Bomen kies je op het formaat dat ze over tien of twintig jaar hebben, niet op de maat waarmee ze bij je thuis aankomen. Een boompje van anderhalve meter kan uitgroeien tot een kroon die de halve tuin in de schaduw zet. Kijk daarom vóór je koopt naar vier dingen: de volwassen hoogte en breedte, de ruimte die je tuin werkelijk biedt, de hoeveelheid zon op de plantplek en hoe snel de boom groeit. Zo plant je een tuinboom die er over jaren nog steeds op zijn plek staat.
Wat bepaalt welke boom bij je tuin past?
Begin met de eindmaat. Staat er op het etiket een hoogte van 8 meter, reken dan ook met een kroon die meters breed wordt. Leg die breedte in gedachten over je tuin heen: waar valt straks de schaduw, en hangt de kroon dan boven het terras of bij de buren?
Denk ook aan wat er onder de grond gebeurt. Wortels zoeken water en voeding, en een boom met een grote waterbehoefte kan kleigrond laten uitdrogen. De RHS schrijft in haar advies over bomen bij gebouwen dat dit op kleigrond tot verzakking kan leiden. Bij soorten met een grote waterbehoefte, zoals eik, wilg en populier, kan dat uitdrogende effect reiken tot een afstand gelijk aan de hoogte van de boom.
Verder speelt mee:
- Licht: een bloeiende sierboom zet in de schaduw minder bloemen.
- Bodem: natte, zware grond vraagt een soort die daartegen kan, want veel bomen verdragen geen wortels in stilstaand water.
- Functie: zoek je schaduw, bloei, fruit of een groen scherm?
- Erfgrens: in het Burgerlijk Wetboek staat dat een boom zonder toestemming minstens 2 meter van de erfgrens moet staan, gemeten vanaf het midden van de stam. Een lokale regel of gewoonte kan daarvan afwijken.
Welke bomen passen bij verschillende tuinen?
Er is geen boom die overal goed staat. Deze indeling helpt je de keuze te verkleinen.
Kleine stadstuin
Zoek een smalle vorm of een langzame groeier. Een zuilvorm neemt weinig grondoppervlak in, een treurvorm blijft laag. Voorbeelden volgen hieronder.
Grote tuin
Met ruimte kan een boom echt groot worden. Liquidambar styraciflua (amberboom) kleurt in de herfst rood, oranje en paars. Quercus robur (zomereik) is een inheemse boom waar veel insecten op leven, maar hij heeft decennia en veel ruimte nodig.
Terras of pot
In een grote kuip kan een boom die in de volle grond te groot wordt toch klein blijven, omdat de pot de wortels beperkt. Laurus nobilis (laurier) wordt daarvoor vaak gebruikt en laat zich goed in vorm knippen. Bekijk de Laurus nobilis als je een boom voor het terras zoekt. Voor meer planten met een zuidelijke uitstraling is er het artikel over tuinplanten voor een mediterrane tuin. Een boom in een pot is wel volledig afhankelijk van jouw gieter.
Schaduw maken of juist zon zoeken
Voor schaduw bij het terras is een dakboom een optie, vaak een Platanus (plataan) waarvan de takken langs een frame tot een plat bladerdak worden geleid. Dat vraagt wel jaarlijks snoeiwerk. Cercis siliquastrum (judasboom) past juist op een warme, zonnige plek, waar hij in het voorjaar roze bloeit aan kale takken.
Kleine bomen voor een kleine tuin
Klein is een rekbaar begrip. Volgens de RHS-gids over bomen voor kleinere tuinen kunnen ook kleine sierbomen na verloop van tijd 6 tot 8 meter hoog worden. Dezelfde gids noemt hoogte en breedte de belangrijkste factor bij de keuze. Wat je in de kwekerij ziet, zegt daar weinig over.
Enkele soorten die in de RHS-gids genoemd worden:
- Magnolia stellata 'Jane Platt': een stermagnolia van 3 tot 4 meter, die in het voorjaar bloeit. Bekijk ook de magnolia's.
- Malus 'Adirondack': een sierappel met een zuilvorm van ongeveer 3 meter hoog en 1,5 meter breed.
- Prunus 'Amanogawa': een smalle, rechtopgaande sierkers met lichtroze bloemen, die wel tot 8 meter hoog kan worden.
- Salix caprea 'Kilmarnock': een kleine treurvorm van de boswilg, 1,5 tot 2 meter hoog.
Heb je maar plek voor één boom, kies dan een soort die meer dan één seizoen iets laat zien. Een sierappel bloeit in het voorjaar en draagt daarna kleine appeltjes, die vaak lang aan de takken blijven hangen.
Snelgroeiende bomen versus langzaam groeiende bomen
Een snelgroeiende boom lijkt aantrekkelijk: binnen een paar jaar heb je schaduw of privacy. Betula pendula (ruwe berk) en veel wilgen en populieren groeien vlot. De keerzijde is dat ze ook snel groter worden dan je tuin aankan. Snelle groeiers hebben vaak een grote waterbehoefte, wat volgens de RHS bij wilg en populier meer kans op schade aan funderingen op kleigrond geeft.
Een langzame groeier, zoals Acer griseum (kaneelesdoorn) met zijn afbladderende roodbruine schors, vraagt meer geduld. Je krijgt er een boom voor terug die jarenlang in verhouding blijft met de tuin en weinig snoei nodig heeft.
Wanneer kun je een boom planten?
De plantgids van de RHS noemt de periode van herfst tot voorjaar het beste moment, zolang de grond niet bevroren of doorweekt is. Een potboom kun je in elk seizoen planten, al vraagt een zomerse planting veel meer nazorg.
In de herfst is de grond nog warm en vochtig, zodat wortels groeien voordat de boom blad maakt en water verdampt. Plant je in het voorjaar, dan krijgt de boom eerder met droogte te maken en moet je in de eerste zomer vaker gieten. Staat er water in het plantgat of plakt de grond aan je schop, wacht dan een paar droge dagen. Voor fruitbomen vind je tips over het juiste moment in het artikel wanneer fruitboompjes planten.
Hoe groot wordt een boom?
Plantgegevens geven vaak een eindhoogte en de tijd die de boom nodig heeft om daar te komen. Neem Malus 'Evereste': de RHS-plantpagina noemt 4 tot 8 meter hoog en breed, bereikt in 10 tot 20 jaar. Die breedte is net zo belangrijk als de hoogte.
Waar de boom in die bandbreedte uitkomt, hangt af van bodem, licht en klimaat. Reken voor de zekerheid met de hoogste waarde.
Snoeien houdt een grote boom niet zomaar klein. Zet je de kroon hard terug, dan reageren veel bomen met een bos rechtopgaande scheuten. De vorm wordt rommeliger en je moet ieder jaar opnieuw aan de slag. Alleen bij vormbomen, zoals leibomen en dakbomen, is jaarlijks snoeien een bewuste keuze vanaf het begin.
Een boom planten en verzorgen
Graaf volgens dezelfde RHS-plantgids een plantgat dat even diep is als de kluit, maar drie keer zo breed. Zo kunnen de wortels makkelijk de losgemaakte grond in groeien. Zet de boom niet dieper dan hij stond, want een ingegraven stamvoet kan gaan rotten.
Een boompaal geeft een jonge boom houvast tot de wortels hem zelf dragen. Sla hem schuin de grond in en gebruik een flexibele boomband. Controleer die band regelmatig, zodat hij niet in de groeiende stam snijdt.
Voor de nazorg:
- Geef de eerste een tot twee jaar regelmatig water, vooral in droge periodes.
- Leg een laag compost of houtsnippers van 5 tot 8 cm rond de boom, met een vrije rand rond de stam. Dat houdt vocht vast en remt onkruid.
- Houd gras weg uit de plantcirkel, want dat concurreert om water.
Veelgestelde vragen over bomen
Welke boom is geschikt voor mijn tuin?
Meet eerst hoeveel ruimte er is tussen huis, terras en erfgrens. Kies dan een soort waarvan de eindbreedte daarin past, met wat marge. Kijk daarna naar zon of schaduw en naar je grondsoort. Blijven er meerdere kandidaten over, laat dan de bloei, herfstkleur of vruchten de doorslag geven.
Welke bomen blijven klein?
Bolbomen blijven compact, omdat een compacte kroonvorm op een stam is geënt. Catalpa bignonioides 'Nana' (bolcatalpa) en Robinia pseudoacacia 'Umbraculifera' (bolacacia) zijn bekende voorbeelden. Hun kroon wordt na jaren toch enkele meters breed. Ook treurvormen en zuilvormen houden hun afmetingen beperkt in één richting.
Welke boom groeit snel?
Alnus glutinosa (zwarte els), Salix alba (schietwilg) en de ruwe berk groeien vlot, vooral op vochtige grond. Voor een kleine tuin zijn ze meestal te groot. Berken geven bovendien veel stuifmeel in het voorjaar, iets om rekening mee te houden als iemand in huis hooikoorts heeft.
Welke bomen zijn winterhard?
De meeste loofbomen die hier in tuinen staan, doorstaan de Nederlandse winter zonder hulp. Voorzichtiger moet je zijn met bomen uit warmere streken, zoals olijf en laurier. Geef die een beschutte plek en bescherm ze in een pot bij strenge vorst.
Welke boom is geschikt voor een kleine tuin?
Een meerstammige boom is een optie die vaak over het hoofd wordt gezien. Hij oogt luchtig, en onder de kroon kun je nog planten. Zet hem aan de rand van de tuin in plaats van in het midden, zodat het gras of terras open blijft.
Weet je hoeveel ruimte je boom mag innemen? Bekijk dan de bomen op deze pagina of zoek verder bij de tuinplanten voor meer keuze. Je bestelling wordt met gratis verzending binnen 1 tot 3 werkdagen geleverd, rechtstreeks vanuit de kas en in een verpakking op maat. Planten zijn levende producten en kunnen daarom niet retour. Zie je bij aankomst toch schade, bijvoorbeeld door het transport? Meld het binnen 48 uur via info@pureplant.nl met je bestelnummer en foto's, dan zoekt Pureplant een passende oplossing voor je.