Planten voor in de zon binnen vind je vooral in drie groepen: mediterrane gewassen zoals olijf en laurier, bloeiers uit warme streken zoals bougainville en hibiscus, en vetplanten en cactussen. Die groepen voelen zich thuis in een erker of serre, waar het licht van meerdere kanten komt en de zon vrij spel heeft.
Let bij zo'n glasrijke plek op twee uitersten. In de zomer warmt de ruimte snel op, in de winter koelt het vlak bij het glas 's nachts flink af. Een plant die beide aankan, blijft het hele jaar mooi.
Wat maakt een erker of serre bijzonder?
Een gewoon raam geeft licht uit één richting. In een erker of serre komt het licht van twee of drie kanten, en bij een serre met glazen dak ook van boven. Planten groeien daardoor gelijkmatiger en worden minder scheef. Het is de lichtste plek die je binnenshuis kunt bieden.
Die hoeveelheid glas heeft ook een keerzijde. Zodra de zon erop staat, warmt de ruimte in korte tijd op. In een serre op het zuiden meet je in de zomer al snel 30 graden of meer, zeker als er geen ventilatie is. Blad dat niet aan zon gewend is, verbrandt dan binnen een middag.
's Nachts gebeurt het omgekeerde. Glas houdt warmte slecht vast, zeker enkel glas of oudere dubbele beglazing. In de winter kan het vlak achter het glas een stuk kouder zijn dan midden in de kamer. Een tropische plant die met zijn blad tegen het glas staat, kan dan koudeschade oplopen, terwijl een olijfboom daar weinig van merkt.
Welke twaalf soorten passen op deze plekken?
De tabel geeft per plant een indicatie van formaat en lichtbehoefte. In de laatste kolom zie je of de plant een koude nacht bij het glas verdraagt, tot enkele graden onder nul, of dat hij in de winter wat verder de ruimte in moet.
| Plant | Formaat binnen | Licht | Kou bij het glas |
|---|---|---|---|
| Olijfboom (Olea europaea) | 1 tot 2 m | Volle zon | Ja, lichte vorst |
| Laurier (Laurus nobilis) | 1 tot 2 m | Zon tot halfschaduw | Ja, lichte vorst |
| Vijgenboom (Ficus carica) | 1 tot 2 m | Volle zon | Ja, verliest blad in de winter |
| Oleander (Nerium oleander) | 1 tot 1,5 m | Volle zon | Ja, lichte vorst |
| Dwergpalm (Chamaerops humilis) | 1 tot 1,5 m | Volle zon | Ja, lichte vorst |
| Palmvaren (Cycas revoluta) | 50 cm tot 1 m | Zon | Kort, niet langdurig |
| Bougainville (Bougainvillea glabra) | 1 tot 2 m, klimmend | Volle zon | Nee, minimaal 10 graden |
| Chinese roos (Hibiscus rosa-sinensis) | 60 cm tot 1,5 m | Zon | Nee, minimaal 12 graden |
| Strelitzia (Strelitzia nicolai) | 1,5 tot 2,5 m | Zon tot veel licht | Nee, minimaal 12 graden |
| Olifantenvoedsel (Portulacaria afra) | 30 cm tot 1 m | Volle zon | Nee, minimaal 5 graden |
| Kalanchoë (Kalanchoe blossfeldiana) | 20 tot 30 cm | Zon | Nee, minimaal 10 graden |
| Ezelsstaart (Sedum morganianum) | Hangend tot 60 cm | Zon | Nee, minimaal 5 graden |
Een oleander bloeit uitbundig in een zonnige serre, maar alle delen van de plant zijn giftig. Heb je jonge kinderen of huisdieren, lees dan de tips van het Antigifcentrum over het voorkomen van vergiftiging door planten, en overleg bij twijfel met je dierenarts.
Weet je niet zeker welke plant bij jouw plek past?Doe de quiz en vind in 2 minuten jouw groene match.Welke planten zet je op welke hoogte?
In een erker of serre heb je vaak drie hoogtes om mee te werken. Door elke hoogte te benutten, krijgen alle planten licht zonder dat ze elkaar in de weg staan.
Vensterbank. De plek met het meeste licht, maar ook de heetste in de zomer en de koudste in de winter. Geschikt voor compacte zonaanbidders: Kalanchoë, Portulacaria en kleine cactussen. Hun dikke blad kan de temperatuurwisselingen goed aan.
Plantentafel. Op tafelhoogte, iets van het glas af, is het net wat milder. Hier passen een jonge palmvaren, een Chinese roos of een ezelsstaart in een hangpot erboven. De Chinese roos bloeit volop met veel licht, maar heeft een stabiele temperatuur nodig om zijn knoppen niet te laten vallen.
Vloerpotten. Grote planten zoals een olijfboom, laurier, Strelitzia of dwergpalm vullen de hoeken en geven structuur. Ze hebben een grote pot, zodat de wortels minder snel opwarmen of afkoelen. Zet ze op een plantenroller, dan kun je ze makkelijk verschuiven als het seizoen verandert.
Hoe ga je om met zomer en winter in een glasrijke ruimte?
In juli schermen. Ook zonminnende planten krijgen het zwaar als de serre boven de 30 graden komt. Gebruik een zonnescherm aan de buitenkant, dat houdt de warmte tegen voordat die door het glas gaat. Een binnenscherm of rolgordijn werkt ook, maar minder goed. Zet ramen en dakluiken open, want luchtbeweging voert warmte af en voorkomt spint, een klein beestje dat van warme, droge lucht houdt.
In januari isoleren. Schuif tropische planten zoals hibiscus, Strelitzia en bougainville 's nachts een halve meter van het glas af. Een gordijn tussen glas en planten houdt de ergste kou tegen. Mediterrane soorten mogen bij het glas blijven staan, want een koele winter helpt ze juist in rust te gaan. Zet potten niet direct op een koude stenen vloer, maar op voetjes of een plankje, zodat de wortels niet afkoelen.
Een onverwarmde serre kan in strenge winters onder nul komen. Houd dan een thermometer met minimumstand in de gaten en zet gevoelige planten tijdelijk in huis.
Hoe ziet een jaarritme voor water, voeding en verpotten eruit?
Planten die veel licht krijgen, groeien in het voorjaar en de zomer flink en rusten in de winter. Stem de verzorging daarop af.
- Maart en april: verpot planten die klem zitten, één potmaat groter. Begin weer met water geven zodra de groei op gang komt.
- Mei tot en met augustus: geef water zodra de bovenste paar centimeter droog is, bij hitte soms twee keer per week. Voed elke twee weken, bloeiers met een voeding voor bloeiende planten.
- September en oktober: bouw water en voeding langzaam af, zodat de plant kan afharden voor de winter.
- November tot en met februari: geen voeding. Mediterrane planten en vetplanten krijgen maar eens per drie tot vier weken water, tropische soorten iets vaker.
De RHS adviseert cactussen en vetplanten in de winter koel en bijna droog te houden. Zo gaan ze in rust en bloeien veel soorten het jaar erna beter.
Veelgestelde vragen
Welke plant kan in een serre in de zomer?
Mediterrane planten zoals olijf, laurier, oleander en vijg, en bloeiers als bougainville doen het in een zomerse serre goed. Ook cactussen en vetplanten kunnen tegen de warmte. Zorg wel voor ventilatie en een zonnescherm bij temperaturen boven de 30 graden, zodat ook deze soorten niet verbranden of uitdrogen.
Wordt het te koud voor planten bij het glas in de winter?
Voor tropische soorten wel. Vlak achter het glas kan het 's nachts veel kouder zijn dan in de rest van de ruimte. Schuif hibiscus, Strelitzia en bougainville in de winter wat naar achteren. Mediterrane planten zoals olijf en laurier verdragen die kou goed en hebben een koele rustperiode zelfs nodig.
Moet ik een serre schermen tegen de zon?
In de zomer meestal wel, zeker bij een serre op het zuiden of westen. Een scherm aan de buitenkant houdt de warmte het beste tegen. Zet daarnaast ramen of luiken open voor ventilatie. Zo voorkom je dat de temperatuur oploopt tot waarden waarbij ook zonminnende planten schade oplopen.
Welke planten passen in een erker op het zuiden?
Een erker op het zuiden is ideaal voor olijfboom, oleander, bougainville, Chinese roos en vetplanten zoals Kalanchoë en Portulacaria. Zet grote planten op de vloer en compacte soorten op de vensterbank. In de zomer houd je de heetste middaguren tegen met een vitrage of rolgordijn.
Heb je vooral één groot raam in plaats van een erker? Lees dan ook onze blog over planten voor een groot raam. Voor zonminnende soorten kun je terecht in de collectie mediterrane planten of bij de kamerplanten voor een zuidraam. Bij Pureplant krijg je gratis verzending en levering binnen 1 tot 3 werkdagen, rechtstreeks vanuit de kas en in een verpakking op maat, zodat je plant veilig en onbeschadigd aankomt.
Voor levende planten geldt daarnaast ons retour- en garantiebeleid.
Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.