Cactussen en vetplanten: kiezen, verzorgen en stekken

Cactussen en vetplanten horen bij de makkelijkste kamerplanten om mee te beginnen, zolang je niet te veel water geeft. Kies een soort die past bij het licht in je huis, zet hem in doorlatende grond en giet spaarzaam. Dat is de hele basis.

Hieronder vind je tien soorten om mee te starten, een gietritme voor het hele jaar en een stappenplan om ze zelf te stekken. Want bijna elke vetplant kun je vermeerderen, ook als je dat nog nooit hebt gedaan.

Waarom vragen deze planten zo weinig?

Vetplant is het Nederlandse woord voor succulent: een plant die water opslaat in dik blad, een stam of wortels. Cactussen vormen een eigen familie binnen die groep. Wil je precies weten hoe dat zit, lees dan meer over het verschil tussen cactussen en succulenten.

Voor de verzorging telt vooral wat die waterberging voor jou betekent. Een cactus bewaart vocht in zijn dikke, groene stam. Veel andere vetplanten, zoals Echeveria en Crassula, slaan water op in vlezige bladeren met een wasachtig laagje dat verdamping remt. Zo overbruggen ze in de natuur weken zonder regen, en overleven ze bij jou een weekend weg of een drukke maand prima.

De keerzijde is net zo belangrijk. Omdat ze gebouwd zijn op droogte, kunnen de wortels slecht tegen grond die lang nat blijft. Te veel water gaat bij deze planten dan ook veel vaker mis dan te weinig. Daarnaast vragen ze veel licht. Een donkere hoek past niet bij ze, hoe weinig onderhoud ze verder ook vragen.

Tien soorten om mee te beginnen

Deze tien soorten vergeven een foutje. De laatste kolom laat zien of je er makkelijk zelf nieuwe planten van maakt.

Twijfel je? Begin met twee of drie soorten met dezelfde lichtbehoefte, zodat ze samen in één vensterbank kunnen staan. Meer vormen zie je bij onze cactussen.

Let op bij de konijnenoor. De pluisjes zijn piepkleine weerhaakjes, glochiden genoemd, die makkelijk in je huid blijven zitten. Pak hem daarom vast met een opgevouwen krant.

De juiste grond en pot

Gewone potgrond houdt voor deze planten te lang water vast. Kies daarom cactusgrond, of meng gewone potgrond met een flinke schep perliet of grof zand. De Britse Royal Horticultural Society adviseert bijvoorbeeld twee delen potgrond op één deel grof grit. Zo loopt overtollig water snel weg en krijgen de wortels genoeg lucht.

Bij de pot is één ding onmisbaar: een gat in de bodem. Zonder gat blijft er water onderin staan en ontstaat al snel wortelrot.

• Terracotta: ademt en droogt sneller op. Dat is prettig als je snel te veel giet. Een aardewerken pot is ook zwaarder, zodat een hoge cactus minder snel omvalt.
• Plastic of geglazuurd: houdt vocht langer vast. Prima, maar giet dan wat minder vaak.
• Formaat: neem een pot die net iets groter is dan de kluit. In een te grote pot blijft veel grond nat waar geen wortels zitten.

Staat je plant in een sierpot? Kijk dan een kwartier na het gieten of er water onderin staat en giet dat weg. Alles over mengsels, materialen en verpotten lees je in welke grond je voor cactussen gebruikt.

Hoe ziet het gietritme er door het jaar uit?

Deze planten groeien vooral in het voorjaar en de zomer. Dan gebruiken ze water, in de winter nauwelijks. Daarom beweegt je gietritme mee met de seizoenen.

• Voorjaar: begin voorzichtig zodra je nieuwe groei ziet.
• Zomer: geef ruim water zodra de grond bijna helemaal droog is. In een warme vensterbank is dat vaak eens per één à twee weken, maar laat de grond beslissen en niet de kalender.
• Herfst: bouw het water langzaam af, zodat de plant zich op zijn rustperiode voorbereidt.
• Winter: bijna niets. De RHS adviseert cactussen in de winter koel te zetten, rond 8-10 °C 's nachts, met weinig of geen water. Geef alleen een slokje als de plant zichtbaar schrompelt. Vetplanten in een warme woonkamer hebben af en toe iets meer nodig.

Controleer vóór elke gietbeurt het vocht in de pot. Steek een houten satéprikker 2-3 cm diep in de grond: komt die er droog uit, dan is het tijd. Giet tot er water uit het gat loopt en laat de pot goed uitlekken. Zo krijgen alle wortels water, zonder dat ze in een laagje blijven staan.

Een overzicht per maand, met standplaats en winterrust, vind je bij de verzorging van cactussen door het jaar.

Hoe vermeerder je ze zelf met stekken?

Stekken lukt het best in het voorjaar en de zomer, wanneer de plant groeit. Werk met een schoon, scherp mes. Zo voorkom je dat er bacteriën of schimmels in de wond komen.

Bladstek, voor Echeveria, jadeplant en ezelstaart:

1. Draai een gezond blad voorzichtig heen en weer tot het in zijn geheel loskomt, inclusief het aanhechtingspunt.
2. Leg het blad een paar dagen op een droge plek zonder felle zon.
3. Leg het daarna plat op cactusgrond en houd de grond licht vochtig met een plantenspuit.
4. Na een paar weken verschijnen worteltjes en een klein rozetje. Het oude blad verschrompelt vanzelf.

Scheutstek, voor Kalanchoe, jadeplant en zuilcactus:

1. Snijd een topje van 5-10 cm af en haal de onderste bladeren weg.
2. Laat de snijwond drogen tot er een eeltlaagje op zit. Volgens de RHS duurt dat een dag tot een week, afhankelijk van de plant.
3. Steek de stek in licht vochtige cactusgrond en geef de eerste weken weinig water.

Dat drogen is de belangrijkste stap, want een verse wond in natte grond rot snel. Soorten met kindjes, zoals Aloë en tepelcactus, zijn nog makkelijker: maak een kindje met eigen worteltjes los en pot het direct op. Niet elke stek slaagt, dus zet er gerust een paar tegelijk.

Wat gaat er mis en hoe herstel je het?

De meeste problemen zie je op tijd, als je weet waar je op moet letten.

• Rot: de voet of stam wordt zacht, glazig of zwart. Bijna altijd is de grond te lang nat geweest. Snijd het rotte deel weg tot gezond weefsel, laat de plant drogen en zet hem in droge grond. Is de voet te ver heen, red dan de gezonde top als stek.
• Uitrekken: de plant groeit lang en bleek, een rozet valt open of een cactus wordt puntig. Dat wijst op te weinig licht. Verhuis hem geleidelijk naar een lichtere plek. Het uitgerekte deel wordt niet meer compact, maar de top kun je opnieuw stekken.
• Wolluis: witte, pluizige plukjes tussen bladeren of stekels. Zet de plant apart en dep de beestjes weg met een wattenstaafje met wat spiritus. Herhaal dit een paar keer, want wolluis is hardnekkig.
• Verbrande plekken: bruine of witte droge vlekken aan de zonkant. Die ontstaan vaak als een plant ineens van een schaduwrijke plek in felle zon komt. De plekken blijven zichtbaar, maar nieuwe groei is weer gaaf als je de plant voortaan langzaam laat wennen.

Veelgestelde vragen

Zijn vetplanten giftig voor huisdieren?

Dat verschilt per soort. Volgens de ASPCA zijn Kalanchoe en de jadeplant (Crassula ovata) giftig voor katten en honden. Ze kunnen onder meer braken en diarree veroorzaken. Haworthia en Echeveria staan bij de ASPCA als niet giftig vermeld. Heeft je huisdier toch van een plant gegeten? Neem dan contact op met je dierenarts.

Kunnen vetplanten in de zomer buiten staan?

Ja, de meeste vetplanten en cactussen genieten van een zomer buiten. Laat ze wel eerst een week wennen op een plek met ochtendzon, zodat de bladeren niet verbranden. Kies een plek waar ze niet dagenlang in de regen staan en haal ze weer binnen zodra de nachten onder de 10 °C zakken.

Welke vetplant bloeit binnen?

Kalanchoe blossfeldiana bloeit binnen wekenlang met trossen kleine bloemen. Ook de paascactus (Hatiora) bloeit in het voorjaar in huis. Veel tepelcactussen (Mammillaria) maken een krans van bloemetjes, vooral na een koele, droge winter. Die rustperiode is voor veel cactussen het signaal om knoppen aan te maken.

Hoe oud worden vetplanten?

Met goede zorg gaan veel vetplanten jarenlang mee. Langzame groeiers zoals de jadeplant en zuilcactussen kunnen tientallen jaren oud worden. Rozetvormers zoals Echeveria worden na een paar jaar vaak lang en kaal. Stek dan de rozet opnieuw, zo begin je eigenlijk met een verjongde plant.

Zin om te beginnen? Ontdek onze vetplanten voor binnen en kies de soorten die passen bij jouw vensterbank. Je planten komen rechtstreeks vanuit de kas, worden verstuurd in een verpakking op maat en je betaalt geen verzendkosten. Binnen 1 tot 3 werkdagen staan ze bij je thuis.

Omdat het om levende planten gaat, vind je in ons retour- en garantiebeleid precies wat je kunt verwachten als er onderweg iets misgaat.

Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.