Cactussen verzorging: verschillen per soort en oplossingen bij problemen
Door Ilse Veneman
·
· 6 min lezen
Niet elke cactus vraagt dezelfde verzorging. Cactussen vallen grofweg in twee groepen: woestijncactussen uit droge, zonnige gebieden en bladcactussen die in het regenwoud op bomen groeien. De eerste groep wil volle zon en veel droogte, de tweede juist gefilterd licht en regelmatig vocht. Weet je in welke groep jouw plant valt, dan weet je ook waar je de verzorging op afstemt.
Heb je de basis al onder de knie maar merk je dat een van je planten achterblijft? Dan zit het verschil vaak precies hier.
Waarom vragen twee groepen om twee regimes?
Woestijncactussen, zoals de bolcactus Echinocactus grusonii of de Mammillaria, komen uit gebieden waar het maanden droog kan blijven en de zon onbarmhartig brandt. Ze hebben een dikke waslaag, veel stekels en slaan water op in hun stam. Hun wortels verdragen geen natte grond.
Bladcactussen hebben een heel ander leven. De kerstcactus (Schlumbergera truncata), de paascactus (Hatiora gaertneri) en de Rhipsalis groeien in de natuur als epifyt, dus op takken van bomen in vochtige bossen. Ze staan in halfschaduw, krijgen regelmatig regen en wortelen in een laagje humus en mos.
Voor de verzorging betekent dat:
- Woestijnsoorten: zoveel mogelijk zon, pas gieten als de grond kurkdroog is.
- Bladcactussen: licht maar geen felle middagzon, en de grond licht vochtig houden in het groeiseizoen.
Behandel je een kerstcactus als een woestijnplant, dan verschrompelen de leden. Behandel je een bolcactus als een kerstcactus, dan rot hij weg.
Welke verzorging hoort bij welke soortgroep?
Binnen de woestijncactussen zijn er ook verschillen. Deze tabel helpt je de juiste aanpak te kiezen.
| Soortgroep | Water in het groeiseizoen | Wintertemperatuur | Licht | Bijzonderheden |
|---|---|---|---|---|
| Bolcactussen (Mammillaria, Echinocactus) | Om de 1 tot 2 weken, na volledig uitdrogen | 8 tot 12 graden, droog | Volle zon | Bloeien vaak in een krans rond de top |
| Zuilcactussen (Cereus, Cleistocactus) | Om de 1 tot 2 weken, in de zomer iets royaler | 10 tot 15 graden, droog | Volle zon | Worden topzwaar, zware pot nodig |
| Schijfcactussen (Opuntia) | Om de 1 tot 2 weken | 5 tot 10 graden, droog | Volle zon | Fijne haakjes (glochiden) prikken hard |
| Kerst- en paascactus | Grond licht vochtig houden | 12 tot 16 graden, matig vocht | Licht, geen felle middagzon | Niet verplaatsen tijdens knopvorming |
| Rhipsalis | Regelmatig, als bovenlaag droog is | Boven 12 graden | Halfschaduw | Waardeert hogere luchtvochtigheid |
Twijfel je over de juiste naam van je plant? Via Kew Plants of the World Online kun je de botanische naam en herkomst van een soort opzoeken.
Weet je niet zeker welke plant bij jouw plek past?Doe de quiz en vind in 2 minuten jouw groene match.Welke ziektes en plagen kom je tegen?
Cactussen zijn over het algemeen weinig vatbaar, maar een paar plagen komen regelmatig voor. Het helpt om te weten waar je moet kijken.
Wolluis herken je aan witte, katoenachtige plukjes. Ze verstoppen zich in de groeitop, in de oksels van areolen en tussen dichte stekels. Een variant, de wortelluis, leeft ondergronds en zie je pas bij het verpotten als witte waas op de kluit.
Spint is een piepklein spinachtig beestje. Je ziet eerder de schade dan het beestje zelf: een roestbruine of grijsachtige verkleuring, vaak eerst aan de schaduwkant of rond de top, soms met fijne webjes. Spint gedijt in warme, droge lucht, dus vooral in de winter boven de verwarming.
Schildluis vormt kleine, bruine of grijze bultjes die vastzitten op de stam. Omdat ze niet bewegen, worden ze vaak aangezien voor een deel van de plant.
Wortelrot begint onzichtbaar in de pot. Het eerste wat je merkt is een plant die slap wordt of verkleurt aan de voet, terwijl de grond vochtig is. De RHS beschrijft hoe bodemschimmels als Phytophthora juist in natte, slecht doorlatende grond toeslaan.
Wat doe je bij elk probleem?
Hoe eerder je ingrijpt, hoe groter de kans dat je plant volledig herstelt. Zet een aangetaste plant altijd eerst apart, zodat de plaag niet overslaat op de rest van je verzameling.
- Wolluis: dep elk plukje met een wattenstaafje gedrenkt in spiritus of alcohol. De alcohol lost de beschermende waslaag op. Herhaal wekelijks tot er drie weken lang niets nieuws verschijnt, omdat eitjes later uitkomen.
- Wortelluis: haal de plant uit de pot, spoel de wortels schoon, laat ze drogen en zet de plant in verse grond en een schone pot.
- Spint: spuit de plant af met lauw water en zet hem koeler en minder droog. Blijft het terugkomen, gebruik dan een middel op basis van koolzaadolie of roofmijten.
- Schildluis: schraap de bultjes voorzichtig los met een tandenstoker of een zachte borstel met alcohol.
- Wortelrot: haal alle oude grond weg, knip de rotte wortels tot in gezond weefsel terug, laat de plant een week drogen en zet hem in volledig nieuwe, droge grond. Is de stam zelf van binnen bruin, snijd dan tot in gezond groen weefsel en laat de top als stek opnieuw wortelen.
Wat verandert er als je cactus buiten op het balkon staat?
Veel woestijncactussen genieten van een zomer buiten. Het extra licht maakt ze compacter en sterker, en de grotere verschillen tussen dag- en nachttemperatuur stimuleren de bloei van het volgende jaar.
Buiten verandert wel een aantal dingen. De grond droogt sneller op door wind en zon, dus je giet vaker dan binnen. Tegelijk kan een regenachtige week de pot juist te nat maken. Zet de plant daarom onder een overkapping of zorg voor een pot met een royaal afvoergat en zonder schotel.
Laat de plant na de verhuizing eerst een week in de halfschaduw wennen, zodat de opperhuid niet verbrandt. Zet hem terug naar binnen zodra de nachttemperatuur onder de 10 graden zakt. Wanneer dat precies is, lees je in ons artikel wanneer een cactus naar binnen moet. Bladcactussen kunnen ook buiten, maar dan op een beschaduwde plek.
Hoe stimuleer je de bloei?
Bloei hangt voor een groot deel af van de rustperiode, en die verschilt per groep.
- Koele winter: woestijnsoorten hebben 8 tot 12 graden nodig om knoppen aan te leggen. Kerstcactussen reageren vooral op kortere dagen en temperaturen rond de 15 graden in de herfst.
- Droge rustperiode: woestijncactussen staan in de winter bijna droog. Kerstcactussen krijgen in oktober een paar weken minder water.
- Voldoende licht: zonder genoeg licht in het voorjaar en de zomer bouwt de plant te weinig reserves op om te bloeien.
- Geduld per soort: een Rebutia bloeit vaak al na twee of drie jaar, terwijl grote bolcactussen soms tien jaar of langer nodig hebben voordat ze voor het eerst bloeien.
Veelgestelde vragen
Waarom krijgt mijn cactus witte pluisjes?
Witte pluisjes zijn bijna altijd wolluis, een kleine zuigende luis die zich beschermt met een wasachtig pluis. Je vindt ze vooral in de groeitop en tussen de stekels. Dep ze weg met een wattenstaafje met alcohol en herhaal dat wekelijks. Bij sommige soorten hoort witte wol wel bij de plant, maar die zit dan gelijkmatig op de areolen.
Wat is het verschil in verzorging tussen een kerstcactus en een woestijncactus?
Een woestijncactus wil volle zon en droogt helemaal uit tussen twee gietbeurten. Een kerstcactus groeit van nature op bomen in het regenwoud, dus hij wil licht zonder felle middagzon en grond die licht vochtig blijft. In de herfst krijgt de kerstcactus kortere dagen en iets minder water om te gaan bloeien.
Kun je een cactus met wortelrot nog redden?
Vaak wel, als je er vroeg bij bent. Haal de plant uit de pot, verwijder alle oude grond en knip rotte wortels weg tot je gezond, licht weefsel ziet. Laat de plant een week drogen en zet hem in nieuwe, droge grond. Is de stam zelf rot, snijd dan de gezonde top af en stek die.
Mag een cactus in de zomer buiten staan?
Ja, de meeste woestijncactussen doen het buiten zelfs beter. Laat ze eerst een week in de halfschaduw wennen, zodat ze niet verbranden. Zorg dat regenwater snel weg kan en zet ze bij langdurige regen onder een afdak. Haal ze naar binnen zodra het 's nachts kouder wordt dan 10 graden.
Wil je je verzameling uitbreiden met een andere soortgroep? In de collectie cactussen vind je zowel bol- als zuilvormige soorten. Je krijgt gratis verzending en levering binnen 1 tot 3 werkdagen, rechtstreeks vanuit de kas. Door de verpakking op maat komt je plant veilig en onbeschadigd aan.
Levende planten vallen onder ons retour- en garantiebeleid, zodat je met een gerust hart kunt bestellen.
Lees ook
Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.
