Bijvriendelijke bloembollen zijn bollen met open, enkele bloemen waar bijen en hommels makkelijk bij de nectar en het stuifmeel kunnen. Hun grootste waarde zit in het moment van bloei. Ze bloeien in het vroege voorjaar, wanneer er in de meeste tuinen nog bijna niets te halen valt. Plant je deze herfst een mix van vroege, middenvroege en late bollen, dan zorg je voor een doorlopende voedselbron van februari tot in de zomer. Hieronder lees je welke bollen wanneer bloeien, waarom de vorm van de bloem uitmaakt en hoe je de plantplek kiest.
Waarom zijn bijvriendelijke bloembollen zo waardevol?
Als de eerste zonnige dagen komen, gaan wilde bijen en hommels op zoek naar voedsel. Dan staan de meeste vaste planten en struiken nog in de knop. De Bijenstichting wijst erop dat er vooral in het vroege voorjaar nog weinig nectar en stuifmeel te vinden is, en noemt krokussen, blauwe druifjes en alliums als bijvriendelijke keuzes. Bollen vullen precies dat gat. Ze hebben hun energie al opgeslagen in de bol, zodat ze kunnen bloeien voordat de rest van de tuin wakker is.
Een tweede voordeel: bollen nemen weinig ruimte in. Je plant ze tussen vaste planten, onder een struik of in een pot op het balkon. Zo maak je ook een kleine tuin of een stadsbalkon aantrekkelijker voor bijen, zonder dat je iets hoeft weg te halen.
Enkele of gevulde bloemen: wat is het verschil voor bijen?
De vorm van de bloem bepaalt of een bij er iets aan heeft. Bij een enkele bloem staat één krans bloemblaadjes rond een open hart. De meeldraden met stuifmeel en de nectar liggen dan binnen handbereik. Bij een gevulde bloem zijn de meeldraden tijdens het kweken vaak omgevormd tot extra bloemblaadjes. Dat oogt vol en feestelijk, maar een bij vindt er weinig of niets.
De RHS (Royal Horticultural Society) adviseert daarom in haar onderzoek naar planten voor bestuivers om te kiezen voor eenvoudige, open bloemen met één laag bloemblaadjes in plaats van complexe gevulde bloemen. In deze collectie vind je daarom vooral bollen met enkele bloemen, zoals krokussen, Greigii-tulpen en de botanische tulp 'Little Beauty'.
Zo herken je een bijvriendelijke bol
- Je ziet het hart van de bloem. Zie je meeldraden en een stamper, dan kan een bij er ook bij.
- De bloem is open of klokvormig. Krokussen gaan in de zon wijd open, druifjes en zomerklokjes hangen als kleine klokjes waar bijen in kruipen.
- Het is een soort of een eenvoudige cultivar. Botanische soorten, zoals de krokussoortenmix, staan dichter bij de wilde vorm en hebben hun bloemopbouw behouden.
- Er staat geen "gevuld" of "dubbel" in de naam. Dat is een snelle check als je twijfelt.
Welke bijvriendelijke bloembollen bloeien wanneer?
Het meeste effect haal je uit een reeks bollen die elkaar opvolgen. Zo is er van eind winter tot in de zomer steeds iets in bloei. De bloeitijden hieronder zijn globaal, want een zachte of koude winter schuift alles een paar weken op.
| Periode | Bollen uit deze collectie | Waarom interessant voor bijen |
|---|---|---|
| Februari en maart | Winterakoniet (Eranthis cilicica), sneeuwklokje (Galanthus elwesii), krokus (Crocus, o.a. 'Ruby Giant' en de soortenmix) | Eerste voedsel op zonnige dagen, als er verder nauwelijks iets bloeit |
| Maart en april | Holwortel (Corydalis solida 'Beth Evans'), Griekse anemoon (Anemone blanda), Greigii-tulpen, tulp 'Little Beauty' | Open bloemen dicht bij de grond, makkelijk bereikbaar |
| April en mei | Blauw druifje (Muscari latifolium, M. armeniacum en 'White Magic'), kievitsbloem (Fritillaria meleagris), keizerskroon (Fritillaria imperialis), zomerklokje (Leucojum aestivum) | Klokvormige bloemen met nectar, bloei loopt door naar de late lente |
| Mei en juni | Wilde hyacint (Hyacinthoides non-scripta), Spaanse boshyacint (Hyacinthoides hispanica), prairielelie (Camassia leichtlinii) | Overgang naar de zomer, veel bloemen per stengel |
| Mei tot juli | Sierui (Allium), zoals 'Globemaster', 'Purple Sensation', Allium christophii en de kogellook Allium sphaerocephalon | Bolvormige schermen van vele kleine bloempjes, kogellook bloeit tot in juli |
Wil je meer weten over alliums in het algemeen, zoals hoogte en combinaties, kijk dan bij de allium.
Hoe kies je de plek voor bijvriendelijke bollen?
Een zonnige, beschutte plek werkt het best. Krokussen en anemonen openen hun bloemen pas echt als de zon erop staat. Bovendien vliegen bijen vooral op warmere momenten. Een plekje langs een zuidmuur of aan de zonkant van een border warmt in het voorjaar sneller op, zodat de bloemen eerder open gaan en bijen er vaker langskomen.
Plant in groepen in plaats van losse bollen. Een plukje van tien krokussen valt veel meer op dan tien bollen verspreid over de tuin. Zo vinden bijen de bloemen makkelijker en hoeven ze minder ver te vliegen tussen de bloemen.
Een paar soorten hebben andere wensen. Het zomerklokje en de kievitsbloem houden van grond die niet uitdroogt, en onder bladverliezende bomen doen sneeuwklokjes en holwortel het goed, omdat ze bloeien voordat de bomen blad hebben. Zoek je bollen voor zo'n plek, bekijk dan ook de bloembollen onder bomen.
Waar moet je op letten bij het planten?
Voorjaarsbollen plant je in de herfst, van september tot in december zolang de grond niet bevroren is. Nu, eind september, is dus een goed moment. De algemene regels voor plantdiepte en afstand vind je uitgebreid bij de bloembollen. Voor bijvriendelijke bollen zijn er een paar extra aandachtspunten:
- Laat het blad na de bloei staan. De bol haalt via het blad nieuwe energie op voor volgend jaar. Zo komt hij terug en heb je ieder voorjaar weer voedsel voor bijen.
- Laat uitgebloeide bloemen van soorten die zich uitzaaien staan. Winterakoniet, holwortel en sneeuwklokjes kunnen zich zo langzaam uitbreiden.
- Week winterakoniet voor het planten. De kleine knolletjes drogen snel uit. Leg ze een nacht in lauw water, zodat ze weer vocht opnemen voordat ze de grond in gaan.
- Gebruik geen bestrijdingsmiddelen rond je bollen. Bijen komen via de bloem in contact met alles wat op de plant terechtkomt.
Wat zijn de beperkingen van bijvriendelijke bloembollen?
Eerlijk is eerlijk: bollen alleen maken nog geen bijenvriendelijke tuin. Hun bloei is kort, vaak twee tot vier weken per soort. Na mei zijn de meeste voorjaarsbollen klaar en heb je vaste planten, kruiden of struiken nodig om bijen de rest van het seizoen te voeden. In de collectie bijen- en vlinderlokkende planten vind je soorten die daarna het stokje overnemen.
Ook wordt niet iedere bol door iedere bij bezocht. Welke bijen je ziet, hangt af van je omgeving en van het weer tijdens de bloei. En sommige soorten, zoals de keizerskroon, hebben een uitgesproken geur die niet iedereen dicht bij het terras wil. Kijk dus ook naar wat bij jouw tuin en smaak past.
Hoe verschilt deze collectie van vlinder- en biodiversiteitsbollen?
Deze collectie richt zich op bijen en hommels, dus op vroege bloei en open bloemen. Vlinders zijn in het vroege voorjaar nog maar beperkt actief. Wil je vooral vlinders helpen, kijk dan bij de vlindervriendelijke bloembollen. Zoek je een bredere aanpak, met aandacht voor bodemleven en een grote variatie aan soorten, dan past de collectie bloembollen voor biodiversiteit beter bij je.
Veelgestelde vragen over bijvriendelijke bloembollen
Welke bloembol bloeit het vroegst voor bijen?
In deze collectie zijn dat de winterakoniet, het sneeuwklokje en de krokus. Afhankelijk van het weer bloeien ze vanaf februari. Op een zonnige dag in die periode zijn het vaak de enige bloemen in de tuin.
Zijn tulpen bijvriendelijk?
Enkele tulpen met een open hart wel. Greigii-tulpen en de botanische tulp 'Little Beauty' openen zich wijd in de zon, zodat je de meeldraden goed ziet. Gevulde tulpen hebben voor bijen weinig te bieden.
Kun je bijvriendelijke bollen in een pot planten?
Ja, vooral lage soorten zoals krokussen, druifjes en anemonen doen het goed in een pot. Zorg voor een gat in de bodem, zodat overtollig water weg kan en de bollen niet gaan rotten. Tips over bollen op het balkon lees je bij de bloembollen in pot.
Komen bijvriendelijke bollen elk jaar terug?
De meeste soorten in deze collectie zijn meerjarig als ze een geschikte plek hebben en je het blad laat afsterven. Krokussen, druifjes, sneeuwklokjes en alliums keren doorgaans jaarlijks terug. Grote tulpen worden vaak minder na een paar jaar, botanische tulpen houden het meestal langer vol.
Kies de bollen die bij jouw tuin passen en plant ze dit najaar, dan staat er in het vroege voorjaar al voedsel klaar voor de eerste bijen. Meer ideeën voor planten die bijen de rest van het jaar helpen, lees je in het artikel over tuinplanten voor bijen en andere insecten. Je bestelling wordt met gratis verzending binnen 1 tot 3 werkdagen bezorgd, rechtstreeks vanuit de kas en in een verpakking op maat, zodat je bollen goed beschermd aankomen. Omdat het om levende producten gaat, kun je ze niet retourneren. Is er bij aankomst iets beschadigd? Meld het dan binnen 48 uur via info@pureplant.nl met je bestelnummer en foto's, zodat Pureplant een passende oplossing voor je zoekt.