Bonsai eik kopen: een krachtige buitenboom in een schaal

Een bonsai eik kopen doe je voor de uitstraling van kracht en ouderdom: een stevige stam, ruwe bast en een brede, open kroon. De zomereik (Quercus robur) is de bekendste soort, maar ook de steeneik en de kurkeik worden als bonsai gekweekt. Een eik is een buitenboom die in de winter koude nodig heeft. Houd er rekening mee dat het blad relatief groot blijft. Een eik past daarom het best bij een bonsai van middelgroot tot groot formaat.

Weinig bomen zijn zo verbonden met het Nederlandse landschap als de eik. Als bonsai breng je dat beeld terug naar een schaal op je terras, met alle seizoenswisselingen die erbij horen.

Welke eiken zijn geschikt als bonsai?

Het geslacht Quercus telt honderden soorten. Voor bonsai in ons klimaat zijn er een paar die vaak gebruikt worden:

De steeneik is voor bonsai interessant omdat zijn blad van nature al klein is. Hij is minder winterhard dan de zomereik en heeft bij temperaturen onder ongeveer min 10 graden bescherming nodig. Wil je de herkomst of de juiste naam van een soort nakijken, dan kan dat bij Kew Plants of the World Online.

Waarom blijft het blad van een eik groot?

Bij veel bonsai wordt het blad vanzelf kleiner naarmate de boom meer vertakt. Bij eiken werkt dat maar beperkt. Een zomereik in een schaal heeft kleiner blad dan in het bos, maar het blijft ruwweg handpalmformaat bij jonge scheuten.

Je kunt het blad wel geleidelijk verkleinen door de vertakking te verfijnen. Hoe meer fijne twijgjes, hoe meer bladeren er zijn om de energie over te verdelen, en hoe kleiner elk blad wordt. Dat is werk van jaren. Accepteer daarom vooraf dat een eik een ander beeld geeft dan een Japanse esdoorn met piepkleine blaadjes. De charme zit in de stam en de vorm, niet in de verfijning van het blad.

Waar let je op bij het kopen van een eikenbonsai?

1. Stamdikte en bast. Een eik ontleent zijn karakter aan een stevige, taps toelopende stam. Een dunne stam kost vele jaren om dikker te krijgen in een schaal.
2. Wortelbasis. Eiken maken van nature een penwortel die recht naar beneden groeit. Bij een goede bonsai is die weggenomen en zijn er brede zijwortels ontwikkeld. Kijk of de wortels aan het oppervlak rondom uitlopen.
3. Takken op de juiste plek. Een eik vertakt minder dicht dan veel andere soorten. Kies een boom waar al takken zitten op de plekken waar je ze wilt hebben.
4. Gezond blad. In de zomer zie je bij eiken vaak een wit poederlaagje, eikenmeeldauw. Een beetje is vooral cosmetisch, maar een zwaar aangetaste boom groeit minder krachtig.
5. Kweekstadium. Wil je zelf vormen, dan is een voorgevormde boom met een goede stam vaak de beste koop. Een volledig uitgewerkte eik is zeldzaam en prijzig.

Twijfel je nog tussen een eik en een soort die sneller resultaat geeft? De Chinese iep is een van de makkelijkste loofbomen om mee te beginnen. Lees meer in Chinese iep bonsai kopen.

Kun je zelf een eik uit een eikel kweken?

Ja, en dat is een mooie manier om een eik vanaf het allereerste begin te volgen. Verzamel in de herfst verse, gave eikels en leg ze in een pot met vochtige zaaigrond, buiten of op een koele plek. Eikels hebben geen lange koude periode nodig zoals veel andere zaden en kiemen vaak al in dezelfde herfst of het voorjaar daarop.

Knip bij het eerste verpotten de penwortel in, zodat de boom zijwortels gaat maken. Laat het jonge boompje daarna een aantal jaren vrij doorgroeien in een ruime kweekpot of in de volle grond. Pas als de stam dik genoeg is, gaat hij naar een bonsaischaal. Reken op vijf tot tien jaar voordat er een herkenbare bonsai staat.

Hoe verzorg je een bonsai eik door het jaar?

• Standplaats: buiten in de volle zon. Een eik groeit in de natuur in open landschap en maakt in de schaduw lange, zwakke scheuten.
• Water: royaal in het groeiseizoen. Een eik verdampt veel via zijn grote blad, dus controleer op warme dagen dagelijks.
• Voeding: van het uitlopen tot eind augustus. Daarna stoppen, zodat de nieuwe twijgen kunnen verhouten.
• Snoei: laat nieuwe scheuten uitgroeien en knip ze daarna terug tot twee of drie bladeren. Eiken lopen in een goed jaar twee keer uit, in juni volgt vaak een tweede groeischeut.
• Winter: de zomereik blijft buiten staan. Zet de schaal bij strenge vorst op de grond en bescherm de wortels. Een droge, schrale winterwind kan de schaal extra snel laten uitdrogen, dus controleer ook dan af en toe de grond.

Een eik is een boom die veel leven aantrekt. In een tuin zie je er rupsen, vogels en insecten op af komen. In een schaal is dat op kleinere schaal ook zo, dus kijk af en toe onder het blad of er vraat is. Onderzoek van Wageningen University & Research naar biodiversiteit in tuin en plantsoen laat zien dat de keuze van beplanting bepaalt hoeveel insecten en andere dieren er leven. Een beetje vraat hoort daar dus gewoon bij en is zelden schadelijk voor de boom.

Veelgestelde vragen

Kan een bonsai eik binnen staan?

Nee. Zowel de zomereik als de groenblijvende soorten hebben buitenlucht, volle zon en seizoenen nodig. Binnen verzwakt een eik snel.

Hoe oud wordt een bonsai eik?

Met goede verzorging vele tientallen jaren. Eiken zijn in de natuur zeer langlevend, en een bonsai kan in principe over generaties worden doorgegeven.

Waarom houdt mijn eik in de winter bruine bladeren vast?

Jonge eiken laten hun dorre blad vaak pas in het voorjaar los. Dat is normaal en geen teken van ziekte. Je kunt het laten zitten of voorzichtig verwijderen.

Wanneer verpot je een eikenbonsai?

In het vroege voorjaar, vlak voordat de knoppen zwellen. Jonge bomen om de 2 jaar, oudere bomen om de 3 tot 5 jaar.

Houd je van inheemse bomen met karakter? In onze collectie bomen vind je soorten voor tuin en terras, en bij planten voor in de tuin passende begeleiders. Je krijgt gratis verzending, levering binnen 1 tot 3 werkdagen, planten rechtstreeks vanuit de kas en een verpakking op maat, zodat je plant veilig en onbeschadigd aankomt.

Komt je plant toch niet goed aan? Dan kun je rekenen op ons retour- en garantiebeleid voor levende planten.

Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.