Bijzondere planten stekjes: kopen, ruilen en opkweken

Een stekje is de goedkoopste manier om aan een zeldzame plant te komen. Voor een fractie van de prijs van een volwassen exemplaar krijg je een stukje stengel met een blad, en daaruit groeit na verloop van tijd dezelfde plant. Hoeveel een stek waard is, hangt vooral af van de soort en of hij al wortels heeft.

Een gewortelde stek is duurder, maar slaat veel vaker aan. Een ongewortelde stek is goedkoper, maar je loopt meer risico en moet langer wachten. De eerste twee weken na ontvangst zijn bij allebei bepalend: dan beslist de stek of hij gaat wortelen of wegrot.

Kies je een gewortelde of ongewortelde stek?

Beide varianten hebben hun eigen voor- en nadelen. Wat bij jou past, hangt af van hoeveel ervaring je hebt en hoeveel risico je wilt lopen.

Een ongewortelde stek is een vers afgesneden stuk stengel met minimaal één knoop. De knoop is het verdikte punt op de stengel waar blad, luchtwortels en nieuwe scheuten ontstaan. Deze stekken zijn het goedkoopst, vaak de helft of minder van een gewortelde. De slagingskans is wel lager, omdat de stek nog alles zelf moet opbouwen. Reken op drie tot acht weken voordat er bruikbare wortels zijn.

Een gewortelde stek heeft al wortels gevormd in water, mos of grond. De verkoper heeft het riskantste deel al gedaan. Je betaalt daar meer voor, maar de kans dat hij aanslaat is veel groter en de plant groeit sneller door.

Ben je nieuw met stekken of gaat het om een dure soort, kies dan voor een gewortelde stek. Heb je al wat ervaring en wil je vooral besparen, dan is een ongewortelde stek een mooie uitdaging.

Waar vind je bijzondere stekjes?

Webshops verkopen steeds vaker stekken en jonge planten van zeldzame soorten. Het voordeel is dat je een factuur krijgt en dat de voorwaarden vastliggen.

Ruilgroepen op sociale media en in plantenclubs zijn ideaal als je zelf ook planten hebt. Je ruilt een stek van jouw plant tegen een stek van iemand anders. Zo breid je je verzameling uit zonder geld uit te geven.

Op plantenbeurzen vind je vaak de meest bijzondere stekken, van hobbykwekers en verzamelaars. Je kunt de stek zelf bekijken, wat bij zeldzame bonte vormen veel waard is.

Helaas trekt de populariteit van zeldzame planten ook oplichters aan. Wees op je hoede als een prijs ver onder de marktwaarde ligt, als een verkoper alleen vooruitbetaling via een onbekende betaalmethode wil of als de foto's van internet lijken te komen. Vraag bij twijfel om een foto met je naam en de datum op een briefje ernaast.

?% Weet je niet zeker welke plant bij jouw plek past?Doe de quiz en vind in 2 minuten jouw groene match.

Waar let je op bij een stek?

• Knoop: zonder knoop groeit er geen nieuwe plant. Een los blad met alleen een steeltje wortelt soms wel, maar maakt bij de meeste klimmers nooit een nieuwe scheut.
• Luchtwortel: een stek met een stevige luchtwortel bij de knoop maakt sneller echte wortels, omdat hij al een begin heeft.
• Bladconditie: het blad moet stevig en onbeschadigd zijn. Een slap of vergeeld blad kost de stek energie die hij nodig heeft voor wortelvorming.
• Snijvlak: een schoon, droog en licht ingedroogd snijvlak is goed. Een zacht, bruin of zwart snijvlak wijst op beginnende rot.

Bij bonte soorten let je daarnaast op de verdeling van kleur. Een stek met een helemaal wit blad heeft geen bladgroen en kan zichzelf niet voeden. Kies liever een stek met een mix van groen en wit.

Water, mos of aarde als startmedium?

Er zijn drie gangbare manieren om een stek te laten wortelen. Ze werken allemaal, maar verschillen in snelheid en risico.

Methode	Wortelsnelheid	Rotrisico	Overzetschok	Geschikt voor
Water	Snel, goed te volgen	Gemiddeld, ververs het water wekelijks	Groot, waterwortels moeten wennen aan grond	Klimmers zoals Epipremnum en Philodendron
Sphagnummos	Snel	Laag bij vochtig, niet nat mos	Klein	Dure en gevoelige soorten
Aarde of stekgrond	Trager, niet zichtbaar	Hoger bij te natte grond	Geen	Stevige stekken en ervaren kwekers

Water is populair omdat je de wortels ziet groeien. Die wortels zijn wel anders gebouwd dan wortels in grond, waardoor de plant na het oppotten even stilstaat. Sphagnummos is een tussenvorm: luchtig en vochtig tegelijk, zodat wortels snel groeien en makkelijk overgaan naar potgrond. Bij aarde voorkom je die overgang, maar je ziet niet wat er gebeurt.

Een tussenweg die veel verzamelaars gebruiken: laat de stek in water een begin van wortels maken en zet hem over zodra de wortels 2 tot 3 centimeter lang zijn.

Wat doe je de eerste twee weken na ontvangst?

Een stek die per post komt, heeft een paar dagen in het donker gezeten. Pak hem direct uit en geef hem rust in een stabiele omgeving.

Luchtvochtigheid is de belangrijkste factor. Een stek zonder wortels kan nauwelijks water opnemen, maar verliest wel vocht via zijn blad. Zet hem daarom in een doorzichtige bak of zak, een zogeheten propagatiebak. Zo blijft de lucht vochtig en droogt het blad niet uit. Zet het deksel dagelijks even open om schimmel te voorkomen.

Houd de temperatuur tussen 20 en 25 graden. Kou vertraagt de wortelvorming en vergroot de kans op rot. Een plek boven een radiator is te warm en te droog, een vensterbank in de winter vaak te koud.

Geef veel licht, maar geen directe zon. In een afgesloten bak loopt de temperatuur in de zon snel op en verbrandt het blad.

Verpot een stek niet te vroeg. Wortels die net beginnen breken snel af. Wacht tot er meerdere wortels van een paar centimeter zijn, ook als dat langer duurt dan je hoopte.

Hoe stek je je eigen bijzondere plant?

Heb je zelf een zeldzame plant, dan kun je stekken maken om te houden of te ruilen. Bij klimmers zoals de Rhaphidophora tetrasperma (Rhaphidophora tetrasperma) of de Epipremnum pinnatum 'Cebu Blue' (Epipremnum pinnatum 'Cebu Blue') snijd je net onder een knoop, met een scherp en schoon mes of snoeischaartje. Laat één of twee bladeren aan de stek zitten.

Laat het snijvlak een paar uur indrogen voordat je de stek in water of mos zet. Er vormt zich dan een dun laagje dat bacteriën en schimmels minder kans geeft.

Stek bij voorkeur in het voorjaar of de vroege zomer. De moederplant groeit dan actief en de stek wortelt sneller door de langere dagen. De RHS geeft een duidelijke uitleg per type stek. Voor soorten als Begonia werken ook bladstekken, waarover de RHS apart schrijft. Meer basisuitleg vind je in ons artikel over kamerplant stekken.

Veelgestelde vragen

Hoe lang duurt het voor een stek wortels krijgt?

Bij de meeste klimmende kamerplanten zie je na twee tot vier weken de eerste wortels. Tot ze lang genoeg zijn om op te potten, duurt het vaak drie tot acht weken. Warmte, veel licht en een hoge luchtvochtigheid versnellen het proces. In de winter duurt wortelen meestal langer dan in het voorjaar.

Waarom rot mijn stekje weg?

Meestal is het medium te nat of te koud. In stilstaand water zonder zuurstof of in doorweekte grond gaan snijvlak en knoop rotten. Ook een stek die al beschadigd was, rot sneller. Ververs water wekelijks, houd mos vochtig maar niet nat en snijd rotte delen weg tot je bij gezond, stevig weefsel bent.

Kun je een stek beter in water of in aarde zetten?

Beide werken. Water is makkelijk en je ziet de wortels groeien, maar de plant moet daarna wennen aan grond. In aarde blijft die overgang uit, maar is de kans op rot iets groter als je te veel giet. Voor dure stekken is vochtig sphagnummos een goede middenweg, omdat het luchtig is en toch vocht vasthoudt.

Wat kost een stekje van een zeldzame plant?

Dat loopt sterk uiteen. Stekken van gangbare bijzondere soorten kosten vaak 5 tot 20 euro. Voor zeldzame bonte vormen betaal je 30 euro of meer, soms veel meer. Een gewortelde stek is duurder dan een ongewortelde, omdat de slagingskans hoger is.

Heb je liever meteen een stevige plant waar je later zelf van kunt stekken? Bekijk dan bijvoorbeeld onze Epipremnum. Bij Pureplant geniet je van gratis verzending en levering binnen 1 tot 3 werkdagen, met planten rechtstreeks vanuit de kas in een verpakking op maat, zodat je plant veilig en onbeschadigd aankomt. Voor levende planten geldt ons retour- en garantiebeleid.

Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.