Hoe maak je een planten terrarium? Zo pak je het aan

Een planten terrarium maken is makkelijker als je de opbouw in de juiste volgorde doet. Je kiest eerst een geschikte glazen bak, bouwt daarna de bodem op, zet de planten erin, geeft voorzichtig water en kiest tot slot een lichte plek. Bij een gesloten terrarium ontstaat vervolgens een kleine waterkringloop, waardoor je maar weinig onderhoud nodig hebt.

Vooral de eerste watergift is belangrijk. Een terrarium heeft geen afvoergat zoals een gewone plantenpot. Te veel water blijft daarom onderin de bak zitten. Werk rustig en geef liever te weinig water dan te veel. Zo voorkom je een voortdurend natte bodem en houd je de kans op schimmel kleiner.

Stap 1: Welke bak en welk type terrarium kies je?

Begin met een glazen bak die voldoende ruimte biedt voor de planten. Een afsluitbare pot is geschikt voor een gesloten terrarium met kleine, langzaam groeiende tropische planten. Door het deksel blijft de luchtvochtigheid hoog en kan water binnen de bak circuleren.

Een open terrarium heeft juist een opening waardoor vocht kan ontsnappen. Dat past beter bij planten die geen permanent hoge luchtvochtigheid nodig hebben. Denk bijvoorbeeld aan vetplanten en cactussen. De RHS adviseert gesloten terrariums vooral voor kleine tropische bladplanten, varens en mos, terwijl succulenten beter in een open terrarium passen.

Let bij het kiezen van je bak ook op de opening. Een brede opening maakt het planten veel eenvoudiger. Bij een fles met een smalle hals heb je meer geduld en handig gereedschap nodig.

Een bak van ongeveer 30 centimeter breed en hoog is volgens de RHS een praktische maat om mee te beginnen. Een grotere bak geeft planten meer ruimte en maakt het makkelijker om de vochtbalans stabiel te houden.

Heb je liever een kant-en-klare basis? Bekijk dan de terrariums van Pureplant. Dat is handig als je wel een ecosysteem wilt, maar niet alle materialen afzonderlijk wilt verzamelen.

Stap 2: Hoe bouw je de bodem van een terrarium op?

De bodem bestaat uit verschillende lagen. De volgorde is belangrijk, omdat iedere laag een andere functie heeft. Onderaan komt een drainage- of waterbufferlaag. Daarboven plaats je eventueel houtskool en vervolgens de potgrond waarin de planten wortelen.

1. Drainagelaag: gebruik gewassen grind, kiezels of bijvoorbeeld hydrokorrels. Deze laag vangt overtollig water onder de wortels op.
2. Houtskool: een dunne laag actieve houtskool wordt vaak gebruikt als onderdeel van de terrariumbodem. De RHS noemt houtskool als materiaal bij het opbouwen van terrariums.
3. Potgrond: hier komen de wortels van je planten in te staan. Gebruik een luchtig mengsel dat geschikt is voor kleine tropische planten.

De drainage is geen afvoer naar buiten. Het overtollige water kan dus wel onder de potgrond terechtkomen, maar verdwijnt niet uit de bak. Dat is precies waarom je zuinig moet zijn met water. De RHS adviseert voor een gesloten terrarium een drainage­laag van grind of hydrokorrels en daarna potgrond.

Je kunt als praktische start ongeveer 2 tot 3 centimeter drainage gebruiken in een kleine bak. Maak de laag niet onnodig dik, want daardoor houd je minder ruimte over voor de wortels. De benodigde dikte hangt af van de grootte en vorm van je terrarium.

Daarna voeg je een dunne laag houtskool toe als je die wilt gebruiken. Vervolgens komt voldoende potgrond om de wortelkluiten volledig te kunnen planten. De RHS gebruikt voor terrariums bijvoorbeeld een mengsel van potgrond en grof materiaal voor een luchtige structuur.

?% Weet je niet zeker welke plant bij jouw plek past?Doe de quiz en vind in 2 minuten jouw groene match.

Stap 3: Hoe zet je de planten in het glas?

Zet de planten eerst zonder te planten in de bak. Zo kun je bepalen waar iedere plant het beste uitkomt. Plaats de hoogste plant achterin en kleinere planten vooraan. Houd ruimte tussen de planten, want ook een kleine terrariumplant groeit verder.

Haal vervolgens de planten voorzichtig uit hun kweekpot. Verwijder alleen losse aarde rond de wortels en maak de kluit niet volledig schoon. Maak met een lepel, stokje of je vingers een plantgat dat diep genoeg is voor de wortels.

Zet de wortels recht naar beneden en spreid ze voorzichtig uit. Vul daarna de ruimte rondom de kluit met potgrond en druk die licht aan. Je hoeft de aarde niet stevig aan te stampen. Een luchtige bodem helpt de wortels om zich verder te ontwikkelen.

Bij een smalle hals wordt het wat preciezer werken. Een lange lepel, eetstokje, pincet of speciale terrariumtool kan dan helpen. Met een stokje kun je bovendien de plant na het neerzetten voorzichtig rechtzetten. De RHS noemt onder andere eetstokjes, een lepel aan een stok en barbecue­tang als hulpmiddelen voor planten in bakken met een smalle opening.

Werk met schone materialen. Zo voorkom je dat je onnodig vuil, schimmel of insecten in je nieuwe ecosysteem brengt.

Stap 4: Hoeveel water geef je en wanneer sluit je het terrarium?

De eerste watergift is klein. Je wilt de potgrond vochtig maken, maar geen laag water onderin de bak creëren. Geef daarom voorzichtig water of gebruik een plantenspuit. De RHS adviseert bij het opzetten van een terrarium licht te sproeien en daarna de bak te sluiten.

Een beetje condens op het glas is normaal. Het laat zien dat vocht verdampt en weer tegen het glas neerslaat. Wordt het glas voortdurend zwaar beslagen, dan kan er te veel vocht in de bak zitten. Zet het deksel tijdelijk open of laat wat vocht ontsnappen.

Zie je na enkele dagen helemaal geen condens en oogt de potgrond droog? Dan kan een kleine hoeveelheid water nodig zijn. Geef steeds voorzichtig bij. Een gesloten terrarium heeft meestal veel minder water nodig dan je in eerste instantie verwacht. De RHS noemt voor gesloten terrariums slechts enkele watermomenten per jaar als mogelijke situatie, afhankelijk van de omstandigheden.

Laat je terrarium na het planten eerst even tot rust komen. Verwijder dode bladeren of plantmateriaal zodra je dat ziet. Zo beperk je de kans dat rottend materiaal schimmel veroorzaakt.

Waar zet je een planten terrarium in huis?

Een terrarium heeft veel licht nodig, maar direct zonlicht is geen goed idee. Glas kan de temperatuur in de bak sterk laten oplopen wanneer de zon er rechtstreeks op staat. Een lichte plek met indirect daglicht is daarom een betere keuze.

Een raam op het noorden of oosten kan geschikt zijn. Bij een raam op het zuiden of westen zet je de bak liever wat verder van het glas, vooral in de zomer. De RHS adviseert terrariums uit direct zomerzonlicht en van warmtebronnen te houden.

Kijk ook naar de temperatuur. Zet je terrarium niet direct boven een radiator of naast een andere warmtebron. Een stabiele kamertemperatuur is prettiger dan grote schommelingen.

Heb je weinig daglicht in huis? Dan kan kunstverlichting een oplossing zijn. Gewone kamerverlichting is niet automatisch voldoende voor plantengroei. De RHS adviseert in een donkere ruimte een geschikte groeilamp te gebruiken.

Wil je meer weten over de juiste planten voor zo'n kleine glazen omgeving? Lees dan ook welke planten geschikt zijn voor een gesloten terrarium. Zo stem je de plantkeuze af op de hoge luchtvochtigheid en beperkte ruimte.

Welke fouten worden het vaakst gemaakt bij het bouwen?

• Te veel water geven: dit is een van de grootste risico's. Geef na het planten maar weinig water en kijk daarna naar de condens en vochtigheid van de bodem.
• De verkeerde planten kiezen: grote of snelgroeiende planten vullen een terrarium snel. Kies kleine, langzaam groeiende soorten die van een hoge luchtvochtigheid houden.
• De drainage overslaan: zonder waterbuffer komt overtollig water sneller bij de wortels terecht. Bouw daarom een duidelijke onderste laag op.
• Het terrarium in de volle zon zetten: glas in combinatie met direct zonlicht kan de temperatuur sterk laten oplopen. Kies helder, indirect licht.
• Te veel planten in één bak zetten: een volle bak ziet er direct mooi uit, maar planten hebben ruimte nodig om verder te groeien. Begin liever wat ruimer.

Ook een verkeerde plantkeuze kan later voor problemen zorgen. Fittonia is bijvoorbeeld klein en compact en houdt van warmte en hoge luchtvochtigheid. Daardoor past deze soort goed in een terrarium.

Verwacht daarnaast niet dat ieder terrarium volledig zelfstandig blijft zonder enige controle. Een gesloten bak kan lange tijd vrijwel zelfstandig functioneren, maar je moet blijven kijken naar condens, dode bladeren, schimmel en de conditie van de planten.

Veelgestelde vragen over een planten terrarium maken

Heb je houtskool echt nodig in een terrarium?

Nee, houtskool is niet de enige manier om een terrarium op te bouwen. De RHS noemt actieve houtskool als onderdeel van sommige terrariumrecepten, maar de basis bestaat uit een geschikte drainage­laag en potgrond. Een goede opbouw en terughoudend water geven zijn belangrijker. Gebruik je houtskool, kies dan voor materiaal dat geschikt is voor terrariums of planten.

Hoe krijg je planten in een fles met een smalle hals?

Gebruik een lange lepel, pincet, eetstokje of speciale terrariumtool. Maak eerst met de lange tool een plantgat in de potgrond. Laat daarna de wortelkluit voorzichtig zakken en duw de grond rondom de plant aan. Werk rustig en draai de fles tijdens het planten zodat je goed kunt zien wat je doet.

Moet het deksel er altijd op?

Nee. Een gesloten terrarium houdt vocht beter vast en past bij tropische planten die van hoge luchtvochtigheid houden. Een open terrarium is geschikter voor planten die drogere omstandigheden verdragen. Zie je voortdurend veel condens, dan kan tijdelijk luchten nodig zijn. Kijk dus naar de planten en vochtbalans in de bak.

Wat kost het om zelf een terrarium te maken?

Dat hangt vooral af van de glazen bak, planten en materialen die je kiest. Een eenvoudige glazen pot met enkele kleine planten en losse materialen kan relatief goedkoop zijn. Een grotere decoratieve bak en meerdere bijzondere planten maken het duurder. Je kunt kosten beperken door een bestaande glazen pot opnieuw te gebruiken.

Een planten terrarium maken draait uiteindelijk om balans. Kies planten die bij het type bak passen, bouw de bodem rustig op en wees zuinig met water. Geef je terrarium daarna een lichte plek zonder felle zon. Zo geef je de planten de omstandigheden om samen uit te groeien tot een klein groen ecosysteem.

Wil je liever direct met een compleet terrarium beginnen? Bij Pureplant vind je verschillende terrariums en plantenecosystemen. Je profiteert van Gratis verzending, 1 tot 3 werkdagen, rechtstreeks vanuit de kas en de verpakking op maat.

Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.