Giftige kamerplanten: welke soorten en hoe gevaarlijk ze echt zijn

Veel populaire kamerplanten zijn giftig, maar bij de meeste blijft het bij irritatie: een branderige mond, wat kwijlen of een onrustige maag. Levensgevaar is zeldzaam. De boosdoener is vaak calciumoxalaat, een stof die als naaldvormige kristallen in blad en stengel zit.

Een klein aantal soorten vraagt wel echt om voorzichtigheid, zoals planten met agressief melksap of stoffen die op het hart werken. Hieronder zie je welke dat zijn en hoe je het risico in huis klein houdt.

Wat betekent giftig eigenlijk bij planten?

Giftig is een breed woord. Bij kamerplanten kun je grofweg drie groepen onderscheiden, en het verschil tussen die groepen zegt meer dan het label zelf.

• Irritatie door calciumoxalaat. Onoplosbare kristallen prikken in slijmvliezen zodra iemand op een blad kauwt. Dat geeft direct pijn en zwelling in mond en keel. Vervelend, maar omdat het meteen pijn doet, stopt een kind of dier meestal na één hap.
• Maagklachten door saponinen en melksap. Deze stoffen irriteren het maag-darmkanaal. Denk aan misselijkheid, braken of diarree, meestal binnen enkele uren en van korte duur.
• Werkelijk toxische stoffen. Een kleine groep planten bevat stoffen die op het hart, de lever of de nieren werken, zoals hartglycosiden. Hier telt de dosis zwaar mee en is snel contact met een arts nodig.

Het risico hangt daarnaast af van wie er eet. Een kind van tien kilo reageert sterker op dezelfde hoeveelheid dan een volwassene, en katten zijn voor sommige stoffen extra gevoelig.

Welke twaalf kamerplanten zijn giftig?

In de tabel hieronder staan twaalf veelvoorkomende soorten met de stof die de klachten geeft. Het risiconiveau is een indicatie voor een kleine hoeveelheid bij mens of huisdier. Voor dieren kun je per soort ook de lijst giftige en niet-giftige planten van de ASPCA raadplegen.

Plant	Werkzame stof	Risico
Dieffenbachia (Dieffenbachia seguine)	Calciumoxalaat, eiwitten	Middel tot hoog, sterke zwelling mogelijk
Monstera (Monstera deliciosa)	Calciumoxalaat	Laag tot middel
Philodendron (Philodendron hederaceum)	Calciumoxalaat	Laag tot middel
Alocasia (Alocasia macrorrhizos)	Calciumoxalaat	Middel
Lepelplant (Spathiphyllum wallisii)	Calciumoxalaat	Laag
Treurvijg (Ficus benjamina)	Melksap met furocoumarinen	Laag, huidirritatie
Wolfsmelk (Euphorbia trigona)	Irriterend melksap	Middel tot hoog, vooral voor ogen
Aloë (Aloe vera)	Aloïne in het sap onder de schil	Laag tot middel, diarree
Zamioculcas (Zamioculcas zamiifolia)	Calciumoxalaat	Laag
Anthurium (Anthurium andraeanum)	Calciumoxalaat	Laag tot middel
Drakenbloedboom (Dracaena marginata)	Saponinen	Laag, braken bij huisdieren
Klimop (Hedera helix)	Saponinen	Laag tot middel, maag en huid

Opvallend is hoeveel soorten uit de aronskelkfamilie in dit lijstje staan. Zij delen dezelfde kristallen, dus de klachten lijken sterk op elkaar. De Dieffenbachia springt eruit, omdat de zwelling in mond en keel bij deze soort heftiger kan zijn. Wil je de naam en herkomst van een soort controleren, dan helpt de database van Kew Plants of the World Online.

Buiten deze twaalf zijn er een paar soorten die serieuzer zijn, zoals de palmvaren (Cycas revoluta) en voor katten alle echte lelies (Lilium). Die kun je in een huis met jonge kinderen of katten beter helemaal niet neerzetten.

?% Weet je niet zeker welke plant bij jouw plek past?Doe de quiz en vind in 2 minuten jouw groene match.

Welke klachten krijg je na aanraking of een hap?

De klachten hangen af van de plek waar de stof terechtkomt. Het goede nieuws: ze verschijnen meestal snel, zodat je weet waar je aan toe bent.

In de mond. Na kauwen op een blad met calciumoxalaat voel je binnen een paar seconden tot minuten een prikkend, branderig gevoel. Lippen en tong kunnen opzwellen en er komt veel speeksel. Bij huisdieren zie je kwijlen, pootjes langs de bek halen en schudden met de kop.

Op de huid. Melksap van Ficus of Euphorbia kan roodheid, jeuk en blaasjes geven. Bij Ficus kan zonlicht de reactie versterken, omdat furocoumarinen de huid lichtgevoeliger maken. Komt Euphorbia-sap in het oog, dan is dat erg pijnlijk en kan het hoornvlies beschadigen.

In de maag. Saponinen en aloïne geven eerder misselijkheid, braken en diarree. Die klachten komen doorgaans binnen twee tot zes uur op en zakken vaak binnen een dag weer weg. Bij kleine kinderen en dieren is vochtverlies dan het grootste aandachtspunt.

Wanneer moet je ingrijpen?

Heeft iemand van een plant gegeten, blijf dan rustig en werk deze stappen af:

1. Haal resten uit de mond en veeg de mond met een vochtige doek schoon.
2. Laat een kind een paar slokjes water drinken, zodat kristallen wegspoelen.
3. Laat niet opzettelijk braken. Irriterende stoffen doen op de terugweg opnieuw schade.
4. Noteer welke plant het is en hoeveel er ongeveer is gegeten. Maak een foto of neem een blad mee.
5. Bel de huisarts of huisartsenpost als er zwelling, braken of sufheid optreedt, of als je de plant niet kent. Woon je in België, dan kun je het Antigifcentrum bellen.
6. Bel 112 bij benauwdheid, slikproblemen of bewustzijnsverlies.

Voor huisdieren geldt hetzelfde principe, maar dan met de dierenarts als eerste aanspreekpunt. Een kat of hond laat pijn minder duidelijk zien, dus bij twijfel bel je liever een keer te vaak. Wil je per diersoort weten welke planten extra opletten vragen, lees dan over welke kamerplanten giftig zijn voor katten of welke kamerplanten giftig zijn voor honden.

Kun je giftige planten toch in huis houden?

Ja, in veel gevallen wel. Omdat de meeste giftige kamerplanten vooral irriteren, gaat het erom dat kinderen en dieren er niet bij kunnen of er geen zin in krijgen. Deze maatregelen helpen:

• Hoge plateaus en boekenkasten. Een plant op ooghoogte van een volwassene is buiten bereik van peuters en de meeste honden.
• Hangpotten. Een hangplant aan het plafond is voor een kat lastiger te bereiken dan een plant op de vensterbank. Let wel op afvallende bladeren eronder.
• Een gesloten kamer. Zet de gevoeligste soorten in een werkkamer of slaapkamer waar kind of dier niet alleen komt.
• Handschoenen bij het snoeien. Zo voorkom je dat melksap op je huid komt. Was je handen na het werk, zodat je geen sap in je ogen wrijft.
• Afgevallen blad opruimen. Een blad op de vloer is net zo bereikbaar als de plant zelf.

Een eerlijke kanttekening: katten klimmen overal. Voor een nieuwsgierige kat is hoog zetten minder betrouwbaar dan voor een hond of een kind.

Welke ongevaarlijke alternatieven lijken op giftige favorieten?

Wil je het risico helemaal uitsluiten, dan kun je kiezen voor soorten die op de ASPCA-lijst als niet-giftig voor katten en honden staan. Deze acht komen qua uitstraling dicht bij bekende giftige planten:

• Calathea (Goeppertia orbifolia) in plaats van Alocasia, voor groot en getekend blad.
• Areca palm (Dypsis lutescens) in plaats van Dracaena, voor een luchtig en tropisch silhouet.
• Olifantspoot (Beaucarnea recurvata) als vervanger van Yucca of Dracaena met stam.
• Graslelie (Chlorophytum comosum) in plaats van klimop in een hangpot.
• Hoya (Hoya carnosa) als rankende vervanger van Philodendron.
• Pannenkoekplant (Pilea peperomioides) voor wie van rond blad houdt.
• Peperomia (Peperomia obtusifolia) als compacte plant met glanzend blad, net als Zamioculcas.
• Geldboom (Pachira aquatica) als kamerboom in plaats van een Ficus.

Niet-giftig betekent niet dat een dier er onbeperkt van kan eten. Veel blad eten kan alsnog een maag van streek maken. Meer keuze vind je in onze collectie huisdiervriendelijke kamerplanten en in het overzicht van veilige kamerplanten voor katten.

Veelgestelde vragen

Welke kamerplant is het gevaarlijkst in huis?

Van de gangbare kamerplanten geeft de Dieffenbachia de heftigste klachten, door sterke zwelling in mond en keel. Echt toxisch zijn vooral de palmvaren (Cycas revoluta), die de lever kan aantasten, en voor katten lelies, die nierschade geven. Die soorten horen niet thuis in een huis met jonge kinderen of katten.

Is het melksap van een plant altijd giftig?

Nee, niet altijd, maar wit melksap is wel een reden om op te letten. Bij Ficus geeft het vooral huidirritatie, bij Euphorbia kan het flinke pijn en oogschade veroorzaken. Draag daarom handschoenen bij het snoeien en was je handen daarna. Komt sap in het oog, spoel dan minstens een kwartier met lauw water.

Hoeveel moet een kind eten voordat het gevaarlijk wordt?

Bij planten met calciumoxalaat geeft één hap al pijn, maar dat is meteen een rem op verder eten. Voor maagklachten is meestal meer nodig. Bij echt toxische soorten kan een kleine hoeveelheid al genoeg zijn. Omdat je dit thuis lastig inschat, bel je bij twijfel altijd de huisarts of huisartsenpost.

Zijn giftige kamerplanten ook schadelijk via de lucht?

Nee. De giftige stoffen zitten in blad, stengel, sap of wortels en komen niet vrij in de lucht. Je kunt dus veilig in dezelfde kamer slapen of werken. Risico ontstaat pas bij eten, kauwen of contact met sap, en bij sommige mensen door pollen of stof op het blad.

Bij Pureplant kies je rustig uit veilige en minder veilige soorten, met duidelijke productinformatie per plant. Je profiteert van gratis verzending, levering binnen 1 tot 3 werkdagen en planten die rechtstreeks vanuit de kas komen. Dankzij de verpakking op maat komt je plant veilig en onbeschadigd aan. Kijk eens rond in onze kamerplanten als je een nieuwe groene huisgenoot zoekt.

Komt een levende plant toch niet goed bij je aan, dan vind je in ons retour- en garantiebeleid wat we samen met je oplossen.

Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.