Kleine plantjes bij je bananenplant: wat doe je ermee?

Zie je kleine plantjes naast de stam van je bananenplant opkomen? Dat zijn uitlopers, ook wel scheuten of kindjes genoemd, die uit de ondergrondse wortelstok groeien. Het is een teken dat je plant gezond is en genoeg energie heeft. Je hebt twee keuzes: je laat ze staan voor een vollere pol, of je haalt ze los en pot ze op als nieuwe plant. Beide zijn goed, zolang je het op het juiste moment doet.

Wat zijn die kleine plantjes precies?

Een bananenplant (Musa) heeft geen echte houtige stam. Wat eruitziet als een stam is een schijnstam, opgebouwd uit strak om elkaar gewikkelde bladscheden. De eigenlijke plant zit onder de grond, in een verdikte wortelstok. Vanuit die wortelstok maakt de plant nieuwe groeipunten, en daaruit ontstaan de kleine plantjes die je naast de moederplant ziet.

In de natuur is dat zijn manier van voortbestaan. Elke schijnstam bloeit maar één keer en sterft daarna af, waarna een uitloper het overneemt. Binnen komt een bananenplant zelden tot bloei, maar de uitlopers vormt hij wel. Bij soorten als de dwergbanaan (Musa acuminata) en de winterharde Japanse banaan (Musa basjoo) zie je dat vaak al na een jaar of twee.

Uitlopers ontstaan vooral als de plant goed groeit: genoeg licht, warmte, water en voeding. Zie je ze verschijnen, dan doe je dus iets goed. Botanische achtergrond over de verschillende Musa-soorten vind je bij Kew Plants of the World Online.

Laat je ze staan of haal je ze af?

Er is geen fout antwoord, het hangt af van wat je wilt. Deze vergelijking helpt bij je keuze:

Heb je binnen weinig ruimte, dan is afhalen vaak de beste keuze. Een pol met vier of vijf stammen neemt snel een flinke hoek in beslag en de pot wordt dan zwaar en moeilijk te verplaatsen. Staat de plant buiten in een grote kuip of in de volle grond, zoals bij een Musa basjoo, dan kun je ze juist laten staan voor een tropisch, vol effect.

Een middenweg kan ook. Laat één of twee uitlopers staan en haal de rest af. Zo blijft de pol vol, maar houd je de pot beheersbaar.

Wanneer is het juiste moment?

Haal een uitloper pas af als hij 20 tot 30 centimeter hoog is. Daarvoor heeft hij meestal nog geen eigen wortels en leeft hij volledig op de moederplant. Snijd je hem te vroeg los, dan heeft hij niets om water mee op te nemen en droogt hij uit.

Een goed teken is dat de uitloper een paar eigen, smalle bladeren heeft en stevig in de grond staat. Bij het voorzichtig wiebelen merk je dat hij niet meer alleen aan de moederplant hangt.

Het voorjaar, van april tot juni, is het beste seizoen. De dagen worden langer en warmer, waardoor de plantjes snel nieuwe wortels maken. Je kunt dit bovendien combineren met het verpotten van de moederplant, zodat je maar één keer grond hoeft te morsen. In de herfst en winter groeit een bananenplant veel trager, waardoor een losgemaakte uitloper maanden kan stilstaan en in die tijd eerder gaat rotten.

Hoe haal je uitlopers stap voor stap af?

Zorg voor een scherp, schoon mes, een nieuwe pot en verse potgrond. Werk bij voorkeur buiten of op een zeil, want het wordt een beetje een modderboel.

1. Geef een dag van tevoren water. Vochtige grond laat makkelijker los en de wortels zijn minder breekbaar.
2. Haal de plant uit de pot. Leg de pot op zijn kant en trek de plant er aan de basis voorzichtig uit. Zit hij vast, tik dan tegen de rand of snijd langs de binnenkant.
3. Leg de wortels bloot. Schud of spoel de grond rond de uitloper weg, zodat je ziet waar hij aan de wortelstok vastzit.
4. Snijd de uitloper los. Snijd met een schoon mes door de verbinding met de moederplant. Zorg dat er een deel wortelstok en zoveel mogelijk eigen wortels aan de uitloper blijven. Een schoon mes voorkomt dat je bacteriën of schimmels in de wond brengt.
5. Laat het snijvlak drogen. Leg de uitloper een paar uur tot een halve dag op een schaduwrijke plek. Het wondje droogt dan in, waardoor de kans op rot kleiner is.
6. Zet de moederplant terug. Pot hem terug in dezelfde pot met wat verse grond, en geef matig water.

Hoe pot je het nieuwe plantje op?

Kies een pot van ongeveer 15 tot 20 centimeter doorsnee, met een afvoergat. Een te grote pot houdt te veel water vast rond de kleine kluit, en dat is juist wat je in deze fase wilt vermijden.

Gebruik luchtige potgrond gemengd met een deel perliet of fijne kokosvezel. Bananenplanten houden van vocht, maar hun wortels hebben ook zuurstof nodig. Een losse structuur zorgt dat overtollig water wegloopt. Zet het plantje even diep als het stond en druk de grond licht aan.

De eerste weken zijn bepalend. Zet de pot op een warme plek van 20 tot 25 graden, met veel licht maar zonder felle middagzon. Houd de grond licht vochtig, niet nat. Een doorzichtige zak losjes over het plantje verhoogt de luchtvochtigheid, zodat het blad minder water verliest terwijl de wortels nog groeien. Lucht die zak elke dag even.

Begin pas met voeden als je nieuwe bladeren ziet verschijnen, meestal na vier tot zes weken. Dan weet je dat de wortels actief zijn en de voeding kunnen opnemen.

Wat doe je als het plantje niet aanslaat?

Het komt voor dat een afgehaalde uitloper het moeilijk heeft. Per symptoom zie je hier de meest waarschijnlijke oorzaak:

• Slap blad: in de eerste dagen is dat normaal, want de wortels zijn beschadigd en nemen nog weinig water op. Blijft het blad na twee weken slap, dan was de uitloper waarschijnlijk te jong of had hij te weinig eigen wortels.
• Rot aan de voet: een zachte, bruine basis wijst op te veel water of een snijvlak dat niet goed is ingedroogd. Haal het plantje eruit, snijd rotte delen weg en pot opnieuw op in drogere grond. Wortelrot wordt vaak veroorzaakt door schimmels die gedijen in natte grond, zoals de RHS beschrijft in haar uitleg over phytophthora.
• Uitblijvende groei: vaak te koud of te donker. Onder de 18 graden staat een bananenplant nagenoeg stil. Zet hem warmer en lichter en heb geduld.

Veelgestelde vragen

Waarom krijgt mijn bananenplant kleine plantjes?

Een bananenplant vormt uitlopers vanuit zijn ondergrondse wortelstok. Zo zorgt hij in de natuur voor opvolging, omdat elke schijnstam maar één keer bloeit. Uitlopers zijn een teken dat je plant gezond is en genoeg licht, warmte en voeding krijgt. Je hoeft er dus niet van te schrikken.

Moet je uitlopers van een bananenplant weghalen?

Nee, dat hoeft niet. Laat je ze staan, dan krijg je een volle pol met meerdere stammen. Haal je ze af, dan groeit de moederplant sneller en krijg je er gratis nieuwe planten bij. Binnen, met beperkte ruimte, is afhalen vaak handiger. Buiten in een grote kuip kun je ze prima laten staan.

Hoe groot moet een scheut zijn voor je hem afhaalt?

Wacht tot de scheut 20 tot 30 centimeter hoog is en een paar eigen bladeren heeft. Dan heeft hij meestal genoeg eigen wortels om zelfstandig verder te groeien. Kleinere scheuten drogen na het afhalen vaak uit, omdat ze nog afhankelijk zijn van de moederplant.

Hoelang duurt het voor een afgehaalde scheut aanslaat?

Reken op vier tot zes weken voordat je nieuwe bladgroei ziet. In die periode maakt het plantje eerst wortels. Warmte van 20 tot 25 graden, veel indirect licht en licht vochtige grond versnellen dat. In het voorjaar gaat het sneller dan in de herfst, omdat de plant dan van nature in de groei zit.

Zoek je een bananenplant of andere tropische soort met grote bladeren? Kijk dan in onze collectie exotische planten. Voor meer over het verzorgen van jonge plantjes lees je de blog over kleine plantjes. Je krijgt bij ons gratis verzending, levering binnen 1 tot 3 werkdagen, rechtstreeks vanuit de kas en een verpakking op maat, zodat je plant veilig en onbeschadigd aankomt.

Voor levende planten geldt ons retour- en garantiebeleid, zodat je met vertrouwen bestelt.

Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.