Bonsai pot kopen: zo kies je de juiste maat en vorm

Een goede bonsai pot kopen doe je op maat van je boom. Als richtlijn is de pot ongeveer twee derde zo lang als de boom hoog is, en ongeveer zo diep als de stam dik is net boven de wortels. Daarnaast telt de techniek: ruime afvoergaten, gaatjes om de boom vast te zetten en een materiaal dat past bij de plek waar de boom staat.

Die vuistregels zijn een startpunt, geen wet. Een jonge boom die nog moet aansterken, heeft vaak baat bij een ruimere kweekpot. Een uitgewerkte boom krijgt juist een ondiepe schaal die de vorm afmaakt. Hieronder lees je hoe je de maat, vorm, kleur en kwaliteit kiest, en wanneer je de overstap maakt.

Welke maat bonsai pot past bij jouw boom?

Meet eerst twee dingen: de hoogte van de boom vanaf de rand van de pot en de dikte van de stamvoet. Met die twee getallen kom je al een heel eind. Bij een brede, uitwaaierende kroon kijk je in plaats van naar de hoogte naar de breedte van de kroon. De pot is dan meestal zo'n twee derde van die breedte.

• Lengte: ongeveer twee derde van de boomhoogte of kroonbreedte, zodat de pot de boom draagt zonder hem te overheersen.
• Diepte: ongeveer gelijk aan de dikte van de stamvoet, zodat het beeld in balans blijft.
• Ruimte voor wortels: er moet rondom nog een laag substraat tussen wortelkluit en wand passen, zodat de wortels niet klem komen te zitten.

Twijfel je tussen twee maten? Kies dan eerder de iets grotere. Een te kleine pot droogt snel uit en geeft de wortels weinig buffer bij warm weer. Dat is vooral bij bonsai voor binnen een risico, omdat de lucht in huis in de winter droog is door de verwarming.

Welke vorm past bij welke boomstijl?

De vorm van de pot versterkt het karakter van de boom. Bonsaikwekers spreken wel over mannelijke en vrouwelijke bomen. Een boom met een dikke, ruwe stam en hoekige takken oogt krachtig. Een boom met een slanke stam en zachte lijnen oogt sierlijk. Die uitstraling vertaal je naar de pot.

Boom	Passende pot	Waarom
Dikke stam, hoekige takken, bijvoorbeeld een jeneverbes	Rechthoekig, strakke randen, iets dieper	Hoekige lijnen sluiten aan bij de stoere vorm
Slanke stam, fijne vertakking, bijvoorbeeld een esdoorn	Ovaal of rond, dunne wand	Zachte rondingen passen bij het lichte beeld
Cascade, de top hangt onder de potrand	Hoge, smalle cascadepot	De boom heeft hoogte en tegengewicht nodig
Bosje of groep jonge boompjes	Ondiepe, brede schaal	Laat het landschap zien in plaats van de pot

Een Chinese jeneverbes (Juniperus chinensis) staat dus vaak mooi in een strakke, onversierde rechthoek. Lees je meer over deze buitenboom, kijk dan bij Chinese juniper bonsai kopen. Een Japanse esdoorn (Acer palmatum) krijgt juist vaak een ovale of ronde pot, zodat het fijne blad en de sierlijke takken de aandacht krijgen. Welke esdoorn bij je past, lees je in het artikel over acer bonsai kopen.

?% Weet je niet zeker welke plant bij jouw plek past?Doe de quiz en vind in 2 minuten jouw groene match.

Geglazuurd of ongeglazuurd: wat kies je?

De traditionele regel is eenvoudig. Naaldbomen zoals den en jeneverbes krijgen een ongeglazuurde pot in aardetinten. Loofbomen, bloeiende en vruchtdragende bomen mogen een geglazuurde pot met kleur. Zo blijft een naaldboom sober en krijgt een bloeier een accent dat de bloem of het herfstblad ondersteunt.

Kies de kleur vanuit de boom. Een blauwgrijze glazuur kan mooi staan bij rode esdoornbladeren, een crèmekleurige pot bij een boom met donkerroze bloesem. Te veel contrast of een drukke print trekt de aandacht weg van de boom. Houd de pot dus liever rustiger dan je in eerste instantie denkt.

Praktisch is er ook een verschil. Ongeglazuurd steengoed ademt een beetje aan de buitenkant en laat kalkaanslag sneller zien. Een geglazuurde pot is makkelijker schoon te houden. Voor het vochtgehalte in de wortelkluit maakt het weinig uit, omdat de binnenkant van een goede bonsai pot bij beide varianten onbehandeld is.

Hoe herken je een technisch goede bonsai pot?

Een mooie pot die water vasthoudt, is voor een bonsai geen goede pot. In een ondiepe schaal heeft overtollig water nergens heen te gaan, behalve naar beneden. Blijft het staan, dan zakt de zuurstof rond de wortels weg en krijgen schimmels die wortelrot veroorzaken een kans. De RHS legt uit hoe phytophthora en wortelrot ontstaan in natte, slecht doorlatende grond.

Let daarom bij het kopen op deze punten:

• Grote afvoergaten in de bodem, zodat water snel wegloopt. Je legt er later een stukje gaas over, zodat het substraat niet wegspoelt.
• Extra kleine gaatjes om draad door te halen. Daarmee zet je de wortelkluit vast, zodat de boom niet wiebelt en nieuwe fijne wortels niet afbreken.
• Pootjes onder de pot, zodat er lucht onder kan en het water vrij kan weglopen.
• Onbehandelde binnenkant, zodat wortels grip hebben en het water niet langs een gladde wand wegglijdt.
• Vorstbestendig steengoed voor bomen die buiten overwinteren, zodat de pot niet scheurt bij vorst.

Gebruik je de bonsai binnen, zoals een Chinese iep (Ulmus parvifolia) of een Ficus (Ficus microcarpa)? Zet de pot dan op een schoteltje met grind en een laagje water. Zo loopt het gietwater weg zonder dat je vensterbank nat wordt, en blijft de lucht rond de boom iets vochtiger.

Wanneer zet je je bonsai over in een nieuwe pot?

Het beste moment is het vroege voorjaar, net voordat de knoppen uitlopen. De boom heeft dan energie om nieuwe wortels te maken en herstelt snel van het knippen. Jonge, snelgroeiende bomen hebben meestal elke twee jaar een nieuwe pot of vers substraat nodig. Oudere bomen kunnen vaak drie tot vijf jaar in dezelfde pot blijven.

Je ziet vanzelf wanneer het tijd is. Wortels groeien uit de afvoergaten, het water blijft bovenop staan of loopt juist in één keer door, en de boom groeit minder krachtig. Wil je weten hoe je überhaupt een boom kiest die dat verpotten goed doorstaat, lees dan bonsai boom kopen.

Koop een nieuwe pot trouwens niet pas op de dag dat je gaat verpotten. Zet de boom er eerst eens naast, bekijk hem van voren en draai hem een paar keer. Zo zie je of de maat en kleur echt kloppen voordat de wortels erin zitten.

Veelgestelde vragen

Mag een bonsai in een gewone bloempot staan?

Tijdelijk wel, zolang de pot een afvoergat heeft. Een gewone bloempot is wel dieper, waardoor het substraat onderin langer nat blijft. Voor een jonge boom die nog moet groeien, is dat prima. Voor een uitgewerkte bonsai is een ondiepe schaal beter.

Is een plastic trainingspot een slechte keuze?

Nee. Kwekers gebruiken plastic of houten trainingspotten juist om een boom te laten aansterken. Ze zijn licht, goedkoop en ruim. Pas als de vorm klaar is, verhuist de boom naar een keramische pot.

Hoe groot is de pot bij een boom van 30 cm hoog?

Houd dan ongeveer 20 cm lengte aan. De diepte stem je af op de stamdikte, bij een stamvoet van 3 cm dus een pot van zo'n 3 tot 4 cm diep.

Moet ik gaas over de afvoergaten leggen?

Ja, dat is verstandig. Het gaas houdt het korrelige substraat binnen en voorkomt dat insecten via de bodem de pot in kruipen, terwijl het water gewoon weg kan.

Je bonsai en pot bij Pureplant

Zoek je eerst nog de boom zelf? In onze collectie bonsai voor binnen vind je boompjes die geschikt zijn voor de vensterbank. Je profiteert van gratis verzending, levering binnen 1 tot 3 werkdagen, planten rechtstreeks vanuit de kas en een verpakking op maat, zodat je plant veilig en onbeschadigd aankomt. Voor een sierpot voor je andere kamerplanten kun je terecht bij onze potten.

Komt een levende plant toch niet in goede staat aan? Dan kun je rekenen op ons retour- en garantiebeleid voor levende planten.

Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.