Moet je cactussen water geven en hoe vaak?

Ja, je moet een cactus water geven. Het idee dat een cactus nooit water nodig heeft, klopt niet. In de zomer geef je een cactus ongeveer om de twee weken een flinke gietbeurt, in de winter vrijwel niets. Het belangrijkste is dat de grond tussen twee beurten volledig uitdroogt. Een cactus kan lang zonder water, maar groeit alleen als hij in het groeiseizoen regelmatig drinkt. En de meeste cactussen die het niet redden, gaan juist ten onder aan te veel water in plaats van te weinig.

Waarom heeft een cactus toch water nodig?

Een cactus is een spaarzame drinker, geen niet-drinker. In zijn herkomstgebied, de droge streken van Noord- en Zuid-Amerika, valt de regen in korte, hevige buien. De plant neemt dan in korte tijd zo veel mogelijk water op en slaat het op in zijn dikke stam. De ribbels op veel cactussen werken als een harmonica: bij een volle voorraad staan ze bol, bij droogte trekken ze samen.

Die opgeslagen voorraad gebruikt de plant voor alles wat hij doet: groeien, nieuwe doorns vormen en bloeien. Een waslaag op de huid en het openen van de huidmondjes alleen 's nachts beperken verdamping. Toch raakt de voorraad langzaam op.

Krijgt de plant maandenlang in het groeiseizoen niets, dan teert hij in. Eerst stopt de groei, daarna schrompelt de stam en uiteindelijk drogen de wortels in. Een cactus zonder water gaat dus niet snel dood, maar wel langzaam achteruit.

Gietschema per seizoen

Het gietritme volgt de groei. In het voorjaar en de zomer groeit een cactus actief en gebruikt hij veel water. In de winter houdt hij rust bij koelere temperaturen en minder licht. Dan heeft hij bijna niets nodig, zodat de wortels niet gaan rotten in koude, natte grond.

Dit schema geldt voor een cactus in een pot van 12 centimeter doorsnee met goed doorlatende cactusgrond, op een lichte vensterbank.

Zie dit als richtlijn, niet als vaste regel. Staat je cactus in de volle zon of in een terracotta pot, dan droogt de grond sneller uit. Voel daarom altijd eerst met je vinger een paar centimeter diep. Is de grond nog vochtig, wacht dan een paar dagen. Voor kleine exemplaren lees je meer in ons artikel over mini cactussen water geven.

Hoe geef je een cactus water?

Een cactus geef je liever af en toe veel dan vaak een beetje. Kleine slokjes bevochtigen alleen de bovenlaag, waardoor de diepere wortels droog blijven en de plant zijn wortelgestel niet goed ontwikkelt.

1. Giet langzaam rond de voet van de plant, niet over de stam, tot het water onder uit de pot loopt.
2. Wacht tien minuten zodat de grond zich volzuigt.
3. Gooi het water dat in de schotel of sierpot is blijven staan weg. Zo staan de wortels niet in een laagje water, waar ze snel van gaan rotten.

Een alternatief is onderdompelen. Zet de pot met een kweekpot met gaten in een bak met een paar centimeter water en laat hem 15 tot 20 minuten van onderaf drinken. Haal hem daarna eruit en laat hem goed uitlekken. Dit werkt fijn bij cactussen met veel wolhaar of dichte doorns, zoals een Mammillaria (Mammillaria), omdat de plant zelf droog blijft. Een pot zonder afvoergat is voor een cactus af te raden, omdat je dan niet kunt zien of er water onderin blijft staan.

Hoe herken je te veel water?

Te veel water is de meest gemaakte fout bij cactussen. Natte grond sluit de lucht bij de wortels af, waardoor ze gaan rotten. Het lastige is dat je de schade van buiten pas laat ziet. Let daarom op deze eerste signalen:

• Zachte plekken: druk voorzichtig tegen de voet. Een gezonde cactus voelt stevig. Voelt hij zacht of glazig aan, dan is rot waarschijnlijk begonnen.
• Gele of bruine verkleuring aan de voet: de verkleuring begint onderaan, waar de stam de natte grond raakt, en trekt langzaam omhoog.
• Muffe grond: ruikt de potgrond zuur of muf, dan blijft hij te lang nat en zijn schimmels actief.
• Schimmelmuggen: kleine zwarte vliegjes rond de pot wijzen op continu vochtige grond.

De University of California IPM noemt overwatering als een van de belangrijkste oorzaken van problemen bij kamerplanten. Zie je deze signalen, stop dan direct met gieten en controleer de wortels.

Hoe herken je te weinig water?

Een cactus met dorst geeft duidelijkere signalen dan een cactus die verdrinkt. Gelukkig is dit probleem ook makkelijker op te lossen.

Het eerste teken zijn rimpels in de huid, vaak aan de zonkant. Bij geribde soorten zoals de gouden bal (Echinocactus grusonii) vallen de ribben in en liggen ze dichter tegen elkaar. Daarnaast stopt de groei: het groeipunt bovenop blijft wekenlang hetzelfde, ook in de zomer.

Zo bouw je een uitgedroogde cactus weer op. Geef eerst een gewone gietbeurt en laat de pot goed uitlekken. Droge cactusgrond neemt water soms slecht op en laat het langs de rand weglopen, dus onderdompelen werkt in dat geval beter. Herhaal na een week. Binnen twee tot drie weken zie je de ribben weer vollopen. Geef daarna weer het normale seizoensritme, zodat de plant niet van het ene uiterste in het andere schiet.

Kraanwater, regenwater of gefilterd?

Voor de meeste cactussen kun je gewoon kraanwater gebruiken. Laat het een nacht op kamertemperatuur staan, zodat het niet te koud is. Koud water kan de wortels een schok geven.

Heb je in je regio hard, kalkrijk water, dan kan kalk zich in de loop van maanden ophopen. Je ziet dan een witte korst op de grond en tegen de plantvoet. Die kalklaag maakt de grond minder zuur, waardoor de plant sommige voedingsstoffen minder goed opneemt. Bij een witte aanslag op de voet kan de huid daar ook verharden.

Regenwater is ideaal, omdat het zacht is en geen kalk bevat. Gefilterd water uit een waterfilterkan werkt ook. Gebruik je kraanwater, verpot de cactus dan elke twee tot drie jaar in verse cactusgrond. Zo spoel je de opgehoopte kalk weg. De RHS raadt ook aan om cactussen in de winter koel en droog te houden en in de zomer royaal te gieten.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak geef je een cactus water in de winter?

In de winter geef je een cactus meestal helemaal geen water, of hooguit eens per maand een klein slokje als hij in een warme kamer staat. De plant houdt rust en gebruikt nauwelijks vocht. Koude, natte grond is in deze periode het grootste risico, omdat de wortels dan snel gaan rotten.

Kan een cactus maanden zonder water?

Ja, een gezonde cactus kan in de winterrust drie tot vier maanden zonder water. Hij teert dan op zijn opgeslagen voorraad. In het groeiseizoen is dat anders: dan stopt de groei en gaat de plant rimpelen als hij te lang niets krijgt. Overleven is dus niet hetzelfde als goed groeien.

Mag je een cactus besproeien?

Liever niet. Een cactus neemt water op via de wortels, niet via de huid. Druppels op de stam en tussen de doorns drogen langzaam op en kunnen schimmel of vlekken veroorzaken. Een verstuiver verhoogt de luchtvochtigheid bovendien nauwelijks. Giet dus altijd op de grond.

Hoe red je een cactus met wortelrot?

Haal de plant uit de pot en spoel de grond van de wortels. Knip alle bruine, zachte wortels en rotte delen weg met een schoon mes tot je alleen stevig, licht weefsel ziet. Laat de wonden een week drogen op een luchtige plek. Pot hem daarna op in droge cactusgrond en geef pas na een week weer water.

Op zoek naar een nieuwe cactus om dit gietritme mee te oefenen? In onze collectie cactussen vind je soorten in allerlei vormen. Je krijgt gratis verzending en levering binnen 1 tot 3 werkdagen, rechtstreeks vanuit de kas. We verpakken elke plant in een verpakking op maat, zodat je plant veilig en onbeschadigd aankomt.

Voor levende planten geldt ons retour- en garantiebeleid, zodat je met vertrouwen bestelt.

Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.