Namen van cactussen: lijst met Nederlandse en Latijnse namen

Vrijwel elke cactus heeft twee namen: een Latijnse naam die wereldwijd hetzelfde is, en vaak een Nederlandse bijnaam die iets zegt over de vorm of de bloeitijd. De Latijnse naam staat op het etiket, de bijnaam hoor je in het tuincentrum of bij je oma op de vensterbank.

Ben je het etiket kwijt? Dan vind je de naam meestal terug via de groeivorm, het aantal ribben, de kleur van de doorns en de plek waar de bloemen verschijnen. Met die vier kenmerken kom je al een heel eind.

Hoe is een cactusnaam opgebouwd?

Een Latijnse plantennaam bestaat uit minimaal twee delen. Eerst komt de geslachtsnaam, met een hoofdletter. Daarna volgt de soortnaam, met een kleine letter. Samen vormen ze de wetenschappelijke naam, die je cursief schrijft. Zo weet een kweker in Mexico precies welke plant jij bedoelt.

Neem een etiket met de tekst Mammillaria elongata 'Copper King'. Dat lees je zo:

• Mammillaria: het geslacht, een grote groep kleine bolcactussen met wratjes in plaats van ribben.
• elongata: de soort. Het betekent 'verlengd', omdat deze cactus in smalle vingertjes groeit.
• 'Copper King': de cultivar, een gekweekte variant met koperkleurige doorns. Die naam staat tussen enkele aanhalingstekens en schrijf je niet cursief.

Soms zie je nog een toevoeging als 'var.' of een kruisje (×). Het eerste staat voor een natuurlijke variëteit, het tweede voor een kruising. Wil je controleren of een naam nog actueel is? In de database van Kew Plants of the World Online zoek je de geaccepteerde naam en de herkomst op. Botanici hernoemen namelijk af en toe een soort, waardoor een oud etiket een verouderde naam kan dragen.

Waar komen de Nederlandse bijnamen vandaan?

Nederlandse cactusnamen zijn meestal beeldend. Ze beschrijven wat je ziet of wanneer de plant iets bijzonders doet. Drie bekende voorbeelden laten dat goed zien.

Schoonmoedersstoel

De schoonmoedersstoel (Echinocactus grusonii) is een grote, ronde bolcactus met gele doorns. De naam is een grap: het is een zitje dat je alleen je schoonmoeder gunt. In het Engels heet dezelfde plant golden barrel cactus, wat meer over de kleur zegt dan over familierelaties.

Kerstcactus

De kerstcactus (Schlumbergera) dankt zijn naam aan de bloeitijd. Hij bloeit rond de kortste dagen van het jaar, omdat de lange nachten de bloei op gang brengen. Het is een bladcactus uit het regenwoud van Brazilië en groeit dus heel anders dan een woestijncactus.

Zilverkaars

De zilverkaars (Cleistocactus strausii) is een slanke zuilcactus die bedekt is met fijne, witte doorns. Van een afstand lijkt hij op een zilveren kaars. Ook de bloemen passen bij de naam: ze blijven buisvormig en gaan nauwelijks open. 'Cleisto' komt van het Griekse woord voor gesloten.

Let op dat bijnamen per regio en per verkoper verschillen. Dezelfde bijnaam kan dus op twee soorten slaan, terwijl de Latijnse naam altijd eenduidig is.

?% Weet je niet zeker welke plant bij jouw plek past?Doe de quiz en vind in 2 minuten jouw groene match.

Lijst met veelvoorkomende cactussen

In de tabel hieronder vind je de cactussen die je het vaakst in Nederlandse huiskamers en webshops tegenkomt. De hoogte is een indicatie voor een plant binnen in een pot. In de natuur worden veel soorten flink groter, maar in huis groeien ze langzaam door minder licht en een beperkte pot.

Latijnse naam	Nederlandse naam	Herkenpunt	Hoogte in huis
Echinocactus grusonii	schoonmoedersstoel	ronde bol, diepe ribben, gele doorns	10 tot 40 cm
Schlumbergera	kerstcactus	platte leden, bloemen aan de uiteinden	20 tot 30 cm
Cleistocactus strausii	zilverkaars	slanke zuil vol witte doorns	30 tot 100 cm
Opuntia	schijfcactus	platte schijven met pluisjes vol fijne haakjes	20 tot 80 cm
Astrophytum myriostigma	bisschopsmuts	vijf ribben, witte stipjes, geen doorns	10 tot 20 cm
Mammillaria	tepelcactus	wratjes, bloeit in een krans rond de top	5 tot 15 cm
Cereus repandus	zuilcactus	blauwgroene zuil met enkele ribben	50 tot 200 cm
Gymnocalycium mihanovichii	maancactus	rode of gele bol, geënt op een groene stam	10 tot 15 cm
Epiphyllum	bladcactus	lange platte leden, grote bloemen	40 tot 80 cm

Twijfel je tussen twee namen? Kijk dan vooral naar de ribben en de doorns, want die zijn stabieler dan de hoogte. Een jonge zuilcactus kan nog klein en rond lijken. Meer over de verschillen per groep lees je in het overzicht van verschillende cactussen.

Welke namen geven verwarring?

Niet alles met doorns is een cactus. Echte cactussen hebben areolen: kleine, vaak wollige kussentjes waaruit de doorns, nieuwe scheuten en bloemen groeien. Ontbreken die, dan heb je waarschijnlijk een andere vetplant in handen.

De bekendste dubbelganger is de Euphorbia. Soorten als Euphorbia trigona lijken sprekend op een zuilcactus, maar hun doorns staan in paartjes zonder wollig kussentje. Het grootste verschil merk je als je een stukje afbreekt: een Euphorbia geeft wit melksap. Dat sap kan de huid en ogen irriteren, dus werk met handschoenen.

Ook Lithops worden vaak cactus genoemd. Deze 'levende stenen' (Lithops) horen bij een heel andere familie, de ijsplantenfamilie. Ze hebben geen doorns en bestaan uit twee dikke bladeren met een spleet ertussen. Omdat ze bijna geen water verdragen in hun rustperiode, heeft de verwarring gevolgen voor de verzorging. Meer daarover vind je in het artikel over stenen cactussen.

Een laatste valkuil is de schoonmoederstong. Die klinkt als de schoonmoedersstoel, maar het is een vrouwentong (Dracaena trifasciata), geen cactus.

Hoe zoek je de naam van jouw cactus op?

Zonder etiket werk je het beste van grof naar fijn. Zo sluit je bij elke stap een paar groepen uit.

1. Bekijk de groeivorm. Is hij rond als een bol, recht als een zuil, opgebouwd uit platte schijven of hangend met platte leden? Dat bepaalt al in welke hoek je zoekt.
2. Tel de ribben. Een Astrophytum heeft er vaak vijf of acht, een Echinocactus twintig of meer. Een Mammillaria heeft helemaal geen ribben maar wratjes.
3. Let op de doornkleur en vorm. Goudgeel, spierwit, haakvormig of juist afwezig: dat zijn sterke herkenpunten. Gebruik foto's met daglicht, want kunstlicht verandert de kleur.
4. Kijk waar de bloemen verschijnen. Bloeit hij in een krans rond de top, aan de zijkant of aan de uiteinden van de leden? Heb je nog geen bloei gezien, sla deze stap dan over.
5. Controleer je vermoeden. Zoek de Latijnse naam op en vergelijk meerdere foto's van volwassen planten. Klopt het beeld, dan weet je ook welke verzorging erbij hoort.

Ken je eenmaal de naam, dan kun je gericht opzoeken hoeveel licht en water hij nodig heeft. Handig, want een bladcactus uit het regenwoud wil heel andere zorg dan een woestijnbol. Algemene tips vind je bij cactussen verzorgen.

Veelgestelde vragen

Hoe heet de bekendste cactus?

In Nederland zijn de schoonmoedersstoel (Echinocactus grusonii) en de kerstcactus (Schlumbergera) het bekendst. De schoonmoedersstoel herken je aan zijn gouden doorns en ronde vorm. De kerstcactus valt op door zijn platte leden en de bloei in december. Beide zijn al tientallen jaren populair als kamerplant.

Wat betekent de naam Mammillaria?

Mammillaria komt van het Latijnse woord mammilla, dat tepel betekent. De naam verwijst naar de kleine wratjes op het lichaam van de cactus, waar de doorns uit groeien. Daarom noemen sommige mensen hem tepelcactus. Het geslacht telt honderden soorten, meestal kleine bolletjes die rijk bloeien.

Waarom heet het een schoonmoedersstoel?

De naam is een knipoog. De ronde, stevige vorm lijkt op een krukje, maar dan wel een krukje vol scherpe doorns. Het is dus een zitplaats die je alleen aan je schoonmoeder gunt. De botanische naam Echinocactus grusonii betekent letterlijk egelcactus, vernoemd naar de Duitse industrieel Hermann Gruson.

Is een Euphorbia een cactus?

Nee, een Euphorbia is een vetplant uit de wolfsmelkfamilie. Sommige soorten lijken sterk op een zuilcactus, maar ze missen areolen, de wollige kussentjes van echte cactussen. Bij beschadiging geven ze wit melksap, dat de huid en ogen kan irriteren. Draag daarom handschoenen bij verpotten en houd het sap weg van je gezicht.

Weet je nu welke cactus bij jou op de vensterbank staat, of zoek je er een met een naam die je aanspreekt? Neem een kijkje in onze collectie cactussen. Je profiteert van gratis verzending en levering binnen 1 tot 3 werkdagen. Onze planten komen rechtstreeks vanuit de kas en gaan in een verpakking op maat, zodat je plant veilig en onbeschadigd aankomt.

Komt een levende plant toch niet in goede staat aan, dan kun je terugvallen op ons retour- en garantiebeleid voor levende planten.

Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.