Kleine vijverplanten kiezen voor een vijver of minivijver

Een kleine vijver blijft pas helder en levendig als je drie soorten planten combineert. Zuurstofplanten groeien volledig onder water en nemen voedingsstoffen op die anders naar algen gaan. Drijfplanten, zoals een dwergwaterlelie, geven schaduw zodat het water minder snel opwarmt. Oeverplanten maken de rand af en bieden insecten een plek om te landen.

Dat geldt net zo goed voor een vijverbak van 200 liter als voor een oude zinken teil op het terras. Het verschil zit in de maat: je kiest compacte soorten en je telt per liter.

Welke plantzones heeft een kleine vijver?

Vijverplanten worden ingedeeld naar de waterdiepte waarin ze het liefst staan. Die diepte meet je vanaf het wateroppervlak tot de bovenkant van de plantmand, niet tot de bodem van de vijver. Zo weet je precies op welke hoogte je een mand neerzet.

• Diepzone (vanaf 30 tot ongeveer 60 cm): hier horen zuurstofplanten en waterlelies. In een minivijver is dit vaak de bodem van de bak.
• Moeraszone (10 tot 30 cm): planten met natte voeten die boven het water uitgroeien, zoals Zwanenbloem en Dwergkalmoes.
• Oeverzone (0 tot 10 cm): de ondiepe rand waar de grond net onder of net boven water staat. Moerasvergeetmenietje voelt zich hier thuis.

Heeft je bak overal dezelfde diepte? Dan maak je zelf zones door stenen of omgekeerde potten onder de plantmanden te zetten. Zo krijgt elke plant de diepte die bij hem past, zonder dat je hoeft te graven.

Welke zuurstofplanten gaan algen tegen?

Zuurstofplanten zijn de onzichtbare werkers in je vijver. Ze nemen nitraat en fosfaat op uit het water, precies de stoffen waar algen van leven. Overdag geven ze bovendien zuurstof af, wat goed is voor waterdieren.

Hoornblad (Ceratophyllum demersum) heeft geen wortels en zweeft vrij door het water. Daardoor kun je hem gewoon in de vijver gooien.

Waterpest (Elodea canadensis) groeit snel en is daarom een sterke algenremmer. Die snelheid is ook het nadeel: in een kleine vijver moet je hem een paar keer per seizoen uitdunnen. Gooi het overschot nooit in een sloot, want deze soort komt oorspronkelijk uit Noord-Amerika en kan zich in de natuur verspreiden.

Aarvederkruid (Myriophyllum spicatum) heeft fijne, veervormige blaadjes en steekt in de zomer kleine roze aren boven water uit. Hij groeit rustiger dan waterpest en past daardoor goed in een bak.

Als vuistregel reken je ongeveer één bosje zuurstofplanten per 100 liter water. Een bosje bestaat meestal uit vijf tot tien stengels. Voor een vijverbak van 300 liter kom je dus op drie bosjes, eventueel verdeeld over twee soorten.

Welke kleine waterlelies en drijfplanten passen erin?

Gewone waterlelies worden voor een minivijver veel te groot. Dwergwaterlelies blijven compact en bloeien al bij een geringe waterdiepte. Ze zijn meestal afgeleid van de kleine witte dwergwaterlelie Nymphaea tetragona, een soort die van nature in koele, ondiepe wateren groeit.

Bedek ongeveer de helft tot twee derde van het wateroppervlak, zodat er schaduw is en zuurstofplanten toch licht houden.

Kikkerbeet is een fijne drijfplant voor kleine bakken: kleine ronde blaadjes en in de zomer witte bloempjes. Kroos werkt ook als schaduwgever, maar vermeerdert zich zo snel dat je het wekelijks met een schepnetje moet afromen. Wil je weinig onderhoud, laat kroos dan liever weg.

Welke oeverplanten kies je voor de rand?

Oeverplanten maken de overgang van water naar tuin of terras.

• Zwanenbloem (Butomus umbellatus): schermen van roze bloemen in juli en augustus, ongeveer 60 tot 100 cm hoog. Plant hem in de moeraszone op 5 tot 20 cm diepte.
• Moerasvergeetmenietje (Myosotis scorpioides): lichtblauwe bloempjes van mei tot in september, ongeveer 20 tot 30 cm hoog. Ideaal voor de ondiepe rand, omdat hij over de kant heen groeit en harde randen verzacht.
• Dwergkalmoes (Acorus gramineus): een grasachtige plant van 20 tot 30 cm, meestal zonder opvallende bloei. Hij blijft ook in de winter groen, zodat je bak niet helemaal kaal staat.

In een kleine bak is één exemplaar per soort vaak al genoeg. Zwanenbloem is de hoogste van de drie, dus die zet je aan de achterkant, zodat hij het zicht op de waterlelie niet wegneemt.

Oeverplanten in bloei trekken ook bijen en zweefvliegen aan. Zo draagt zelfs een minivijver bij aan meer leven in je tuin, iets wat onderzoek van Wageningen UR naar biodiversiteit in tuin en plantsoen ook onderstreept: variatie in beplanting geeft meer soorten dieren een plek.

Hoe beplant je een kleine vijver stap voor stap?

Het beste moment is van half april tot eind mei. Het water is dan warm genoeg om planten snel te laten wortelen, en ze hebben het hele seizoen om sterk te worden voor de winter.

1. Laat nieuw water eerst rusten. Vul de bak een week van tevoren, bij voorkeur met regenwater. Kraanwater bevat vaak meer kalk en voeding, wat algen een voorsprong geeft.
2. Gebruik plantmandjes. Zo houd je woekeraars binnen de perken en kun je planten later makkelijk optillen. Bekleed grove mandjes met jute, zodat de grond niet wegspoelt.
3. Vul met vijveraarde. Gewone potgrond drijft op en zit vol meststoffen. Vijveraarde is zwaarder en voedselarmer, zodat je minder algen krijgt.
4. Zet de plant erin en druk aan. De wortelhals komt net onder de rand van het mandje.
5. Dek af met grind. Een laagje van 2 tot 3 cm houdt de aarde op zijn plek en voorkomt troebel water als vogels of vissen gaan wroeten.
6. Laat de mand langzaam zakken. Zet hem schuin in het water, zodat de lucht kan ontsnappen.

Hoe onderhoud en overwinter je een minivijver?

Een kleine bak bevriest sneller en dieper dan een grote vijver. Bij strenge vorst kan het water tot op de bodem bevriezen, en dan redden waterlelies het soms niet. Zet een mobiele bak daarom in de winter tegen een beschutte muur, of zet hem in een onverwarmde schuur of garage.

Blijft de bak buiten staan, dan helpt het om de wand te isoleren met jute of noppenfolie. Een drijvend stukje piepschuim of een tennisbal houdt een klein wak open, zodat gassen uit rottend materiaal kunnen ontsnappen.

In het najaar knip je afgestorven blad van waterlelies en oeverplanten weg, zodat het niet op de bodem gaat rotten. Rottend blad levert voedingsstoffen die in het voorjaar weer algen voeden. De holle stengels van Zwanenbloem kun je beter pas in het voorjaar terugknippen, omdat insecten erin overwinteren.

Veelgestelde vragen

Hoeveel vijverplanten heb je nodig in een kleine vijver?

Reken voor een bak van 200 tot 300 liter op twee tot drie bosjes zuurstofplanten, één dwergwaterlelie of wat drijfplanten en twee tot drie oeverplanten. Zo heeft elke zone een taak en blijft er ruimte over.

Welke vijverplanten houden het water helder?

Vooral zuurstofplanten zoals Hoornblad, Waterpest en Aarvederkruid, omdat ze voedingsstoffen opnemen waar algen anders van groeien. Drijfplanten helpen mee door schaduw te geven, zodat het water koeler blijft. Helder water is wel een kwestie van balans: te veel voeding door visvoer of rottend blad kan geen enkele plant volledig compenseren.

Kan een waterlelie in een minivijver?

Ja, als je een dwergwaterlelie kiest. Soorten als 'Pygmaea Helvola' bloeien al bij 10 tot 25 cm waterdiepte en blijven met hun blad binnen ongeveer 0,3 m². Een gewone waterlelie wordt te groot en bedekt dan het hele oppervlak. Zet de lelie in de zon, want met minder dan zes uur licht bloeit hij weinig.

Wanneer zet je vijverplanten in het water?

Van half april tot eind mei, als de watertemperatuur oploopt en de planten meteen gaan groeien. Later in de zomer kan ook, maar dan heb je vaker last van algen omdat de planten nog niet genoeg opnemen. In het najaar planten raden we af, want de wortels krijgen dan te weinig tijd.

Wil je rond je minivijver meer groen op het terras? In de collectie planten voor op het terras vind je soorten die mooi aansluiten bij een vijverbak, en in de blog over planten in het water lees je meer over grotere waterelementen. Bij Pureplant krijg je gratis verzending en levering binnen 1 tot 3 werkdagen, rechtstreeks vanuit de kas, in een verpakking op maat zodat je plant veilig en onbeschadigd aankomt.

Voor levende planten geldt ons retour- en garantiebeleid, zodat je weet waar je aan toe bent als er onderweg toch iets misgaat.

Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.