Regenwater voor planten: natuurlijk, duurzaam en gezond

Regenwater voor planten is zacht en kalkarm. Er zit vrijwel geen calcium en magnesium in en ook geen chloor, en de pH ligt licht zuur rond 5,5 tot 6. Precies daar houden zuurminnende tuinplanten en tropische kamerplanten van. Een regenton vangt dat water gratis op, vlak naast je border, zodat je minder kraanwater gebruikt en je planten water krijgen dat beter bij hun wortels past.

In dit artikel lees je wat regenwater precies anders maakt dan kraanwater, welke planten er het meest van profiteren en hoe je het veilig opvangt en bewaart. Ook de keerzijde komt aan bod, want er zijn situaties waarin je beter even naar de kraan loopt.

Wat is het verschil met kraanwater?

Kraanwater in Nederland is veilig en van goede kwaliteit, maar het is drinkwater en geen plantenwater. Het bevat opgeloste kalk, vaak wat chloor en soms natrium. Regenwater heeft dat allemaal niet, omdat het verdampt en weer condenseert voordat het op je dak valt.

Dat kalkverhaal is belangrijker dan het lijkt. Kalk duwt de zuurgraad van je potgrond langzaam omhoog. Bij een hogere pH kan de wortel ijzer en mangaan moeilijker opnemen, en dat zie je terug als geel blad met groene nerven. Regenwater houdt de grond op zijn oorspronkelijke zuurgraad, zodat die opname soepel blijft lopen.

Welke planten hebben er het meeste baat bij?

Niet elke plant merkt het verschil. Een geranium of een courgette groeit prima door op kraanwater. Bij zuurminnende soorten zie je de winst juist snel.

• Hortensia (Hydrangea macrophylla): houdt van een lage pH. Bij blauwe rassen blijft de kleur met kalkarm water beter blauw, omdat de plant alleen in zure grond genoeg aluminium opneemt.
• Rododendron (Rhododendron) en azalea (Rhododendron simsii): echte zuurminnaars die op kalkrijk water snel geel blad krijgen.
• Calathea (Goeppertia, vroeger Calathea): reageert met bruine bladranden op kalk en zout. Zacht water scheelt hier zichtbaar.
• Vleesetende planten zoals de zonnedauw (Drosera) en de bekerplant (Sarracenia): groeien van nature in voedselarm hoogveen en verdragen geen mineralen in het water.
• Blauwe bosbes (Vaccinium corymbosum): geeft meer vrucht op zure grond die je met regenwater zuur houdt.

De Royal Horticultural Society adviseert om regenwater te bewaren voor juist deze groep en kraanwater te gebruiken voor de rest. Zo houd je je voorraad over voor de planten die het echt nodig hebben. Wil je zien welke soorten dat zijn, kijk dan eens bij onze hortensia's en bij de Calathea's.

Hoe vang je regenwater op?

De eenvoudigste opvang is een regenton aan de regenpijp. Je zaagt de pijp door, zet er een vulautomaat in en hangt de ton eronder. Zet hem op een stevige verhoging van tegels of een tonvoet, want vol weegt 200 liter ook echt 200 kilo, en een schuine ondergrond laat de ton op termijn kantelen.

Wil je meer buffer, dan kun je meerdere tonnen aan elkaar koppelen met een slang op gelijke hoogte. Voor grotere tuinen bestaat een ondergrondse tank van 1500 liter of meer, met een pomp. Dat is een flinke investering en meestal graafwerk, maar je hebt wel water in de droogste weken.

Let bij elke opvang op drie dingen:

• Overloop: een ton die vol is moet zijn water kwijt kunnen naar de riolering of naar een grindbed. Zonder overloop loopt het water tegen je gevel.
• Filter: een bladvanger of gaasje boven in de pijp houdt blad, mos en dakgrind tegen. Dat scheelt bezinksel en verstopte kranen.
• Muggen: een goed sluitend deksel of fijn gaas voorkomt dat steekmuggen in het water hun eitjes leggen.

Hoe bewaar je regenwater zonder problemen?

Water dat stilstaat in het licht gaat leven. Algen hebben alleen licht en een beetje voeding nodig, en die voeding komt uit stof en bladresten van je dak. Een donkere, gesloten ton remt die groei, omdat algen zonder licht niet kunnen groeien.

Kies daarom een ondoorzichtige ton in een donkere kleur en zet hem liefst in de schaduw. Een dicht deksel houdt niet alleen licht buiten, maar ook blad, insecten en zwerfvuil. Zo blijft het zuurstofgehalte redelijk en gaat het water minder snel stinken.

Ruikt het water toch rot, dan is er onderin een laagje organisch materiaal gaan gisten zonder zuurstof. Spoel de ton dan leeg, schrob de bodem en vul opnieuw. Zo'n geurend water is voor je planten meestal niet schadelijk, maar het is wel een teken dat er te veel bezinksel in zit.

Gieten met regenwater in de praktijk

Het grootste voordeel van een ton in de tuin merk je aan de temperatuur. Water uit de ton heeft ongeveer de temperatuur van de omgeving, terwijl kraanwater zo uit de leiding koud is. Koud water op een warme kluit geeft een schrikreactie waarbij de wortels korte tijd minder opnemen.

Giet vroeg in de ochtend of tegen de avond. Overdag verdampt een groot deel voordat het bij de wortels is, en druppels op blad in de volle zon kunnen bij gevoelige soorten vlekken geven. Geef liever twee keer per week royaal dan elke dag een beetje, want alleen bij een flinke gietbeurt zakt het water tot in de diepere wortelzone.

In een droge zomer raakt een ton snel leeg. Combineer dan gerust: regenwater voor je zuurminnende planten en kamerplanten, kraanwater voor de rest. Voor je kamerplanten binnen houd je het liefst een gieter met regenwater apart, zodat je niet elke keer naar buiten hoeft.

Wanneer gebruik je beter geen regenwater?

Regenwater is niet steriel, en op een paar plekken is dat een nadeel.

Bij zaaigoed en jonge stekken is het risico op de schimmelziekte omvalziekte groter met opgevangen water dan met vers kraanwater. Zaailingen hebben nog geen weerstand, dus daar is kraanwater de veiligere keuze.

Bij een moestuin speelt je dakmateriaal mee. Van oude bitumen daken, zinken goten of daken met loodslabben kunnen stoffen meespoelen die je liever niet op eetbaar gewas giet. Onderzoeksinstellingen zoals Wageningen University & Research doen onderzoek naar dit soort afspoeling. Giet in dat geval aan de voet van de plant en spoel je groente altijd goed af, of gebruik kraanwater op bladgroente die je rauw eet.

En water dat maanden ongebruikt in een warme, halfvolle ton heeft gestaan, kun je beter wegspoelen. Bacteriegroei neemt in stilstaand warm water toe, en dat is geen slimme start voor een kwetsbare plant.

Veelgestelde vragen over regenwater voor planten

Is regenwater altijd beter dan kraanwater?

Nee. Voor zuurminnende en tropische planten is regenwater duidelijk gunstiger, omdat het geen kalk en chloor bevat. Voor de meeste tuin- en moestuinplanten maakt het weinig verschil. En bij zaaigoed of bij twijfel over je dakmateriaal is schoon kraanwater juist de veiligere keuze.

Hoelang kun je regenwater bewaren?

In een donkere, afgesloten ton blijft regenwater enkele maanden goed bruikbaar. Staat het in het licht of open, dan groeien er binnen weken algen in. Ruik en kijk voor je giet: helder en geurloos water gebruik je gerust, troebel en stinkend water spoel je weg.

Mag je regenwater van een dak op je moestuin gebruiken?

Meestal wel, als je dak van dakpannen of moderne dakbedekking is. Bij zink, lood of oude bitumen ben je voorzichtiger. Giet dan aan de voet van de plant in plaats van over het blad, en was je groente goed. Voor rauw te eten bladgroente gebruik je liever kraanwater.

Hoe groot moet een regenton zijn?

Reken ruwweg op 100 tot 200 liter per 10 vierkante meter tuin die je regelmatig giet. Een standaardton van 200 liter is vaak in twee gietbeurten leeg. Heb je een grote border, dan koppel je beter twee tonnen dan dat je er één plaatst.

Regenwater is dus geen wondermiddel, maar wel gratis water dat toevallig precies past bij planten die slecht tegen kalk kunnen. Zet een ton met deksel en filter aan je regenpijp, bewaar het donker en reserveer je voorraad voor je hortensia's, azalea's en tropische kamerplanten. De rest van de tuin komt met kraanwater prima weg. Bij Pureplant komen de planten rechtstreeks vanuit de kas, gaan ze in verpakking op maat de deur uit, is de verzending gratis en heb je je bestelling meestal binnen 1 tot 3 werkdagen in huis.

Bekijk het assortiment tuinplanten en ontdek welke soorten passen bij jouw grondsoort en gietgewoonten.

Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.