Kleine plantjes voor buiten: compacte soorten voor pot en border

Kleine plantjes voor buiten kies je met twee vragen in je achterhoofd. Moet de plant de winter overleven, of mag hij na een seizoen op de composthoop? En staat hij in de zon of in de schaduw? Met die twee antwoorden streep je al snel de helft van het aanbod weg.

Wat overblijft is een mooie groep lage soorten. Denk aan tijm, Armeria, Heuchera en vetkruid, die allemaal onder de dertig centimeter blijven en een balkonpot of smalle border vullen zonder de rest te overwoekeren. Hieronder staan twaalf compacte buitenplantjes met hun plek en bloeitijd, en tips voor potten en de winter.

Waarvoor gebruik je kleine buitenplanten?

Lage planten hebben buiten verschillende functies. Welke je nodig hebt, bepaalt ook welke soort je kiest.

• In een pot op het balkon. Hier telt vooral dat de plant lang mooi is en tegen wind en droogte kan. Vetkruid en siergras doen dat goed.
• Aan de voorrand van een border. Kleine planten vormen een nette rand voor hogere vaste planten, zodat de border niet abrupt eindigt bij het pad.
• Tussen tegels. In voegen en naden groeien soorten die betreding verdragen, zoals kruiptijm. Ze houden onkruid tegen en maken een terras zachter.
• Als bodembedekker onder een struik. Een lage, dichte laag zoals zenegroen of ooievaarsbek houdt de grond vochtig en koel, zodat er minder onkruid opkomt.

Heb je veel tegels in de tuin? Milieu Centraal heeft een handig stappenplan om tegels te vervangen door groen. Lage planten zijn daarbij een goede eerste stap, omdat je niet meteen de hele tuin hoeft om te gooien.

Winterhard of eenjarig?

Winterharde planten, ook wel vaste planten genoemd, komen elk jaar terug. Eenjarigen bloeien een seizoen lang uitbundig en sterven daarna af. Beide hebben hun plek.

Vaste planten kosten bij aanschaf iets meer moeite, maar je koopt ze maar een keer. Eenjarigen geven snel kleur. Veel mensen combineren beide: vaste planten als basis en een paar eenjarigen voor extra kleur. Het hoornviooltje zit ertussenin, het is kort levend maar overleeft vaak een zachte winter.

Twaalf compacte buitenplantjes

Alle soorten in deze tabel zijn winterhard in Nederland en blijven laag. Een paar worden net iets hoger dan dertig centimeter als ze bloeien.

Tijm, vetkruid en Armeria zijn populair bij bijen en andere bestuivers. Daarmee maak je ook een klein balkon waardevol voor insecten. Meer lage soorten voor de border vind je in onze blog over kleine vaste planten.

Hoe zet je kleine planten in een pot op balkon of terras?

Een pot is buiten een andere omgeving dan de volle grond. De wortels hebben minder ruimte en de pot warmt in de zon snel op. Daarom let je op vier dingen.

1. Potmaat. Kies een pot van minimaal 20 centimeter doorsnee voor een enkele plant, of een bak van 40 centimeter voor drie tot vijf plantjes. Meer grond houdt langer water vast.
2. Drainagegaten. Een buitenpot moet gaten in de bodem hebben. Regenwater moet weg kunnen, anders verzuipen de wortels na een natte week.
3. Potgrond voor buiten. Gebruik potgrond voor terras- of balkonplanten. Die is grover en houdt zijn structuur langer dan kamerplantengrond. Voor vetkruid en tijm meng je er wat grind of zand door.
4. Snellere uitdroging. In de zomer kan een pot in de volle zon op een dag uitdrogen. Een lichte kleur pot warmt minder op dan zwart.

Hoe geef je buiten water en voeding?

Het lijkt logisch dat regen genoeg is. Toch staat een pot vaak droog na een bui. Het blad van de planten werkt als een paraplu en vangt het meeste water op, en een balkon onder een overkapping krijgt soms helemaal niets. Voel daarom ook na regen even in de grond.

Geef liever een keer flink water dan elke dag een scheutje. Zo wordt de hele kluit nat en groeien de wortels naar beneden in plaats van alleen in de bovenlaag.

In een pot raakt de voeding in een paar maanden op, omdat elke gietbeurt voedingsstoffen uitspoelt. Geef van april tot augustus om de twee tot vier weken vloeibare plantenvoeding. Vetkruid en tijm hebben minder nodig, voor hen is een keer per maand genoeg.

Hoe overwinter je kleine potplanten?

Winterhard betekent dat een plant in de volle grond vorst verdraagt. In een pot is het lastiger, omdat de vorst van alle kanten bij de wortels kan komen. Een kleine pot bevriest helemaal door.

Isoleer de pot daarom met jute, noppenfolie of een oude deken. Zet de pot op pootjes of een stukje hout, zodat hij niet in bevroren water staat. Schuif de pot tegen de muur van het huis, want daar is het een paar graden warmer en ben je uit de ergste wind.

De soorten in de tabel kunnen met die bescherming buiten blijven. Eenjarigen en niet-winterharde balkonplanten zoals geraniums (Pelargonium) moeten voor de eerste vorst naar binnen, in een koele en lichte ruimte.

Veelgestelde vragen

Welke kleine buitenplant bloeit het langst?

Het hoornviooltje bloeit van april tot in oktober als je uitgebloeide bloemen weghaalt. De klokjesbloem Campanula portenschlagiana bloeit van juni tot september. Beide blijven laag en doen het in zon en halfschaduw. Zo heb je met een paar plantjes het hele seizoen kleur op je balkon of aan de borderrand.

Kunnen kleine planten in een pot de winter buiten door?

Winterharde soorten wel, mits je de pot beschermt. Wikkel hem in jute of noppenfolie, zet hem op pootjes en schuif hem tegen de muur. Kleine potten bevriezen snel helemaal door, dus kies liever een grotere bak. Eenjarigen en geraniums moeten vorstvrij binnen overwinteren.

Welke plantjes passen tussen tegels?

Kruiptijm, vetkruid en zenegroen groeien goed in voegen en naden. Kruiptijm verdraagt af en toe betreden en geurt als je erop stapt. Vetkruid kan tegen droogte en zon. Zenegroen past beter in schaduwrijke hoeken. Haal wat zand uit de voeg en vul aan met potgrond.

Wanneer plant je kleine vaste planten?

In het voorjaar, maart tot mei, of in het najaar, september tot november. In die periodes is de grond vochtig en niet te warm, zodat de wortels rustig kunnen aanslaan. Plant niet in vorst of in een hittegolf.

Zin om je balkon of border aan te vullen? In onze collectie vaste tuinplanten vind je lage soorten voor zon en schaduw. Je krijgt gratis verzending en levering binnen 1 tot 3 werkdagen, rechtstreeks vanuit de kas. Dankzij onze verpakking op maat komt je plant veilig en onbeschadigd aan.

Voor levende planten geldt daarnaast ons retour- en garantiebeleid.

Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.