Aquarium planten stekken: zo vermeerder je waterplanten zelf

Aquarium planten stekken lukt bij vrijwel elke soort, en je hebt er niet meer voor nodig dan een scherpe schaar en een beetje geduld. Waterplanten staan permanent in een vochtige omgeving, zodat een afgeknipt stuk zelden uitdroogt en snel nieuwe wortels maakt.

Welke methode je kiest, hangt af van de groeivorm. Stengelplanten vermeerder je met koppenstek, rozetplanten met uitlopers, rizoomplanten door te delen. Daarnaast zijn er adventiefplantjes en mos. Zo vul je stap voor stap je bak, zonder nieuwe planten te kopen.

Waarom gaat stekken in een aquarium zo makkelijk?

Bij kamerplanten is uitdroging de grootste vijand van een stek. Het afgeknipte stuk heeft nog geen wortels, maar verdampt wel water via zijn bladeren. In een aquarium speelt dat probleem niet: de stek staat volledig in het water en neemt vocht en voedingsstoffen direct op via blad en stengel.

Veel waterplanten zijn bovendien gemaakt om zich snel te verspreiden. In de natuur breken stengels af door stroming of dieren, drijven weg en wortelen ergens anders. Die eigenschap gebruik je bij het stekken. De Royal Horticultural Society beschrijft in haar uitleg over stekken hetzelfde principe voor kamerplanten: een knoop op de stengel bevat cellen die wortels kunnen vormen.

Wel is er één voorwaarde. Een stek heeft licht en voeding nodig om die wortels te maken. In een bak met zwak licht of zonder bemesting gaat het trager of mislukt het.

Hoe werkt koppenstek bij stengelplanten?

Stengelplanten groeien met een lange stengel omhoog, met bladeren in paren of kransen. Voorbeelden zijn Hygrophila polysperma (Hygrophila polysperma), Ludwigia (Ludwigia repens) en Rotala (Rotala rotundifolia). Zodra ze het wateroppervlak bereiken, is het tijd om te stekken.

1. Tel vanaf de top zo'n 10 tot 15 centimeter naar beneden.
2. Knip de stengel af op ongeveer 5 centimeter onder een bladknoop. Een bladknoop is het punt waar bladeren aan de stengel zitten. Daar ontstaan de nieuwe wortels.
3. Verwijder de onderste bladparen, zodat er geen blad in de bodem verdwijnt en gaat rotten.
4. Steek de kop met een pincet 3 tot 4 centimeter diep in de bodem.

Het onderste deel van de oude stengel laat je gewoon staan. Dat maakt vanuit de bladoksels nieuwe zijscheuten, zodat de plant voller wordt. Zo heb je na één knipbeurt twee groeipunten.

Plant de koppen in een groepje met een paar centimeter tussenruimte. Dan krijgt elke stek genoeg licht en ontstaat er sneller een dichte groep.

?% Weet je niet zeker welke plant bij jouw plek past?Doe de quiz en vind in 2 minuten jouw groene match.

Hoe oogst je uitlopers bij rozetplanten?

Rozetplanten hebben geen stengel. Hun bladeren groeien vanuit één punt bij de bodem. Voorbeelden zijn Vallisneria (Vallisneria spiralis) en Cryptocoryne (Cryptocoryne wendtii). Ze vermeerderen zich vanzelf met uitlopers: ondergrondse of bovengrondse stengels waarop een dochterplantje ontstaat.

Het belangrijkste is geduld. Een jong plantje leeft eerst van de moederplant. Knip je te vroeg, dan mist het eigen wortels en groeit het nauwelijks verder.

• Wacht tot het dochterplantje minstens drie of vier bladeren heeft.
• Controleer met een pincet of er eigen wortels in de bodem zitten.
• Knip dan de verbindende uitloper door, halverwege tussen moeder en dochter.
• Laat het plantje staan of verplaats het voorzichtig met wortels en al.

Bij Vallisneria gaat dat snel, vaak binnen een paar weken. Cryptocoryne is trager. Die plant reageert bovendien gevoelig op verplaatsen, dus laat hem liever op zijn plek als dat kan.

Hoe deel je rizoomplanten?

Een rizoom is een verdikte, liggende stengel waaruit bladeren en wortels groeien. Anubias (Anubias barteri) en Javavaren (Microsorum pteropus) zijn de bekendste voorbeelden. Voor naam en herkomst kun je Kew Plants of the World Online raadplegen.

Delen doe je zo:

1. Haal de plant uit het water en leg hem op een vochtige doek.
2. Snijd het rizoom met een scherp mes door, zodat elk deel minstens drie bladeren heeft. Met minder blad heeft een deel te weinig energie om door te groeien.
3. Bind elk stuk vast op steen of kienhout met vislijn, katoendraad of een druppel aquariumlijm.

Plant een rizoom nooit onder de bodem. Het gaat dan rotten, omdat het zuurstof nodig heeft. De wortels hechten zich na een paar weken vanzelf vast, daarna kun je het draadje weghalen.

Hoe vermeerder je adventiefplanten en mos?

Sommige planten maken zelf kant-en-klare jonge plantjes. De Amazone-zwaardplant (Echinodorus) vormt een lange bloemstengel. Op de knopen daarvan groeien in plaats van bloemen kleine plantjes met eigen blad en worteltjes. Zulke plantjes heten adventiefplanten.

Laat ze aan de stengel zitten tot ze een paar wortels van 2 tot 3 centimeter hebben. Knip ze dan los en plant ze in de bodem. Je kunt de bloemstengel ook naar beneden buigen en vastzetten met een steentje, zodat de plantjes al wortelen voordat je knipt.

Javamos (Taxiphyllum barbieri) heeft geen wortels, alleen hechtdraadjes. Pluk een pol uit elkaar in plukjes zo groot als een duimnagel. Bind die dun uitgespreid op steen of hout. Hoe dunner je het mos legt, hoe beter het licht erbij kan en hoe sneller het een dichte mat vormt.

Welke stekmethode past bij welke plant?

In deze tabel zie je voor tien populaire aquariumplanten welke methode werkt en hoe lang het ongeveer duurt tot de stek wortelt. De tijden zijn richtwaarden bij gemiddeld licht en een temperatuur van zo'n 24 graden.

Plant	Groeivorm	Methode	Tijd tot beworteling
Hygrophila polysperma	Stengel	Koppenstek	1 tot 2 weken
Ludwigia repens	Stengel	Koppenstek	1 tot 2 weken
Rotala rotundifolia	Stengel	Koppenstek	1 tot 2 weken
Egeria densa	Stengel	Koppenstek	1 tot 2 weken
Vallisneria spiralis	Rozet	Uitlopers	2 tot 3 weken
Cryptocoryne wendtii	Rozet	Uitlopers	3 tot 6 weken
Anubias barteri	Rizoom	Delen	4 tot 8 weken
Javavaren	Rizoom	Delen of broedplantjes	3 tot 6 weken
Amazone-zwaardplant	Rozet	Adventiefplanten	2 tot 4 weken
Javamos	Mos	Plukjes vastbinden	3 tot 4 weken

Snelgroeiers zoals Egeria densa (Egeria densa) zijn ideaal om mee te beginnen. Ze vergeven een scheve knip en je ziet snel resultaat. Meer planten die zich makkelijk laten vermeerderen, lees je in ons artikel over makkelijk te stekken planten.

Waarom rot een stek soms weg?

Gaat een stek toch achteruit, dan zit de oorzaak meestal in een van deze vier punten.

• Te weinig licht. Zonder licht kan een stek geen energie maken voor nieuwe wortels. Zet stekken niet in de schaduw van grote planten en controleer of je verlichting lang genoeg aan staat, zo'n 8 uur per dag.
• Gekneusde snijvlakken. Een botte schaar plet de stengel, zodat weefsel afsterft en gaat rotten. Gebruik een scherpe, schone schaar en knip in één beweging.
• Te diep planten. Een stengel die te ver in de bodem zit, krijgt weinig zuurstof. Een rizoom onder de grond rot bijna altijd. Plant stengels 3 tot 4 centimeter diep en rizomen erbovenop.
• Voedseltekort. Een stek heeft stikstof, kalium en ijzer nodig om te groeien. Geef na het stekken een vloeibare aquariummest of stop een voedingstablet in de bodem bij rozetplanten.

Veelgestelde vragen

Hoe snel wortelt een aquariumplantstek?

Stengelplanten zoals Hygrophila en Ludwigia maken vaak binnen een week tot twee weken de eerste witte worteltjes. Rozetplanten en rizoomplanten hebben meer tijd nodig, van enkele weken tot twee maanden. Veel licht, een stabiele temperatuur en voldoende voeding versnellen het proces, omdat de stek dan meer energie heeft voor nieuwe wortels.

Welk gereedschap gebruik je voor het stekken van waterplanten?

Een lange, gebogen aquariumschaar en een pincet van zo'n 25 tot 30 centimeter zijn het handigst. Daarmee knip en plant je zonder de bodem om te woelen. Voor rizoomplanten gebruik je een scherp mesje. Houd het gereedschap schoon, zodat je geen bacteriën of algen overbrengt.

Kun je aquariumplanten buiten het water stekken?

Ja, veel aquariumplanten groeien ook boven water, zolang de lucht verzadigd vochtig is. Kwekers doen dat zelfs standaard. Zet stekken in een afgesloten bak met natte grond, bijvoorbeeld een oud aquarium met een deksel. Let op: bladeren die boven water gevormd zijn, vallen na het onderdompelen vaak af en worden vervangen door nieuwe.

Waarom smelten mijn stekken weg na het planten?

Smelten, waarbij bladeren glazig worden en uiteenvallen, komt vooral voor bij Cryptocoryne. De plant reageert zo op een plotselinge verandering in water, licht of temperatuur. Meestal overleeft het rizoom en groeit er binnen enkele weken nieuw blad. Laat de plant dus staan, haal alleen het rottende blad weg en verander verder zo weinig mogelijk.

Haal je het groen van je aquarium graag naar de rest van je huis? Een gesloten glazen tuintje is een mooie stap. Bekijk onze planten in glazen pot of lees hoe je een terrarium maakt van een oud aquarium. Je bestelling krijgt gratis verzending, levering binnen 1 tot 3 werkdagen, komt rechtstreeks vanuit de kas en zit in een verpakking op maat, zodat je plant veilig en onbeschadigd aankomt.

Voor levende planten geldt bovendien ons retour- en garantiebeleid, voor het geval je plant onverhoopt niet goed aankomt.

Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.