Zeldzame cactussen: welke soorten het zijn en waarom ze schaars zijn

Zeldzame cactussen zijn soorten die in de natuur maar op een paar plekken voorkomen, extreem langzaam groeien of streng beschermd zijn. Voorbeelden zijn Ariocarpus, Astrophytum asterias, Aztekium ritteri en veel Turbinicarpus-soorten. Juist die schaarste maakt ze gewild bij verzamelaars. Wil je er zelf een, koop dan altijd een gekweekt exemplaar met duidelijke herkomst, want wilde planten uit hun natuurlijke omgeving halen is voor veel van deze soorten verboden.

Heb je al wat ervaring met gewone cactussen en wil je een stap verder? Dan lees je hieronder welke soorten zeldzaam zijn, hoe de bescherming werkt, waar je op let bij het kopen en hoe je zo’n langzame groeier gezond houdt.

Waardoor wordt een cactus zeldzaam?

Zeldzaamheid heeft bij cactussen meestal meerdere oorzaken tegelijk. Hoe meer van deze factoren samenkomen, hoe schaarser en duurder een soort is.

• Een klein natuurlijk leefgebied. Sommige soorten groeien maar op één heuvel of in één vallei. Een weg, mijn of akker kan dan een hele populatie wegvagen.
• Heel trage groei. Een Ariocarpus kan er tien jaar of langer over doen om de grootte van een tennisbal te bereiken. Kwekers hebben dus veel geduld nodig voordat ze een plant kunnen verkopen.
• Lastige vermeerdering. Sommige soorten maken weinig zaad of zijn moeilijk te bestuiven, waardoor het aanbod klein blijft.
• Stroperij. Juist omdat verzamelaars veel betalen, worden planten illegaal uit de natuur gehaald. Dat maakt wilde populaties nog kleiner.

Waar cactussen van nature groeien en hoe ze zich aanpassen aan hun leefgebied, lees je in het artikel waar groeien cactussen in het wild.

Welke zeldzame cactussen zoeken verzamelaars?

Deze soorten staan hoog op de verlanglijst van liefhebbers. Ze zijn allemaal klein, groeien langzaam en hebben een opvallende vorm.

Zoek je iets bijzonders dat wel makkelijk verkrijgbaar is? De bisschopsmuts (Astrophytum myriostigma) is familie van de zee-egelcactus en heeft dezelfde strakke, stekelloze vorm. Hij wordt veel gekweekt en is een mooie opstap naar de echte zeldzaamheden.

Wat betekent CITES voor zeldzame cactussen?

CITES is een internationaal verdrag dat de handel in bedreigde planten en dieren regelt. Vrijwel alle cactussen vallen onder dit verdrag, maar niet allemaal even streng.

• Bijlage II: hier staan de meeste cactussen. Handel is toegestaan, maar wordt gecontroleerd. Gekweekte planten in de winkel vallen hier meestal onder.
• Bijlage I: de strengst beschermde soorten, waaronder Ariocarpus, Astrophytum asterias en veel Turbinicarpus en Discocactus. Handel in wilde planten is verboden. Kunstmatig gekweekte exemplaren mogen onder voorwaarden wel verhandeld worden.

Voor jou als koper betekent dat: koop bij een kweker of winkel die de herkomst kan aantonen. Twijfel je over papieren, vooral bij import van buiten de EU, vraag er dan naar voordat je bestelt. Zo weet je zeker dat je plant uit een kas komt en niet uit de natuur.

Waar let je op bij het kopen van een zeldzame cactus?

Een zeldzame cactus is een investering in tijd en geld. Een paar controles voorkomen teleurstelling.

1. Gekweekt uit zaad. Zaailingen zijn de meest natuurvriendelijke keuze, omdat er geen wilde populatie voor is aangetast. Een plant met een onnatuurlijk grillige vorm, littekens of oude, verweerde huid kan wijzen op een wilde herkomst.
2. Eigen wortel of geënt. Veel zeldzame soorten worden geënt op een snelgroeiende onderstam, zodat ze sneller groot worden. Dat is prima, maar een plant op eigen wortel ziet er natuurlijker uit en is bij verzamelaars meer waard.
3. Stevig en zonder vlekken. Druk voorzichtig bij de voet. Is die zacht of bruin, dan kan er rot in zitten.
4. Juiste naam. Vraag naar de volledige botanische naam, zodat je de verzorging goed kunt opzoeken. Via Kew Plants of the World Online controleer je of de naam klopt en waar de soort vandaan komt.

Hoe houd je een zeldzame cactus gezond?

De meeste zeldzame cactussen komen uit extreem droge gebieden met arme, stenige grond. Hun grootste vijand in huis is te veel water. Gebruik daarom een zeer luchtig mengsel met veel minerale delen, zoals puimsteen, lava of grof zand, en slechts een klein beetje potgrond. Zo loopt water snel weg en blijven de wortels niet nat staan.

Geef in het groeiseizoen, van ongeveer april tot september, pas water als de grond helemaal droog is. In de winter houd je de meeste soorten koel, rond 5 tot 10 graden, en droog. Die rustperiode is nodig voor de bloei en voorkomt dat de plant in het donkere seizoen slap uitgroeit. Discocactus is de uitzondering: die wil ’s winters niet onder de 12 tot 15 graden.

Voeding geef je spaarzaam, want een langzame groeier heeft weinig nodig. Meer daarover lees je bij voeding voor cactussen.

Veelgestelde vragen

Wat is de duurste cactus?

Daar is geen vast antwoord op. Oude, grote exemplaren van soorten als Ariocarpus of bijzondere variëteiten van Astrophytum kunnen honderden euro’s kosten, afhankelijk van leeftijd en vorm.

Groeit een zeldzame cactus sneller als ik meer water geef?

Nee. Deze soorten groeien van nature traag. Extra water leidt vooral tot rot, niet tot snellere groei.

Kun je zeldzame cactussen zelf uit zaad kweken?

Ja, en veel liefhebbers doen dat ook. Zaai in het voorjaar op een fijn, mineraal mengsel onder een doorzichtig deksel, zodat de luchtvochtigheid hoog blijft. Reken wel op geduld: bij soorten als Ariocarpus duurt het jaren voordat een zaailing op een echte cactus lijkt.

Is een geënte cactus minder waard?

Bij verzamelaars meestal wel, omdat de plant er minder natuurlijk uitziet. Voor een beginnende liefhebber is geënt juist een makkelijke manier om een zeldzame soort te leren kennen.

Wil je beginnen met een makkelijkere soort voordat je de zeldzame uitdaging aangaat? In de collectie cactussen vind je stevige, gekweekte planten. Je krijgt gratis verzending, levering binnen 1 tot 3 werkdagen, rechtstreeks vanuit de kas en een verpakking op maat, zodat je plant veilig en onbeschadigd aankomt.

Voor levende planten geldt ons retour- en garantiebeleid.

Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.