Planten voor in de tuin kies je in twee stappen: eerst de plek, dan de plant. Welke tuinplant goed groeit, hangt af van de hoeveelheid zon of schaduw, het soort grond, de ruimte die je hebt en hoe koud het er in de winter wordt. Pas als je dat weet, kun je gericht zoeken. Zo voorkom je dat een zonminnende plant in een natte schaduwhoek belandt, of dat een snelle groeier na drie jaar de halve border inneemt.
Hoe bepaal je welke tuinplanten bij jouw plek passen?
Elke plek heeft een eigen combinatie van licht, grond en ruimte. Licht verandert bovendien met het seizoen: een schutting die in maart nauwelijks schaduw geeft, kan in juni een halve border overschaduwen, of juist andersom. Kijk dus op een paar momenten van de dag en het jaar.
De grond bepaalt hoeveel water en voeding een plant krijgt. Kleigrond is volgens de RHS, de grootste tuinbouwvereniging van Groot-Brittannië, zwaar en voedselrijk, maar nat en koud in de winter en hard opgedroogd in de zomer. Zandgrond is licht, warm en droog, en houdt weinig voeding vast. Een eenvoudige test: klei laat zich rollen tot een dun worstje, zand valt korrelig tussen je vingers door. Organisch materiaal zoals compost verbetert beide.
Gebruik deze korte checklist voordat je een plant kiest:
- Hoeveel uur zon valt er in de zomer op de plek?
- Is de grond zwaar en plakkerig of los en korrelig?
- Blijft er na een flinke bui water op staan?
- Hoe hoog en breed mag de plant na een paar jaar worden?
- Gaat de plant de volle grond in of komt hij in een pot?
Welke tuinplanten zijn geschikt voor verschillende plekken?
Volle zon
Nepeta × faassenii (kattenkruid) vormt lage, grijsgroene pollen met lilablauwe bloemen die bijen en hommels trekken. Hylotelephium 'Herbstfreude', vroeger Sedum genoemd, is een vetplant met platte, roze bloemschermen in de nazomer. Dankzij het dikke blad kan hij goed tegen een droge periode.
Halfschaduw
Hakonechloa macra (Japans bosgras) groeit in zachte, overhangende pollen die mooi langs een pad staan. Heuchera (purperklokje) valt vooral op door blad in tinten van limoen tot bijna zwart. In felle middagzon kan dat blad verbleken, dus een plek met ochtendzon past beter.
Schaduw
Pachysandra terminalis is een groenblijvende bodembedekker voor plekken waar gras niet wil groeien. Hij breidt zich via uitlopers uit, wat handig is om een vlak te vullen, maar minder handig naast een border. Voor een schaduwmuur is Hydrangea anomala subsp. petiolaris (klimhortensia) geschikt: de RHS-teeltgids raadt een muur of schutting op het noorden of oosten aan. Reken er wel op dat jonge planten drie tot vijf jaar nodig hebben voordat ze bloeien.
Bomen voor een kleine tuin
Een boom kan ook op een klein oppervlak, zolang hij van nature compact blijft. In de lijst met bekroonde bomen voor kleine tuinen noemt de RHS onder meer Cornus kousa 'John Slocock' (Japanse kornoelje) en Sorbus koehneana (Chinese lijsterbes), beide rond de 4 meter.
Een grotere tuin
Met meer ruimte kun je in brede groepen planten, bijvoorbeeld een vlak Helenium (zonnekruid) voor warme nazomerkleuren. Ook Amelanchier lamarckii (krentenboompje) komt dan tot zijn recht. Hij wordt vaak als kleine boom verkocht, maar kan volgens de plantgegevens van de RHS na tien tot twintig jaar 8 tot 12 meter hoog worden. Je krijgt er witte voorjaarsbloei, eetbare bessen en in volle zon de mooiste herfstkleur voor terug.
Makkelijke tuinplanten voor weinig onderhoud
Makkelijk betekent in de tuin niet dat je niets hoeft te doen. Het betekent dat een plant na het aanslaan zonder dagelijkse aandacht groeit, niet elk jaar vervangen hoeft te worden, weinig last heeft van ziekten en niet gaat woekeren. Het eerste jaar heeft vrijwel elke plant nog regelmatig water nodig, omdat de wortels de diepere grond nog niet bereiken.
Enkele soorten die aan die omschrijving voldoen:
- Geranium 'Rozanne' (ooievaarsbek): bloeit maandenlang met blauwpaarse bloemen. Nadeel: de stengels liggen breed uit en kunnen buurplanten overgroeien.
- Rudbeckia fulgida 'Goldsturm' (zonnehoed): gele bloemen met een donker hart in de nazomer. De zaadhoofden blijven in de winter decoratief staan.
- Hakonechloa macra: groeit langzaam en netjes, en hoeft alleen in het voorjaar teruggeknipt te worden.
Plant makkelijke soorten in groepjes van drie of vijf. Zo sluit de beplanting sneller en krijgt onkruid minder kans.
Winterharde tuinplanten
Winterhard wil zeggen dat een plant buiten kan overwinteren. Hoe dat eruitziet, verschilt per planttype:
- Vaste planten: stengels en blad trekken zich in de late herfst terug. De wortels blijven in de grond leven en vormen in het voorjaar weer verse scheuten. Een kale plek in januari is dus normaal.
- Heesters en bomen: houtige takken blijven staan. Groenblijvende soorten kunnen bladschade krijgen door koude, droge wind.
- Klimplanten: de klimhortensia verliest in de herfst zijn blad, terwijl andere klimmers groen blijven.
- Bol- en knolgewassen: overwinteren onder de grond en hebben de koude periode vaak nodig om te bloeien.
- Eenjarigen en kuipplanten: eenjarigen sterven na een seizoen, en kuipplanten uit warmere streken moeten vorstvrij de winter door.
Bij sommige soorten is natte grond in de winter een groter risico dan kou, omdat de wortels dan rotten. Hoe de hardheidscodes op plantlabels werken, lees je bij de tuinplanten.
Planten voor een kleine tuin
In een kleine tuin telt elke plant. Kies daarom soorten die compact blijven, iets toevoegen in meer dan een seizoen en niet stilletjes de ruimte van hun buren innemen.
Denk ook in de hoogte. Een schutting of muur is extra plantruimte die geen grond kost. Een clematis aan een obelisk of rekwerk geeft bloei op ooghoogte. Kies bij klimplanten wel een soort die bij het formaat past: een klimhortensia is zo groeikrachtig dat de RHS stelt dat een enkele plant een hele gevel kan bedekken.
Wees voorzichtig met planten die zich via uitlopers of zaad verspreiden, zoals woekerende bamboe of Pachysandra. Herhaal liever een paar soorten dan dat je van elke plant er een neemt. Dat geeft rust en maakt de tuin groter. Inspiratie voor een smalle strook grond staat in de blog over een kleine border beplanten.
Zo verzorg je tuinplanten
Goede verzorging begint bij het planten. Stevige vaste planten zet je volgens de RHS-gids voor vaste planten het best in de herfst of het voorjaar in de grond. De bodem is dan vochtig en niet te warm, zodat wortels rustig kunnen groeien. Na het eerste jaar hebben de meeste borderplanten alleen water nodig tijdens langere droge periodes. Extra mest is meestal niet nodig, alleen op arme grond helpt een uitgebalanceerde meststof in het voorjaar.
- Voorjaar: knip dode stengels af voordat de nieuwe scheuten verschijnen en leg een laag compost op de grond. Dat voedt de bodem en remt onkruid.
- Zomer: geef jonge planten bij droogte ruim water, liever een keer grondig dan elke dag een beetje.
- Herfst: plant nieuwe vaste planten en heesters, en scheur te grote pollen om de paar jaar, zodat ze blijven bloeien.
- Winter: laat stengels en zaadhoofden gerust staan. Ze bieden beschutting aan nuttige insecten, al oogt het wat rommeliger.
Werk je op zware grond, dan helpt de uitleg over planten die zware klei aankunnen je verder.
Veelgestelde vragen over planten voor in de tuin
Welke planten zijn geschikt voor in de tuin?
Bijna elke tuin wordt mooier met drie lagen: een structuurgever zoals een heester of kleine boom, een middenlaag van vaste planten voor kleur en een lage laag die de grond bedekt. Kies binnen elke laag soorten die bij jouw licht en bodem passen. Zo ontstaat een beplanting die er in elk seizoen gevuld uitziet.
Welke planten zijn makkelijk in de tuin?
Een goede graadmeter is kijken wat er in tuinen in jouw buurt al jaren goed staat. Die planten kennen dezelfde grond en hetzelfde klimaat. Daarnaast zijn soorten zonder vaste snoeibeurt prettig als je weinig tijd hebt, zoals veel siergrassen en ooievaarsbekken. Controleer wel of een soort zich niet te snel uitzaait.
Welke planten bloeien lang?
Persicaria amplexicaulis (duizendknoop) bloeit vanaf de zomer tot ver in de herfst met rode of roze aren. Bekijk de Persicaria als je een lange bloeier zoekt. Bij soorten als Salvia nemorosa (bossalie) helpt het om na de eerste bloei terug te knippen. De plant maakt dan vaak een tweede bloeironde.
Welke planten zijn geschikt voor een kleine tuin?
Kies planten die dubbel werk doen. Een zuilvormige fruitboom levert bloei en fruit op een smalle strook, en een groenblijvende heester geeft ook in de winter een groen beeld. Zet hoge planten tegen de erfgrens in plaats van midden in de tuin. Zo blijft het zicht open en voelt de ruimte groter.
Heb je jouw plek in kaart gebracht? Bekijk dan de planten op deze pagina en zoek er een paar uit die aansluiten bij het licht, de grond en de ruimte in jouw tuin. Je bestelling komt met gratis verzending en levering binnen 1 tot 3 werkdagen bij je thuis, rechtstreeks vanuit de kas en in een verpakking op maat. Planten zijn levende producten en kunnen daarom niet retour. Ontdek je bij het uitpakken toch een probleem, zoals schade door transport? Stuur dan binnen 48 uur een mail naar info@pureplant.nl met je bestelnummer en foto's, zodat Pureplant een passende oplossing voor je kan zoeken.