste kleuren.

Een sfeerlampje of ledsnoertje geeft maar een fractie van dat licht. Het is gemaakt om zacht te gloeien, vaak in warm geel of oranje. Voor het menselijk oog ziet het er helder uit in een donkere kamer, maar voor een plant is het nauwelijks genoeg om te overleven. Het gevolg: lange, slappe stengels die naar het licht reiken, bleke bladeren en uiteindelijk achteruitgang.

Groeilicht is sterker en gericht op de kleuren die planten het best gebruiken, vooral blauw en rood. Moderne witte leds met een volledig spectrum bevatten die kleuren ook, en zien er gewoon uit als wit licht.

Welke led kies je?

Kies een witte led met een kleurtemperatuur tussen 4000 en 6500 kelvin. Kelvin is de maat voor hoe warm of koel wit licht eruitziet. Rond 2700 kelvin is het geelachtig, zoals een ouderwetse gloeilamp. Vanaf 4000 kelvin wordt het neutraal wit, en rond 6500 kelvin koel, bijna blauwig wit, zoals daglicht op een bewolkte dag.

Waarom die range? Het koelere licht bevat meer blauw, en blauw licht zorgt voor compacte groei en stevige bladeren. Dat is precies wat je in een fles wilt. De University of Minnesota Extension legt uit dat full spectrum witte leds voor de meeste kamerplanten goed werken.

Kijk daarnaast naar de lichtsterkte. Op de verpakking staat die in lumen. Voor een kleine tot middelgrote fles is een lamp van 500 tot 1000 lumen ruim voldoende, mits hij op de juiste afstand hangt.

Let ook op de warmte. Leds worden minder heet dan gloeilampen, maar geven toch wat warmte af. In een gesloten fles kan die warmte nergens heen. Hangt de lamp te dichtbij, dan loopt de temperatuur binnenin op en droogt of verbrandt het blad bovenin.

Hoeveel branduren en welke afstand?

Laat de lamp 10 tot 14 uur per dag branden. Minder dan 10 uur is voor de meeste planten te weinig om goed te groeien, zeker als er geen daglicht bij komt. Meer dan 14 uur heeft weinig zin. Planten hebben ook een donkere periode nodig om te rusten en de gemaakte suikers te verwerken.

De afstand tussen lamp en blad hangt af van de grootte van je fles en de sterkte van de lamp. Als richtlijn, bij een led van rond de 500 tot 1000 lumen:

Kijk na een paar weken hoe de planten reageren. Rekken ze uit en worden ze bleek, dan hangt de lamp te ver weg. Krijgen de bovenste bladeren bruine of gebleekte plekken, dan hangt hij te dichtbij.

Welke planten doen het goed onder led?

De planten die het best onder een led in een fles groeien, zijn schaduwplanten. Ze zijn van nature gewend aan de lage lichtniveaus onder in het regenwoud. Daardoor hebben ze aan een bescheiden lamp genoeg.

• Mos, zoals bolmos (Leucobryum glaucum), vraagt het minste licht. Het blijft onder een eenvoudige led vaak jarenlang groen, zolang het vochtig blijft.
• Varens, zoals de zwaardvaren (Pteris ensiformis), groeien in half schaduw en hebben weinig licht nodig. Te veel licht geeft juist gele puntjes.
• Peperomia, zoals Peperomia tetraphylla, heeft iets meer licht nodig. Hij groeit compact onder een lamp op 15 tot 20 centimeter afstand.
• Fittonia (Fittonia albivenis) vraagt het meeste licht van deze vier. Te weinig licht maakt de nerven doffer en de stengels lang. Geef hem een plekje dicht onder de lamp.

Combineer je deze planten, zet dan de Fittonia het dichtst bij de lamp en het mos aan de voet. Zo krijgt elke plant ongeveer wat hij nodig heeft. Meer voorbeelden vind je bij terrarium met led verlichting.

Koop je een verlichte fles of maak je hem zelf?

Je hebt twee opties: een kant-en-klaar terrarium met ingebouwde led, of je eigen fles met een losse lamp erboven.

Kant-en-klaar met ingebouwde led. De lamp zit vaak in het deksel. Dat ziet er strak uit en je hoeft niets te regelen. Het nadeel: de lampjes zijn vaak zwak, meer bedoeld voor sfeer dan voor groei. Kijk dus goed naar het aantal lumen en de kleurtemperatuur. Een lamp in het deksel geeft bovendien warmte direct in de fles.

Eigen fles met klemlamp. Een losse ledlamp met een klem of statief die je boven de fles richt. Goedkoper, omdat je elke fles kunt gebruiken, en je kunt de afstand zelf instellen. De lamp zit buiten het glas, dus de warmte blijft grotendeels buiten. Minder strak, maar er zijn tegenwoordig mooie, slanke modellen.

Voor planten die echt moeten groeien, is een losse lamp meestal de betere keus.

Hoe houd je het veilig en zuinig?

• Stroomverbruik: een led van 5 tot 10 watt die 12 uur per dag brandt, verbruikt ongeveer 2 tot 4 kilowattuur per maand. Dat is weinig.
• Tijdschakelaar: een simpele tijdschakelaar zorgt ervoor dat de lamp elke dag even lang brandt. Planten houden van regelmaat, en jij hoeft er niet aan te denken.
• Condens bij de fitting: in een vochtige fles slaat vocht neer. Zit een lamp of fitting dicht bij de opening, dan kan dat vocht erop komen. Gebruik een lamp die geschikt is voor vochtige ruimtes.
• Geen lamp in de fles: hang nooit een lamp of ledsnoer met stekker in een gesloten, natte fles. Vocht en elektriciteit gaan niet samen, en de warmte hoopt zich op.

Veelgestelde vragen

Hoeveel uur licht heeft een flessentuin nodig?

Onder een groeilamp heeft een flessentuin 10 tot 14 uur licht per dag nodig. Staat de fles ook in wat daglicht, dan is 8 tot 10 uur extra licht vaak genoeg. Gebruik een tijdschakelaar voor een vast ritme. Laat de planten 's nachts in het donker, zodat ze kunnen rusten.

Werkt een gewone ledlamp als groeilicht?

Een witte led met een kleurtemperatuur van 4000 tot 6500 kelvin en voldoende lumen werkt prima voor kleine planten in een fles. Warm wit licht rond 2700 kelvin werkt minder goed, omdat het weinig blauw bevat. Hang de lamp dicht genoeg bij de planten, want de lichtsterkte neemt snel af met de afstand.

Kan een flessentuin zonder daglicht overleven?

Ja, als je een goede groeilamp gebruikt. Schaduwplanten zoals mos, varens en Peperomia groeien prima onder alleen kunstlicht. Zonder daglicht en zonder lamp gaat een flessentuin langzaam achteruit. De planten gebruiken dan hun reserves op en worden bleek en slap.

Wordt een fles te warm door verlichting?

Met een led die op de juiste afstand hangt, meestal niet. Een lamp die direct op het glas of in het deksel zit, kan de temperatuur wel laten oplopen. Voel na een paar uur branden aan het glas: voelt het warm aan, vergroot dan de afstand.

Zoek je planten die het goed doen in een fles? In de collectie terrarium vind je kleine soorten voor glas. Pureplant levert met gratis verzending en levering binnen 1 tot 3 werkdagen. Je plant komt rechtstreeks vanuit de kas en zit in een verpakking op maat, zodat je plant veilig en onbeschadigd aankomt.

Voor levende planten geldt ons retour- en garantiebeleid, mocht er iets mis zijn bij levering.

Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.