Cacteeën of cactussen: welk meervoud klopt?

Het meervoud van cactus is cactussen. Dat is de vorm die de Woordenlijst Nederlandse Taal, beter bekend als het Groene Boekje, bij cactus geeft. Cacteeën kom je vooral tegen in oudere boeken en in vakteksten over de cactusfamilie. Het is geen fout meervoud van cactus, maar het meervoud van een ander, weinig gebruikt woord: cactee.

Schrijf je een boodschappenlijstje, een blog of een verzorgingslabel, dan is cactussen dus altijd goed. Wil je weten waar die tweede vorm vandaan komt en welke woorden er nog meer bij horen, lees dan verder. Onderaan vind je ook een paar weetjes over de planten zelf.

Waar komt het woord cacteeën vandaan?

Botanici delen planten in families in. De familie waartoe alle cactussen behoren, heet in het Latijn Cactaceae. Van die familienaam is in het Nederlands het woord cactee afgeleid, een plant uit de cactusfamilie. Het meervoud daarvan is cacteeën, met een trema op de derde e zodat je de klanken apart uitspreekt.

In de negentiende en twintigste eeuw schreven kwekers en liefhebbers vaak over cacteeën. Je ziet het woord daarom nog terug in oude tuinboeken, in namen van verenigingen en in wetenschappelijke teksten. In gewone spreektaal is het vrijwel verdwenen. Wie in de winkel om cacteeën vraagt, wordt begrepen, maar klinkt al snel wat plechtig.

Wie het vaktaliger wil zeggen zonder ouderwets te klinken, kan ook cactusachtigen of de cactusfamilie gebruiken. Die woorden laten net als cacteeën zien dat je het over de hele familie hebt, en niet over één plant op je vensterbank.

Welke vormen van cactus zijn correct?

Het woord cactus komt via het Latijn uit het Grieks. Daardoor twijfelen veel mensen over een Latijns meervoud als cacti. In het Engels is dat gangbaar, in het Nederlands niet. Hieronder zie je welke vormen je zonder zorgen kunt gebruiken.

Vorm	Correct?	Toelichting
cactussen	Ja	Het gewone meervoud van cactus
cactusje, cactusjes	Ja	Verkleinwoord en het meervoud daarvan
cacteeën	Ja, als vakterm	Meervoud van cactee, een plant uit de familie Cactaceae
cacti	Nee, in het Nederlands	Latijns of Engels meervoud
cactusen, cactussens	Nee	Veelgemaakte spelfouten

Ook in samenstellingen gebruik je gewoon cactus: cactusbloem, cactusgrond, cactuscollectie. Er komt geen tussen-s of extra letter bij, omdat cactus al op een s eindigt.

Een handig ezelsbruggetje: cactus gedraagt zich als andere plantennamen op -us. Je zegt ook krokus en krokussen, of hibiscus en hibiscussen. De s wordt verdubbeld zodat de klinker ervoor kort blijft, net als bij bus en bussen.

?% Weet je niet zeker welke plant bij jouw plek past?Doe de quiz en vind in 2 minuten jouw groene match.

Wat is het verschil tussen een cactus en een vetplant?

Nu de taal helder is, de planten zelf. Alle cactussen zijn vetplanten, maar lang niet alle vetplanten zijn cactussen. Een vetplant, ook wel succulent, is elke plant die water opslaat in stam, blad of wortels. Dat kan een Aloë (Aloe vera) zijn, een Kalanchoë (Kalanchoe blossfeldiana) of een Jadeplant (Crassula ovata). Geen van die drie is een cactus.

Een cactus herken je aan de areolen. Dat zijn kleine, vaak wollige kussentjes op de stam waaruit de stekels, nieuwe takken en bloemen groeien. Andere vetplanten met stekels, zoals sommige wolfsmelksoorten, hebben geen areolen. Hun doorns groeien direct uit de stam. Wil je meer weten over waarom die stekels er eigenlijk zitten, lees dan waarom hebben cactussen stekels.

Hoe schrijf je de namen van cactussoorten?

De botanische naam van een cactus bestaat uit een geslachtsnaam met een hoofdletter en een soortnaam met een kleine letter. In teksten zet je beide cursief. Een paar bekende voorbeelden:

• Schoonmoederstoel (Echinocactus grusonii): de ronde, goudgele bolcactus die vaak in vensterbanken staat.
• Konijnenoor (Opuntia microdasys): platte schijven met zachte, maar venijnige haartjes.
• Kerstcactus (Schlumbergera): een bladcactus uit het regenwoud die rond de feestdagen bloeit.
• Zilveren fakkelcactus (Cleistocactus strausii): een zuilcactus met witte, haarachtige stekels.

Twijfel je of een naam nog klopt? Botanische namen veranderen af en toe als onderzoekers nieuwe verwantschappen ontdekken. Op Kew Plants of the World Online zie je welke naam op dit moment geaccepteerd is. Bij Nederlandse volksnamen is dat lastiger, want daarvan bestaan vaak meerdere varianten. Een overzicht van soorten met hun kenmerken vind je in verschillende soorten cactussen en hoe je ze herkent.

Wat vragen cactussen in huis?

Welk meervoud je ook gebruikt, de planten hebben dezelfde basis nodig. Veel licht, want de meeste soorten komen uit zonnige, droge gebieden. En water met mate: een cactus krijgt pas weer water als de grond helemaal droog is. Zo voorkom je dat de wortels in natte grond gaan rotten.

In de winter houden veel woestijncactussen een rustperiode. Ze staan dan het liefst koel en krijgen nauwelijks water. Die rust helpt veel soorten om in het voorjaar knoppen te maken. De RHS beschrijft in zijn gids over cactussen en vetplanten binnen hoe je licht, water en rust per seizoen afstemt. Let wel op bladcactussen zoals de kerstcactus: die komen uit vochtige bossen en willen minder felle zon en iets vaker water.

Ook de pot en de grond maken verschil. Een terracotta pot met afvoergat laat vocht via de wand verdampen, zodat de wortels sneller droog staan. Gebruik daarbij speciale cactusgrond of gewone potgrond gemengd met grof zand of grind. Dat mengsel laat water snel doorlopen, precies zoals de wortels het in hun natuurlijke omgeving gewend zijn.

Veelgestelde vragen

Is cacteeën fout?

Nee, maar het is geen meervoud van cactus. Het is het meervoud van cactee. Gebruik je het in een gewone tekst, dan klinkt het ouderwets. Cactussen is de veilige keuze.

Waarom staat er een trema op cacteeën?

De trema laat zien dat je de e's apart uitspreekt: cac-te-e-en. Zonder trema zou je eeë als één klank kunnen lezen.

Wat is het verkleinwoord van cactus?

Dat is cactusje, met als meervoud cactusjes. De s wordt niet verdubbeld, omdat het verkleinwoord met -je gewoon achter de stam komt.

Is een Aloë vera een cactus?

Nee. Aloë vera is een vetplant zonder areolen en hoort bij een heel andere plantenfamilie. Hij heeft wel vergelijkbare verzorging nodig, met veel licht en weinig water.

Cactussen kopen bij Pureplant

Of je ze nu cactussen of cacteeën noemt, in onze collectie cactussen vind je bolletjes, zuilen en bloeiende soorten. Je bestelt met gratis verzending, levering binnen 1 tot 3 werkdagen, rechtstreeks vanuit de kas en in een verpakking op maat, zodat je plant veilig en onbeschadigd aankomt.

Voor levende planten geldt daarnaast ons retour- en garantiebeleid.

Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.