Groene plant met gekarteld blad: welke soorten dat zijn
Door Ilse Veneman
·
· 6 min lezen
Heeft je plant groen blad met happen, sneden of tandjes in de rand? Dan gaat het om gekarteld, gelobd of ingesneden blad. Gekarteld blad heeft kleine tandjes langs de rand, gelobd blad heeft ronde uitstulpingen en ingesneden blad heeft diepe sneden tot bijna aan de nerf. De bekendste voorbeelden zijn Monstera, Philodendron bipinnatifidum, Fatsia japonica, Alocasia, Schefflera elegantissima en Cissus. Aan de vorm van de rand herken je welke je voor je hebt.
Gekarteld, gelobd of ingesneden: wat is het verschil?
In de volksmond noemen we elk blad met een onregelmatige rand gekarteld. Botanici maken onderscheid tussen drie vormen. Als je die herkent, kun je veel sneller zoeken.
- Gekarteld of gezaagd: de rand heeft kleine tandjes, als een broodmes. De vorm van het blad zelf blijft heel. Voorbeelden: Cissus rhombifolia en Schefflera elegantissima.
- Gelobd: het blad heeft brede, afgeronde uitstulpingen, zoals een eikenblad of een hand met dikke vingers. De sneden gaan maar een deel van het blad in. Voorbeeld: Fatsia japonica.
- Ingesneden of veerspletig: de sneden lopen diep, soms tot vlak bij de middennerf. Er blijven smalle stroken blad over. Voorbeeld: Philodendron bipinnatifidum.
De Monstera valt een beetje buiten deze indeling. Een volwassen blad heeft insnijdingen vanaf de rand én gaten midden in het blad. Die combinatie maakt hem makkelijk te herkennen. Bij jonge planten ontbreken de sneden nog, daarover lees je verderop meer.
De bekendste soorten met gekarteld blad
In de tabel staan zes soorten die je als kamerplant vaak tegenkomt, met de bladvorm, de hoogte binnen en hoeveel licht ze willen.
| Plant | Bladvorm | Hoogte binnen | Licht |
|---|---|---|---|
| Gatenplant (Monstera deliciosa) | ingesneden met gaten | 1,5 tot 2,5 m | veel indirect licht |
| Philodendron (Philodendron bipinnatifidum) | diep ingesneden, gegolfd | 1 tot 1,5 m, breed | licht tot halfschaduw |
| Vingerplant (Fatsia japonica) | handvormig gelobd, 7 tot 9 lobben | 1 tot 1,5 m | licht tot halfschaduw, koel |
| Alocasia 'Polly' (Alocasia × amazonica) | pijlvormig met gegolfde, gelobde rand | 40 tot 60 cm | licht, geen directe zon |
| Schefflera elegantissima (Schefflera elegantissima) | smalle deelblaadjes, grof gezaagd | 1 tot 1,5 m | licht |
| Kamerwingerd (Cissus rhombifolia) | ruitvormige deelblaadjes, getand | ranken tot 2 m | licht tot halfschaduw |
Philodendron bipinnatifidum wordt tegenwoordig door botanici tot een ander geslacht gerekend, Thaumatophyllum. In de winkel zie je vaak nog de oude naam, of zelfs Philodendron selloum. Je kunt de geldende naam en herkomst nakijken bij Kew onder Philodendron bipinnatifidum.
Voor een grote, opvallende plant kies je Monstera of Philodendron. Zoek je iets kleiners voor een tafel of plank, dan passen Alocasia 'Polly' en de kamerwingerd beter.
Weet je niet zeker welke plant bij jouw plek past?Doe de quiz en vind in 2 minuten jouw groene match.Hoe herken je de soort aan de rand?
Kijk naar een volwassen blad in het midden van de plant en let op deze kenmerken.
Gaten midden in het blad, los van de insnijdingen aan de rand, wijzen bijna altijd op een Monstera. Geen enkele andere gangbare kamerplant heeft die combinatie. Zie je alleen kleine gaatjes en geen sneden, dan is het vaak Monstera adansonii.
Diepe insnijdingen tot aan de nerf met gegolfde, bijna kanteelachtige randen horen bij Philodendron bipinnatifidum. De bladeren staan op lange stelen uit een centrale, korte stam, zonder de gaten van de Monstera.
Brede lobben vanuit één punt, als een uitgestrekte hand, horen bij Fatsia japonica. Het blad is dik, leerachtig en glanzend.
Fijne zaagtandjes langs een verder heel blad zie je bij kamerwingerd en Schefflera elegantissima. Bij de kamerwingerd zitten drie ruitvormige blaadjes bij elkaar, bij de Schefflera staan de smalle blaadjes als vingers in een waaier. Alocasia 'Polly' herken je aan de golvende rand in combinatie met opvallend witte nerven.
Hoe verzorg je deze soorten?
De meeste planten met ingesneden blad komen uit tropische of subtropische bossen. Wat ze gemeen hebben:
- Licht: veel licht, maar geen felle middagzon. Direct zonlicht verbrandt het blad, terwijl te weinig licht de insnijdingen laat verdwijnen.
- Water: laat de bovenste paar centimeter grond opdrogen tussen twee gietbeurten, zodat de wortels lucht krijgen.
- Luchtvochtigheid: 50 procent of hoger houdt de bladranden gaaf.
Er zijn ook duidelijke verschillen. Fatsia japonica houdt van koelte en staat het liefst in een ruimte van 10 tot 18 graden. In een warme woonkamer krijgt hij sneller last van spint. Alocasia is juist gevoelig voor kou en natte grond: onder de 15 graden of in te natte grond laat hij bladeren vallen. De kamerwingerd verdraagt meer schaduw dan de rest en is daardoor geschikt voor een plek verder van het raam. Schefflera elegantissima is juist gevoelig voor verplaatsen en droge lucht, en laat dan snel blaadjes vallen. De RHS geeft in haar gids voor kamerplanten een goed overzicht van water, licht en voeding per seizoen.
Waarom blijft het blad soms glad?
Veel planten met ingesneden blad beginnen hun leven met een hele, gladde rand. Dat heet jeugdblad. Een jonge Monstera heeft hartvormig blad zonder één snede, en ook Philodendron bipinnatifidum maakt eerst eenvoudig, bijna ongedeeld blad. Pas als de plant groter en sterker is, verschijnen de insnijdingen. Dit is een natuurlijke ontwikkeling en geen fout.
Je kunt het proces wel versnellen. Zet de plant lichter, bijvoorbeeld op 1 tot 2 meter van een oost- of westraam. Geef in het groeiseizoen regelmatig voeding, zodat de plant genoeg bouwstoffen heeft. Bij Monstera helpt een mospaal: zodra de plant kan klimmen, gaat hij sneller over op volwassen blad. Verpot ook op tijd, want een plant met vastgelopen wortels blijft jeugdblad maken.
Let op het omgekeerde: een plant die al ingesneden blad had en ineens weer gladde, kleine bladeren maakt, krijgt te weinig licht of voeding. Dat is een signaal om de standplaats te verbeteren. Bij stekken zie je hetzelfde. Een stek van een volwassen Monstera maakt vaak eerst weer een paar eenvoudige bladeren voordat de sneden terugkomen.
Met welk blad combineer je gekarteld blad?
Ingesneden blad oogt druk en grafisch. Naast rustig blad komt die vorm het best tot zijn recht:
- Monstera naast een pannenkoekplant (Pilea peperomioides): groot en open tegenover klein en rond. Meer ronde soorten vind je in ons artikel over de groene kamerplant met rond blad.
- Philodendron bipinnatifidum met een vrouwentong (Dracaena trifasciata): wild en breed naast strak en verticaal.
- Fatsia japonica met een Aspidistra (Aspidistra elatior): allebei koelteminnend, gelobd naast lang en glad.
- Alocasia 'Polly' met een Calathea orbifolia (Goeppertia orbifolia): spits en getekend naast rond en zacht gestreept.
Veelgestelde vragen
Welke kamerplant heeft gekarteld blad?
De bekendste kamerplanten met gekarteld, gelobd of ingesneden blad zijn Monstera deliciosa, Philodendron bipinnatifidum, Fatsia japonica, Alocasia 'Polly', Schefflera elegantissima en de kamerwingerd. De Monstera herken je aan gaten én sneden, de Philodendron aan diepe insnijdingen en de Fatsia aan brede lobben.
Waarom heeft mijn Monstera nog geen gaten?
Waarschijnlijk is de plant nog jong of staat hij te donker. Monstera's maken eerst hartvormig blad zonder gaten. Pas na een tot drie jaar, met voldoende licht, komen de eerste insnijdingen. Zet hem lichter, geef in het groeiseizoen voeding en bied een mospaal aan. Bestaande bladeren krijgen geen gaten meer, alleen nieuwe.
Wat is het verschil tussen Monstera en Philodendron?
Beide horen bij de aronskelkfamilie en lijken op elkaar. Een volwassen Monstera heeft gaten midden in het blad plus sneden vanaf de rand. Philodendron bipinnatifidum heeft alleen diepe insnijdingen, zonder gaten. Bovendien klimt de Monstera met lange stengels, terwijl deze Philodendron een korte, rechtopstaande stam vormt waaruit alle bladstelen groeien.
Kan een plant met gekarteld blad buiten staan?
Fatsia japonica wel. Die is redelijk winterhard en kan op een beschutte plek in de tuin of op het terras staan. Monstera, Philodendron en Alocasia mogen alleen in de zomer naar buiten, in de schaduw en zodra het 's nachts boven de 15 graden blijft.
Heb je jouw plant herkend en wil je er eentje in huis? Bekijk de Monstera met zijn karakteristieke ingesneden blad of zoek een Alocasia met sierlijke, gegolfde rand. Je krijgt gratis verzending en levering binnen 1 tot 3 werkdagen, rechtstreeks vanuit de kas. De verpakking op maat zorgt ervoor dat je plant veilig en onbeschadigd aankomt, zonder geknakte bladeren.
Voor levende planten geldt ons retour- en garantiebeleid.
Lees ook
Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.
