Planten en zuurstof: hoeveel geven ze echt in huis?

Planten maken zuurstof via fotosynthese: met licht zetten ze water en koolstofdioxide om in suikers, en daarbij komt zuurstof vrij. In huis is die bijdrage echter klein. Één volwassene verbruikt per dag honderden liters zuurstof, en een kamerplant levert daar maar een fractie van. De zuurstof die je inademt, komt vrijwel volledig via ventilatie van buiten.

Dat maakt planten niet minder waardevol, maar wel anders dan vaak wordt beweerd. Hieronder lees je hoe zuurstofproductie werkt, wat er 's nachts gebeurt, waar populaire claims vandaan komen en wat planten in huis wel voor je doen.

Hoe maakt een plant zuurstof?

Fotosynthese gebeurt in de bladgroenkorrels van het blad. De plant neemt koolstofdioxide op via kleine huidmondjes in het blad en water via de wortels. Met de energie van licht maakt hij daar suikers van, die hij gebruikt als brandstof en bouwstof. Zuurstof is daarbij een restproduct dat de plant weer afgeeft.

Tegelijk ademt een plant ook, net als wij. Bij die verbranding van suikers gebruikt hij zuurstof en geeft hij koolstofdioxide af. Overdag, bij genoeg licht, is de fotosynthese groter dan de ademhaling, zodat er netto zuurstof overblijft. Hoe groter het verschil, hoe meer zuurstof.

Drie dingen bepalen hoeveel zuurstof een plant maakt:

• Licht: meer licht betekent meer fotosynthese. Een plant in een donkere hoek maakt nauwelijks netto zuurstof.
• Bladoppervlak: een grote plant met veel blad kan meer licht opvangen dan een klein plantje.
• Gezondheid en groei: een plant die actief groeit, is productiever dan een plant in rust of een die worstelt.

Hoeveel zuurstof geeft een kamerplant echt?

Precieze getallen verschillen per soort, plant en plek. Maar de verhouding is duidelijk: om met planten alleen de zuurstof te leveren die één persoon nodig heeft, zou je een kamer vol planten nodig hebben, allemaal in fel licht. In een gewone woning met een paar planten bij het raam is hun aandeel verwaarloosbaar.

Dat is geen probleem, omdat zuurstof in huis bijna nooit het tekort is. Buitenlucht bevat ruim twintig procent zuurstof en via ventilatieroosters, kieren en open ramen komt die continu binnen. In een slecht geventileerde ruimte loopt eerder de hoeveelheid koolstofdioxide op dan dat de zuurstof opraakt. De oplossing is dan ventileren, niet meer planten.

Wil je weten hoe fris de lucht in je huis is, dan zegt een CO2-meter meer dan het aantal planten. Loopt de waarde in een slaapkamer of werkkamer flink op, dan is dat een teken dat er te weinig verse lucht binnenkomt. Een raam op een kier, een open rooster of korter en vaker luchten helpt dan direct. Planten kunnen in zo'n ruimte prima blijven staan, maar ze lossen het niet voor je op.

Wat wel klopt: in een afgesloten, verlichte ruimte zoals een gesloten terrarium kunnen planten hun eigen zuurstofkringloop grotendeels in stand houden. Daar is het volume lucht klein en de verhouding tussen blad en lucht heel anders dan in een woonkamer.

Geven planten 's nachts zuurstof?

De meeste planten niet. Zonder licht stopt de fotosynthese, terwijl de ademhaling doorgaat. 's Nachts gebruiken planten dus een klein beetje zuurstof en geven ze wat koolstofdioxide af. Die hoeveelheid is zo klein dat het in een slaapkamer geen enkel verschil maakt. Je kunt daar gerust planten neerzetten.

Een uitzondering die vaak wordt genoemd, zijn zogenoemde CAM-planten, zoals de vrouwentong (Dracaena trifasciata), veel orchideeën zoals de Phalaenopsis (Phalaenopsis) en de aloë (Aloe vera). Zij openen hun huidmondjes 's nachts om koolstofdioxide op te nemen, zodat ze overdag bij hitte minder water verliezen. Die koolstofdioxide slaan ze op en verwerken ze pas overdag, als er licht is. Dat ze 's nachts veel zuurstof zouden afgeven, klopt dus niet helemaal. Het verschil zit vooral in het tijdstip van de koolstofdioxide-opname.

Waar komt het idee van zuurstofrijke planten vandaan?

Veel claims over planten en lucht zijn terug te voeren op het NASA-onderzoek van Wolverton uit 1989. Daarin werd getest of planten stoffen zoals benzeen en formaldehyde uit de lucht konden halen, in kleine, afgesloten testkamers. Dat onderzoek ging niet over zuurstof, en de omstandigheden leken niet op een gewone woning.

Later onderzoek door Cummings en Waring zette de resultaten om naar een echt huis met ventilatie. Hun conclusie: je zou tientallen tot honderden planten per vierkante meter nodig hebben om hetzelfde effect te bereiken als gewone ventilatie. Voor zuurstof geldt dezelfde les. Een plant is een klein systeem in een grote, doorgeluchte ruimte.

Wat doen planten dan wel in huis?

Als de zuurstofbijdrage klein is, waarom dan toch planten? Omdat hun waarde op een ander vlak ligt.

• Welzijn en werkplezier: onderzoek van Nieuwenhuis en collega's liet zien dat medewerkers in kantoren met planten meer betrokkenheid rapporteerden dan in kale kantoren.
• Rust en sfeer: groen maakt een ruimte zachter en huiselijker, en verzorging kan een fijn moment van aandacht zijn.
• Luchtvochtigheid: planten verdampen water, wat in droge winterlucht een kleine bijdrage kan leveren.
• Akoestiek: grote planten met veel blad kunnen geluid een beetje dempen in een harde, lege ruimte.

Grote bladplanten, zoals de rubberplant (Ficus elastica) of de goudpalm (Dypsis lutescens), geven veel groen per plant. Hun effect op de zuurstof blijft klein, maar hun effect op hoe een ruimte voelt, is groot.

Veelgestelde vragen

Welke plant maakt de meeste zuurstof?

Vooral grote, snelgroeiende planten met veel blad in fel licht. Maar geen enkele kamerplant maakt genoeg om merkbaar verschil te maken in de zuurstof in huis.

Is het slecht om planten in de slaapkamer te hebben?

Nee. Planten gebruiken 's nachts een heel klein beetje zuurstof, veel minder dan een huisdier of een tweede persoon in de kamer.

Hoeveel planten heb ik nodig voor frisse lucht?

Voor frisse lucht heb je vooral ventilatie nodig. Planten zijn een fijne aanvulling voor sfeer en welzijn, geen vervanging van een open raam of rooster.

Maken kunstplanten ook zuurstof?

Nee. Zuurstof ontstaat alleen bij fotosynthese in levende bladeren.

Wil je groen in je slaapkamer, gewoon omdat het fijn is? Kijk dan in de collectie planten voor de slaapkamer, of zoek soorten voor je werkplek bij planten op kantoor. Bij Pureplant krijg je gratis verzending, levering binnen 1 tot 3 werkdagen, planten rechtstreeks vanuit de kas en verpakking op maat, zodat je plant veilig en onbeschadigd aankomt.

Voor levende planten geldt ons retour- en garantiebeleid, mocht er bij aankomst iets mis zijn.

Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.