Struiken lijken bij aankoop vaak op elkaar, maar na een paar jaar lopen ze sterk uiteen. De ene tuinstruik blijft een lage bol van een halve meter, de andere groeit uit tot een brede struik van drie meter of meer. Ook de groeisnelheid, de bloeitijd en of het blad in de winter blijft zitten, verschillen per soort. Welke struiken bij jou passen, hangt daarom vooral af van de ruimte die je werkelijk hebt en van wat de struik moet doen: afschermen, kleur geven of de border het hele jaar vorm geven.
Hoe kies je struiken die bij je tuin passen?
Kijk eerst naar de maat op het etiket, niet naar de maat in de pot. De volwassen hoogte en breedte vertellen hoeveel plek de struik later inneemt. Staat hij te dicht bij een pad, dan sta je elk jaar met de snoeischaar klaar.
Loop daarna deze punten na:
- Standplaats: een bloeiende struik die zon nodig heeft, maakt in de schaduw vooral blad en weinig bloemen.
- Bodem: Pieris japonica (rotsheide) en rododendron willen zure, humusrijke grond. Op kalkrijke grond kan hun blad geel verkleuren, omdat de wortels dan moeilijk ijzer opnemen.
- Snoei: sommige soorten bloeien pas goed met een jaarlijkse snoeibeurt, andere laat je grotendeels vrij groeien.
- Functie: zoek je afscherming, een blikvanger of vulling voor de border? Die keuze bepaalt of groenblijvend blad, bloei of compacte groei het zwaarst weegt.
Plant je langs de erfgrens, reken dan ook met de breedte aan de kant van de buren. Zo voorkom je dat takken over de schutting hangen.
Welke struiken zijn geschikt voor de tuin?
Struiken zijn er in veel soorten, maar ze vallen grofweg in vijf groepen. Deze tabel helpt je snel te zien welke groep bij je wens past.
| Soort struik | Voorbeelden | Goed om te weten |
|---|---|---|
| Bloeiend | Weigela florida, Philadelphus (boerenjasmijn) | De bloei duurt meestal enkele weken, de rest van het jaar zie je vooral blad. |
| Groenblijvend | Elaeagnus × ebbingei (olijfwilg), Osmanthus × burkwoodii | Houdt in de winter zijn blad, maar verandert weinig door de seizoenen. |
| Compact | Spiraea japonica 'Little Princess', Potentilla fruticosa (struikganzerik) | Past in een smalle strook, maar geeft weinig privacy. |
| Snelgroeiend | Buddleja davidii (vlinderstruik), Physocarpus opulifolius (blaasspirea) | Snel resultaat, maar ook sneller te groot. |
| Winterhard met bessen | Viburnum opulus (Gelderse roos), Pyracantha (vuurdoorn) | Bloei in het voorjaar en bessen in de herfst, de vuurdoorn heeft wel scherpe doorns. |
De groepen overlappen: een vuurdoorn is groenblijvend en bloeit ook. Kies daarom eerst op de eigenschap die voor jouw plek het zwaarst weegt.
Zoek je bessen voor vogels, dan passen de Gelderse roos en de vuurdoorn goed. Over de Gelderse roos en haar familieleden vind je achtergrond in het artikel over Viburnum planten. Een vuurdoorn kun je ook tegen een muur leiden, zodat hij weinig borderruimte kost. Bekijk de Pyracantha als je zo'n struik zoekt. Houd bij kinderen die veel buiten spelen wel rekening met de doorns.
Groenblijvende struiken voor het hele jaar
Groenblijvend betekent niet dat een blad eeuwig blijft zitten. Oude bladeren vallen geleidelijk af en worden vervangen door nieuwe, zodat de struik nooit kaal staat. Sommige soorten, zoals Abelia × grandiflora, zijn halfgroenblijvend: in een koude winter verliezen ze een deel van hun blad.
Zo'n struik is interessant waar je in januari ook iets wilt zien, zoals naast het terras. De RHS noemt in haar overzicht van planten om af te schermen Elaeagnus × ebbingei, een groenblijvende struik van zo'n 4 meter die stevig terugsnoeien verdraagt en ook in de schaduw groeit. Volgens dezelfde bron slaan struiken het best aan als je ze plant op een hoogte van niet meer dan een meter.
Het nadeel: een groot groen blok kan in een kleine tuin zwaar ogen. Combineer daarom met een bladverliezende struik of een lichte, gevlekte bladkleur. Zoek je een lange rij voor privacy, kijk dan bij de heggen.
Bloeiende struiken voor kleur in de tuin
De meeste bloeiende struiken bloeien een paar weken. Kies je soorten die na elkaar op gang komen, dan schuift de kleur door het seizoen heen. Een voorbeeld van zo'n bloeiketen:
- Vroeg voorjaar: Forsythia × intermedia met gele bloemen aan kale takken.
- Laat voorjaar: Weigela florida en Syringa (sering), die bekendstaat om haar geur.
- Vroege zomer: boerenjasmijn, met witte, sterk geurende bloemen.
- Zomer: Hydrangea macrophylla, de bekende boerenhortensia, en de vlinderstruik.
- Nazomer: Caryopteris × clandonensis (blauwe spirea) met blauwe bloemetjes waar bijen op afkomen.
Verspreid vroege en late bloeiers over de tuin, zodat er in elke hoek iets te zien is. Voor hortensia's in veel kleuren en maten kijk je bij de hortensia's. Wil je vooral vlinders en bijen in de tuin, dan vind je meer soorten bij de bijen- en vlinderlokkende planten.
Struiken voor een kleine tuin
In een kleine tuin telt elke vierkante meter. Kies een soort die van nature klein blijft. Spiraea japonica 'Little Princess' is daar een goed voorbeeld van. Volgens de plantgegevens van de RHS wordt deze struik 10 tot 50 cm hoog en 50 cm tot een meter breed, en heeft hij die maat binnen twee tot vijf jaar bereikt. Hij bloeit in de zomer lichtroze en wil volle zon.
Andere compacte keuzes zijn Syringa meyeri 'Palibin' (dwergsering) en Deutzia gracilis, met witte voorjaarsbloemen.
Denk niet dat een grote soort met snoeien klein blijft. Een struik die van nature drie meter wil worden, reageert op hard terugknippen vaak met lange, krachtige scheuten. Bij soorten die op het hout van vorig jaar bloeien, knip je bovendien steeds de bloemknoppen weg. Een passende soort bespaart je dus werk en levert meer bloei op.
Struiken verzorgen en snoeien
Een struik in een pot kun je bijna het hele jaar planten, zolang de grond niet bevriest of onder water staat. In de herfst is de grond vochtig, waardoor je minder hoeft te gieten. Maak het plantgat ruimer dan de kluit en zet de struik niet dieper dan hij in de pot stond.
Geef het eerste jaar bij droogte een keer per week grondig water in plaats van dagelijks een beetje. Zo groeien de wortels de diepte in. Een laag compost in het voorjaar houdt vocht vast en voedt de bodem, extra mest is voor de meeste struiken niet nodig.
Het snoeimoment hangt af van de bloeitijd:
- Voorjaars- en vroege zomerbloeiers zoals Forsythia, Weigela en boerenjasmijn snoei je volgens de RHS direct na de bloei, omdat ze op hout van het vorige jaar bloeien.
- Bloeiers van na midzomer, zoals vlinderstruik en blauwe spirea, bloeien op nieuwe scheuten. De RHS adviseert ze in het vroege tot midden van het voorjaar terug te knippen.
- Groenblijvende struiken hebben volgens de RHS-snoeigids voor groenblijvers weinig tot geen vaste snoei nodig. Knip ze zo nodig in het midden van het voorjaar, na de laatste vorst.
Nestelen er in voorjaar of zomer vogels in de struik? Wacht dan met snoeien tot de jongen uitgevlogen zijn.
Veelgestelde vragen over struiken
Welke struiken zijn winterhard?
De meeste struiken in Nederlandse tuinen komen zonder bescherming de winter door. Let op bij soorten uit mildere streken, zoals Callistemon (lampenpoetser) en grootbladige Hebe, die het in een strenge winter moeilijk hebben. Geef die een beschutte plek.
Welke struiken blijven groen in de winter?
Aucuba japonica (broekjesplant) houdt zijn glanzende, vaak geel gespikkelde blad en verdraagt schaduw. Mahonia × media bloeit zelfs midden in de winter met gele trossen. Ook Osmanthus × burkwoodii blijft groen en geurt in het voorjaar. Houd er rekening mee dat groenblijvend blad na een zware vorstperiode bruin kan kleuren.
Welke struiken groeien snel?
Sambucus nigra (vlier) en de blaasspirea kunnen in een paar seizoenen een flinke struik vormen. Ook de vlinderstruik schiet elk jaar opnieuw hoog op. Handig voor een lege plek, maar ze vragen meer snoeiwerk.
Welke struiken bloeien mooi?
Smaak verschilt, maar sommige soorten vallen op door hun rijke bloei. Hydrangea arborescens 'Annabelle' draagt in de zomer grote witte bolvormige bloemen. Kolkwitzia amabilis (schoonheidsstruik) hangt in het late voorjaar vol roze klokjes. Wil je na de bloei nog kleur, kies dan een soort met bessen of herfstkleur.
Welke struiken zijn makkelijk te onderhouden?
Struiken die bij je plek passen en geen vaste snoeibeurt nodig hebben, zoals veel groenblijvers en compacte soorten. Het eerste jaar vragen ook zij water bij droogte. Daarna volstaat meestal een laag compost en af en toe een dode tak weghalen.
Weet je welke maat, bloeitijd en bladvorm je zoekt? Bekijk dan de struiken op deze pagina of zoek verder tussen de tuinplanten. Je bestelling komt met gratis verzending binnen 1 tot 3 werkdagen bij je aan, rechtstreeks vanuit de kas en in een verpakking op maat. Omdat planten levende producten zijn, kun je ze niet retourneren. Is er bij aankomst iets mis, bijvoorbeeld door transportschade? Laat het dan binnen 48 uur weten via info@pureplant.nl met je bestelnummer en foto's, zodat Pureplant een passende oplossing voor je zoekt.