Fles met planten en licht: verlichting kiezen en instellen

Staat je flessentuin op een donkere plek, dan is een ledlamp de oplossing. Kies een witte led met daglichtkleur, rond 5000 tot 6500 kelvin, en laat die 10 tot 12 uur per dag branden. Hang of zet de lamp op zo'n 10 tot 30 centimeter boven het glas, afhankelijk van hoe sterk hij is.

Met die drie instellingen, type lamp, aantal uren en afstand, krijgen de planten genoeg licht om te groeien zonder dat het glas te warm wordt. Een tijdschakelaar maakt het af, zodat het ritme elke dag gelijk is. Hieronder lees je waarom licht zo belangrijk is en hoe je de verlichting goed instelt.

Waarom is licht de motor van een flessentuin?

Planten gebruiken licht voor fotosynthese: ze zetten koolstofdioxide en water om in suikers en zuurstof. Die suikers zijn hun brandstof voor groei. In een afgesloten fles is dat extra belangrijk, want de planten maken daar zelf de zuurstof aan die het bodemleven nodig heeft.

Licht drijft ook de waterkringloop aan. De warmte van het licht laat water verdampen uit grond en blad. Dat slaat neer op het glas en druppelt terug. Is er te weinig licht, dan stagneert die kringloop, blijft de grond te nat en krijgen schimmels hun kans.

Te veel licht heeft ook een nadeel. Dan groeien niet alleen je planten, maar ook algen op het glas en de bodem. Het draait dus om de juiste hoeveelheid: genoeg voor gezonde groei, niet zoveel dat het glas groen uitslaat.

Welke lamp kies je?

Er zijn grofweg drie soorten verlichting voor een flessentuin. Ze verschillen in lichtsterkte, warmte en prijs.

Type	Lichtsterkte	Warmte	Prijs	Geschikt voor
Ledstrip	Laag tot middel	Zeer weinig	Laag	Kleine flessen, sfeerlicht met bijlicht
Kweeklamp (led-spot of -paneel)	Hoog	Weinig, meer bij sterke modellen	Middel	Grote flessen of een kamer zonder daglicht
Ingebouwde deksellamp	Laag tot middel	Weinig, maar dicht op het glas	Middel, vaak bij de fles inbegrepen	Kant-en-klare terrariumflessen

Kies bij voorkeur een lamp met wit licht in plaats van roze of paars. Wit licht bevat alle kleuren die planten nodig hebben, en je ziet je planten in hun echte kleuren. Een warmwitte sfeerlamp van onder de 3000 kelvin is mooi, maar geeft planten vaak te weinig bruikbaar licht. De University of Maryland Extension legt uit waarom wit ledlicht voor binnenplanten goed werkt. Wil je een kant-en-klare set, kijk dan bij planten terrarium met ledverlichting.

?% Weet je niet zeker welke plant bij jouw plek past?Doe de quiz en vind in 2 minuten jouw groene match.

Afstand, uren en timer

Afstand. Hoe sterker de lamp, hoe verder hij van het glas mag. Houd als vuistregel aan:

• ledstrip of zwakke lamp: 5 tot 15 centimeter boven de fles;
• middelsterke kweekspot: 15 tot 30 centimeter;
• sterk kweekpaneel: 30 tot 50 centimeter.

Voel na een uur branden aan het glas. Is het merkbaar warm, dan hangt de lamp te dicht. Het glas hoort op kamertemperatuur te blijven.

Uren. Een schema van 10 tot 12 uur licht per dag werkt voor de meeste flessentuinplanten. Staat de fles ook deels in daglicht, dan kun je in de zomer naar 8 uur terug. Laat de lamp nooit 24 uur branden, want planten hebben ook een donkere periode nodig om te rusten.

Timer. Een eenvoudige tijdschakelaar in het stopcontact zorgt dat de lamp elke dag op hetzelfde moment aan en uit gaat. Planten houden van regelmaat, en jij hoeft er niet meer aan te denken. Zet de lamp bijvoorbeeld van 8 uur 's ochtends tot 8 uur 's avonds aan.

Hoe beheers je warmte en condens?

Ledlampen worden niet heet zoals een oude gloeilamp, maar ze geven wel wat warmte af. In een gesloten fles kan die niet weg. Staat een lamp direct op de kurk of het glas, dan loopt de temperatuur binnenin snel een paar graden op.

Dat merk je aan een paar signalen:

• het glas is de hele dag zwaar beslagen, ook aan de bovenkant;
• de planten hangen slap, terwijl de grond vochtig is;
• er ontstaat meer schimmel of algen dan normaal;
• het glas voelt warm aan als je het aanraakt.

De oplossing is meestal eenvoudig. Verhoog de lamp een paar centimeter, of kort het aantal branduren in. Zet de lamp bij voorkeur niet direct op het glas maar erboven, met wat lucht ertussen. Lucht de fles bij zware condens een paar uur, zodat warmte en overtollig vocht kunnen ontsnappen. Een lichte laag condens in de ochtend is normaal en een teken dat de kringloop werkt.

Welke planten doen het goed onder kunstlicht?

Planten die in de natuur op de bosbodem groeien, zijn gewend aan gedempt licht. Zij doen het onder een led vaak prima.

Mossen hebben weinig licht nodig en groeien langzaam. Onder een zwakke led of strip blijven ze mooi groen. Te veel licht maakt ze juist bruin en droog.

Fittonia (Fittonia albivenis) houdt van gematigd licht. Onder een lamp blijft hij compact en behoudt hij zijn getekende nerven. Bij te weinig licht rekt hij uit.

Mosvaren (Selaginella kraussiana) groeit als een zacht groen tapijt en wil gelijkmatig vocht en matig licht. Een ledstrip is voor deze plant vaak voldoende.

Kleine varens, zoals een jonge nestvaren (Asplenium nidus), verdragen weinig licht en zijn goed geschikt voor een fles met een kweeklamp op afstand. Wil je meer soorten zien die met licht in glas goed gaan, lees dan ook terrarium planten met licht.

Welke fouten maak je snel met verlichting?

• Te dicht op het glas: de fles warmt op, planten verbranden of rotten door te veel condens.
• Te veel branduren: 16 uur of langer geeft planten geen rust en voedt algen.
• Gekleurd licht: roze of paars licht werkt voor groei, maar maakt het lastig om te zien of je planten gezond zijn. Wit licht is voor thuis prettiger.
• Algen op de wand: een teken van te veel licht of te veel zon op het glas. Verminder de uren en maak de binnenkant schoon.
• Alleen sfeerlicht: een warmwit lampje oogt gezellig, maar geeft vaak te weinig licht voor groei.

Veelgestelde vragen

Kun je een flessentuin in een kamer zonder raam zetten?

Ja, zolang er een geschikte lamp bij staat. Zonder daglicht moet de lamp al het licht leveren, dus kies een witte led of kweeklamp en laat die 10 tot 12 uur per dag branden met een timer. Mossen, Fittonia en kleine varens passen het best in zo'n donkere ruimte.

Verbruikt een terrariumlamp veel stroom?

Nee. Een ledlamp voor een flessentuin verbruikt meestal 5 tot 10 watt. Bij 12 uur per dag kom je op enkele tientjes kilowattuur per jaar, wat neerkomt op een paar euro tot ruim tien euro. Oude gloei- of halogeenlampen verbruiken veel meer en worden ook te heet.

Groeit mos onder kunstlicht?

Ja, mos doet het onder kunstlicht vaak goed, omdat het weinig licht nodig heeft. Een zwakke ledlamp of strip op 10 tot 20 centimeter afstand is meestal genoeg. Wordt het mos bruin of droog, dan krijgt het te veel licht of te weinig vocht. Houd het substraat gelijkmatig vochtig en verminder zo nodig de branduren.

Waarom rekken mijn terrariumplanten naar boven?

Planten die uitrekken, zoeken licht. Ze maken lange, dunne stengels met veel ruimte tussen de bladeren. Meestal is de lamp te zwak, hangt hij te ver weg of brandt hij te kort. Hang de lamp iets lager, verleng het schema naar 12 uur of kies een sterkere led. Knip uitgerekte toppen terug, zodat de plant compacter uitloopt.

Wil je een flessentuin met of zonder verlichting samenstellen? In onze collectie planten in glazen pot vind je kant-en-klare combinaties. Ze worden rechtstreeks vanuit de kas verstuurd, met gratis verzending en levering binnen 1 tot 3 werkdagen. Door de verpakking op maat komt je plant veilig en onbeschadigd aan.

Voor levende planten kun je terugvallen op ons retour- en garantiebeleid.

Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.