Giftige cactussen: welke soorten risico geven voor huisdieren en kinderen

Echte cactussen zijn zelden giftig. De soorten die je in de winkel ziet, bevatten voor zover bekend geen stoffen die een kat, hond of kind ernstig ziek maken. Het grootste risico zit in de stekels en vooral in de piepkleine weerhaakjes van bijvoorbeeld de schijfcactus.

Oppassen doe je wel met planten die op een cactus lijken, maar het niet zijn. Veel Euphorbia's worden als cactus verkocht en bevatten een wit melksap dat huid, ogen en mond flink kan irriteren. Hieronder lees je per soort waar het risico zit en wat je doet als het misgaat.

Zijn cactussen giftig?

Het korte antwoord: de meeste echte cactussen niet. Op de ASPCA-lijst van giftige en niet-giftige planten staat bijvoorbeeld de kerstcactus (Schlumbergera truncata) als niet giftig voor katten en honden. Veel andere cactussen staan er niet op, omdat er geen vergiftigingen van bekend zijn.

Een paar uitzonderingen bestaan wel. De peyote (Lophophora williamsii) en enkele zuilcactussen bevatten alkaloïden die op het zenuwstelsel werken. Die soorten zie je in het gewone kamerplantenaanbod bijna nooit.

De vraag is toch terecht. Stekels kunnen pijnlijke wondjes geven in een poot, bek of vingers. Daarnaast is de naam cactus in de winkel geen garantie. Staat er alleen "cactus" op het etiket, dan kan het ook een Euphorbia zijn met een heel ander risico.

Wat is het echte risico van stekels en glochiden?

Grote stekels zie je en voel je meteen. Een kat of hond leert vaak na één keer prikken dat hij er beter vanaf blijft. Lastiger zijn de glochiden: fijne, haarachtige stekeltjes met weerhaakjes. Ze zitten in plukjes op de schijven van Opuntia, zoals het konijnenoor (Opuntia microdasys).

Glochiden laten bij de minste aanraking los en blijven in huid, vacht of tong hangen. Door de weerhaakjes schuiven ze bij wrijven juist dieper. Dat geeft jeuk, rode bultjes en bij dieren soms kwijlen en poten likken.

Zo haal je ze eruit:

• Wrijf niet over de plek, zodat de haakjes niet dieper gaan.
• Druk een stuk brede plakband op de huid en trek het er in één beweging af. Herhaal met een nieuw stuk.
• Grotere stekels verwijder je met een pincet, recht in de richting waarin ze erin zitten.
• Zitten glochiden in de bek, het oog of tussen de tenen van je dier, laat het dan aan de dierenarts over. Die kan verdoven, zodat je dier niet gaat tegenwerken.

Waarom is Euphorbia met melksap anders?

Veel planten uit het geslacht Euphorbia hebben dikke, gribbelige stammen met doorns. Ze groeien in droge gebieden, net als cactussen, en zien er daardoor bijna hetzelfde uit. Bekende voorbeelden zijn de kandelaareuphorbia (Euphorbia trigona), de potloodplant (Euphorbia tirucalli) en de christusdoorn (Euphorbia milii).

Het verschil zit binnenin. Een Euphorbia bevat een wit, kleverig melksap. Breekt er een tak af of bijt een dier erin, dan komt dat sap vrij. Het bevat stoffen die de huid en slijmvliezen sterk irriteren.

• Huid: roodheid, branderig gevoel en soms blaren, vaak pas na een paar uur.
• Ogen: pijn, tranen en een ontstoken hoornvlies. Dit is het meest serieuze risico.
• Mond en maag: kwijlen, branderige mond, braken en diarree.

Herken een Euphorbia door een klein wondje te maken met handschoenen aan. Komt er wit sap uit, dan is het geen echte cactus. Echte cactussen hebben helder, waterig sap en stekels die uit een wollig kussentje groeien, de areool.

Welk risico geeft elke soort?

De tabel zet populaire soorten op een rij. Giftigheid is gebaseerd op de ASPCA-lijst en bekende eigenschappen van de plant. Twijfel je over je eigen plant, controleer dan de botanische naam op het etiket.

De namen kun je controleren in Kew Plants of the World Online. Staat een soort niet in de tabel, zoek hem dan op in de ASPCA-lijst of vraag je dierenarts.

Wat doe je bij contact of inslikken?

1. Stop het contact. Haal je dier of kind weg bij de plant en neem gebroken stukjes weg.
2. Spoel melksap direct af. Huid spoel je met lauw water en zeep. Ogen spoel je minstens een kwartier met lauw stromend water. Laat niet in de ogen wrijven.
3. Verwijder stekels zoals hierboven beschreven, met plakband of pincet.
4. Mond spoelen. Laat een kind de mond spoelen en een slokje water drinken. Bij een dier veeg je de bek voorzichtig uit met een natte doek. Laat nooit zelf braken.
5. Bel. Bel de huisarts of huisartsenpost bij melksap in de ogen, zwelling in de mond of aanhoudende klachten bij een kind. Bel de dierenarts als je dier blijft kwijlen, braakt, een oog dichtknijpt of stekels in de bek heeft. Neem de plant of een foto van het etiket mee.

Hoe plaats je een cactus veilig in huis?

• Zet stekelige soorten hoog, op een kast of plank waar een kat niet naartoe springt en een kind niet bij kan.
• Kies stabiele, zware potten, zodat een cactus niet omvalt als er tegen de vensterbank wordt gestoten.
• Kies stekelloze alternatieven op lage plekken, zoals een kerstcactus of Rhipsalis.
• Geef katten iets anders om op te kauwen, zoals een potje kattengras. Zo is de cactus minder interessant.
• Houd Euphorbia apart van plekken waar gespeeld wordt en draag handschoenen als je hem verpot.

Hoe je andere kamerplanten beoordeelt, lees je in het overzicht van niet-giftige kamerplanten voor katten en het artikel over kamerplanten die giftig zijn voor honden.

Veelgestelde vragen

Zijn cactussen giftig voor katten?

De meeste echte cactussen zijn niet als giftig bekend. De kerstcactus staat op de ASPCA-lijst zelfs als niet giftig. Het risico voor katten zit in de stekels en glochiden, die in bek of poten blijven steken. Pas op met Euphorbia's die op een cactus lijken, want hun melksap irriteert wel. Bij twijfel bel je de dierenarts.

Wat doe je als je hond in een cactus bijt?

Houd je hond rustig en kijk in de bek. Losse stekels op de lippen kun je voorzichtig met een pincet verwijderen. Zitten ze in de tong, het tandvlees of de keel, ga dan naar de dierenarts. Die kan verdoven en alles veilig weghalen. Kwijlt of braakt je hond, neem dan de plant of een foto mee.

Is het sap van een cactus gevaarlijk?

Het heldere sap van een echte cactus is voor zover bekend niet schadelijk. Wit melksap is een ander verhaal: dat komt van een Euphorbia en irriteert huid, ogen en mond. Spoel huid met water en zeep en ogen minstens een kwartier. Neem bij oogklachten altijd contact op met je huisarts.

Welke cactus is veilig met kleine kinderen?

Kies een soort zonder scherpe stekels, zoals de kerstcactus (Schlumbergera truncata) of een Rhipsalis. Die geven weinig kans op prikken en staan niet als giftig bekend. Zet ook die liefst net buiten bereik, want een kind kan de pot omtrekken. Stekelige soorten en Euphorbia's zet je hoog weg.

Wil je een cactus die bij jouw situatie past? In de collectie cactussen vind je soorten met en zonder stevige stekels. Je krijgt gratis verzending en levering binnen 1 tot 3 werkdagen, rechtstreeks vanuit de kas en in een verpakking op maat, zodat je plant veilig en onbeschadigd aankomt.

Voor levende planten geldt ons retour- en garantiebeleid voor levende planten.

Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.