Cactussen en vetplanten: soorten, verschillen en verzorging
Door Ilse Veneman
·
· 6 min lezen
Sta je in de winkel tussen tientallen stekelige en vlezige plantjes en weet je niet meer wat wat is? Het overzicht wordt een stuk eenvoudiger als je weet hoe de groepen in elkaar passen. Vetplanten, ook wel succulenten genoemd, zijn alle planten die water opslaan. Cactussen zijn één familie binnen die grote groep, herkenbaar aan areolen.
In de praktijk kom je zes hoofdgroepen cactussen tegen en zes veelvoorkomende geslachten vetplanten. Ken je die, dan kun je vrijwel elk etiket plaatsen en weet je meteen welke verzorging erbij hoort.
Wat is het verschil tussen een cactus en een vetplant?
Het enige kenmerk dat altijd klopt, is de areool. Dat is een klein, vaak viltig of wollig kussentje op de huid of de ribben van de plant. Uit die areolen groeien doorns, haren, zijscheuten en bloemen. Botanici zien het als een sterk verkorte zijtak, en alleen de cactusfamilie (Cactaceae) heeft ze.
Andere kenmerken zijn onbetrouwbaar. Stekels? Die heeft een Aloë ook, en sommige Euphorbia's lijken sprekend op een cactus. Geen blad? Ook veel andere vetplanten hebben nauwelijks blad. En er bestaan cactussen zonder doorns, zoals de sterrencactus Astrophytum asterias.
Waarom doet dit ertoe? Omdat de naam vaak de verzorging voorspelt. Een woestijncactus wil zon en een droge winter. Een vetplant uit een andere familie kan juist minder licht of iets meer water vragen. Herken je de areolen, dan weet je in welke hoek je moet zoeken. De databank van Kew Gardens is handig als je twijfelt over de familie van een specifieke soort.
Welke zes groepen cactussen zijn er?
Botanisch zijn er veel meer geslachten, maar in de handel zie je vooral deze zes vormgroepen terug.
- Bolcactus: rond en laag, zoals de gouden bolcactus (Echinocactus grusonii). Groeit langzaam en blijft jarenlang compact.
- Zuilcactus: één slanke, rechte stam. De zilveren fakkelcactus (Cleistocactus strausii) is een bekend voorbeeld, bedekt met witte haartjes.
- Kolomcactus: forse, vertakkende zuilen, als een kandelaar. Myrtillocactus geometrizans is blauwgroen en maakt na verloop van tijd armen.
- Opuntia: platte, ovale leden die op elkaar groeien, zoals Opuntia microdasys. Let op de losse haartjes, de glochiden.
- Bladcactus: platte, bladachtige stengels zonder echte stekels. Bij Epiphyllum verschijnen grote, soms geurende bloemen.
- Epifytische cactus: groeit in de natuur op bomen in plaats van in de grond. De koraalcactus (Rhipsalis baccifera) hangt in dunne, groene slierten.
Wil je dieper op één van deze groepen ingaan? In de blog over soorten cactussen voor in huis lees je welke vormen binnen het best presteren.
Weet je niet zeker welke plant bij jouw plek past?Doe de quiz en vind in 2 minuten jouw groene match.Welke zes groepen vetplanten kom je tegen?
Buiten de cactusfamilie vind je in de winkel vooral deze geslachten. Ze komen uit verschillende families en werelddelen, en dat zie je terug in hun wensen.
| Geslacht | Bladvorm | Licht | Waterbehoefte |
|---|---|---|---|
| Echeveria (Echeveria) | Rozet, dik blad met waslaag | Volle zon | Laag, grond tussendoor droog |
| Crassula (Crassula ovata) | Ovaal, glanzend, op houtige stam | Zon tot veel licht | Laag tot matig |
| Sedum (Sedum rubrotinctum) | Kleine, boonvormige blaadjes | Volle zon | Laag |
| Haworthia (Haworthia cooperi) | Kleine rozet, soms doorzichtige toppen | Licht, geen felle middagzon | Laag tot matig |
| Aloë (Aloe vera) | Lange, vlezige bladeren met getande rand | Veel licht tot zon | Laag, doorweken en laten opdrogen |
| Senecio (Senecio rowleyanus, tegenwoordig Curio rowleyanus) | Bolletjes aan hangende ranken | Veel licht, geen hete middagzon | Matig, iets vaker dan een cactus |
Het valt op dat Haworthia en Senecio minder zon verdragen. Dat maakt ze geschikt voor een oost- of westraam, waar een bolcactus te weinig licht zou krijgen. Meer binnensoorten staan in de blog over vetplanten binnen soorten.
Welke verzorging geldt voor bijna alles?
Hoe verschillend de groepen ook zijn, drie basisregels werken voor de overgrote meerderheid.
- Doorlatende grond: gebruik cactusgrond met extra perliet of grit. Zo loopt overtollig water snel weg en krijgen de wortels lucht. Zware potgrond blijft te lang nat en is de belangrijkste oorzaak van wortelrot.
- Doorweken en uitdrogen: geef in één keer zoveel water dat het onderin de pot uitloopt. Giet pas weer als de grond volledig droog is. Dat bootst na hoe regen in de natuur valt: zelden, maar dan flink.
- Koele winterrust: zet de planten van ongeveer november tot februari op een lichte plek bij 5 tot 12 graden en geef bijna geen water. De plant groeit dan niet, en die rust helpt veel soorten om in het voorjaar te bloeien.
Heb je geen koele plek? Dan kan het ook bij kamertemperatuur, maar geef dan iets vaker een klein beetje water en accepteer dat de bloei minder rijk kan zijn.
Welke soorten wijken juist af?
Niet elke cactus komt uit de woestijn. De kerstcactus (Schlumbergera truncata) en de koraalcactus (Rhipsalis baccifera) groeien in de natuur op boomtakken in vochtige bossen in Brazilië en omgeving. Ze leven daar in gefilterd licht en krijgen regelmatig regen of mist.
Dat betekent thuis:
- Geen felle zon, want daar verbranden de leden van. Een lichte plek bij een oost- of noordraam werkt beter.
- Grond die licht vochtig mag blijven, zonder dat hij nat staat. Een luchtige mix met schors of kokosvezel lijkt meer op hun natuurlijke ondergrond.
- Iets hogere luchtvochtigheid. Een keuken of badkamer met daglicht is vaak prima.
Behandel je deze soorten als een woestijncactus, dan verschrompelen de leden en vallen knoppen af. Het is dus goed om bij elke aankoop even te checken of je een woestijn- of een bossoort in handen hebt.
Welke soorten kun je combineren in één schaal?
Het doorslaggevende criterium is de gietbehoefte. In een gezamenlijke schaal krijgt iedere plant hetzelfde water op hetzelfde moment. Kies daarom planten die ook allemaal even lang droog kunnen staan.
Goede combinaties zijn bolcactussen met Echeveria en Sedum op een zonnige vensterbank. Haworthia past beter bij een Aloë of een Gasteria op een iets minder zonnige plek. Epifytische cactussen zoals Rhipsalis houd je altijd apart, want die willen een vochtiger ritme.
Let ook op groeitempo. Snelle groeiers zoals een Opuntia of een uitlopende Sedum nemen de ruimte over van trage soorten. Kies liever planten die ongeveer even hard groeien, dan blijft de schaal jaren in balans.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een cactus en een vetplant?
Vetplant is een verzamelnaam voor alle planten die water opslaan in blad, stam of wortels. Een cactus is een vetplant uit de familie Cactaceae. Die familie herken je aan areolen, de viltige kussentjes waaruit doorns en bloemen groeien. Elke cactus is dus een vetplant, maar lang niet elke vetplant is een cactus.
Welke vetplant is het makkelijkst?
Voor beginners is de jadeplant (Crassula ovata) een goede keuze. Hij verdraagt wat schommelingen in licht en water en groeit gestaag. Ook Haworthia is vergevingsgezind en redt zich op een lichte plek zonder volle zon. Te veel water blijft bij allebei de grootste valkuil.
Kun je cactussen en vetplanten samen in één pot zetten?
Ja, zolang ze dezelfde licht- en waterbehoefte delen. Een bolcactus met Echeveria en Sedum op een zonnige plek werkt goed, omdat ze allemaal droog willen staan tussen de gietbeurten. Zet schaduwminnende soorten zoals Haworthia en bossoorten zoals Rhipsalis apart. Anders krijgt altijd een van de planten te veel of te weinig water.
Hoeveel soorten cactussen bestaan er?
De cactusfamilie telt naar schatting zo'n 1750 tot 1800 soorten, verdeeld over ruim honderd geslachten. Het precieze getal verschuift omdat botanici soorten regelmatig samenvoegen of opsplitsen. Daarbovenop bestaan er duizenden cultivars en kruisingen die kwekers hebben gemaakt voor kleur, vorm of bloei.
Zin om je eigen mix samen te stellen? In onze collectie vetplanten voor binnen vind je soorten uit verschillende groepen. Je bestelling krijgt gratis verzending en levering binnen 1 tot 3 werkdagen, rechtstreeks vanuit de kas en in een verpakking op maat, zodat je plant veilig en onbeschadigd aankomt.
Voor levende planten geldt daarnaast ons retour- en garantiebeleid, mocht er onderweg toch iets misgaan.
Lees ook
Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.
