Open planten terrarium maken: stap voor stap naar een open minituin

Een open planten terrarium maken is eenvoudiger dan een gesloten pot, maar het vraagt wel andere keuzes. Omdat er lucht bij kan, verdampt het water sneller en blijft het klimaat droger. Daarom kies je planten die droogte verdragen, zoals succulenten en luchtplanten, en geef je vaker maar kleinere beetjes water.

Heb je een glazen bak, schaal of vaas met een wijde opening? Dan kun je met het stappenplan hieronder vandaag nog beginnen.

Wat is het verschil tussen open en gesloten?

Een gesloten terrarium werkt als een kleine kringloop. Water verdampt, slaat neer tegen het glas en druppelt terug in de grond. Daardoor blijft de luchtvochtigheid hoog en hoef je bijna nooit water te geven. Varens, mos en Fittonia voelen zich daar thuis.

Een open bak laat lucht binnen en vocht ontsnappen. Het klimaat lijkt meer op dat van een vensterbank dan op een regenwoud. Planten die van vochtige lucht houden, drogen hier uit. Succulenten en cactussen, die in een dichte pot juist wegrotten, doen het in een open bak wel goed.

Dat verschil bepaalt alles wat volgt: je plantkeuze, de opbouw van de lagen en hoe vaak je water geeft. Een open terrarium heeft bovendien meer licht nodig, omdat droogteminnende planten uit zonnige gebieden komen.

Welke benodigdheden heb je nodig?

• Glas: een bak, schaal of vaas met een wijde opening, zodat je er met je hand of gereedschap bij kunt.
• Hydrokorrels of grind: voor de drainagelaag onderin, waar overtollig water naartoe zakt.
• Filterdoek: een laagje worteldoek of fijn gaas, zodat de grond niet tussen de korrels spoelt.
• Actieve kool: optioneel in een open bak, maar handig tegen geurtjes als er toch wat water blijft staan.
• Substraat: een luchtige mix voor cactussen en vetplanten, eventueel aangevuld met wat grof zand.
• Planten: drie tot vijf soorten met een vergelijkbare waterbehoefte.
• Gereedschap: een lange lepel, pincet, klein kwastje en een spuitflesje of gieter met smalle tuit.
• Afwerking: steentjes, schors of een beetje gedroogd mos.

Hoe bouw je een open terrarium stap voor stap op?

1. Glas schoonmaken: was de bak met heet water en een druppel afwasmiddel en spoel goed na. Zo begin je zonder schimmelsporen of kalkaanslag, en blijft het glas langer helder.
2. Drainagelaag aanbrengen: leg 2 tot 4 centimeter hydrokorrels of grind op de bodem. Een open bak heeft geen gat, dus overtollig water moet ergens heen kunnen zonder de wortels te raken.
3. Filterdoek erop: knip het doek op maat en leg het over de korrels. Het houdt de lagen gescheiden, zodat de drainage blijft werken.
4. Actieve kool strooien: een dun laagje is genoeg. Sla deze stap over als je weinig water geeft en de bak op een luchtige plek staat.
5. Substraat toevoegen: vul aan tot een laag van ongeveer 5 tot 8 centimeter, afhankelijk van de wortelkluiten. Maak de achterkant iets hoger voor wat diepte.
6. Planten plaatsen: schud de oude grond voorzichtig van de wortels, maak een kuiltje met de lepel en zet de plant erin. Begin met de grootste plant, zet kleinere soorten eromheen en laat ruimte tussen de planten voor luchtcirculatie.
7. Afwerken met mos en steen: strooi steentjes of fijne schors over de bovenlaag. Dat oogt mooi en houdt het grondoppervlak droog, waardoor de stengels van succulenten minder snel rotten. Borstel aarde van het blad met het kwastje.

Geef na het planten nog geen water. Laat de wortels eerst een paar dagen herstellen, zodat eventuele beschadigingen kunnen indrogen. De Royal Horticultural Society geeft in haar uitleg over flessentuinen en terrariums vergelijkbaar advies over opbouw en plantkeuze.

Welke planten passen in een open terrarium?

Kies planten die droge lucht en een periode zonder water verdragen. Vier groepen die goed werken:

• Succulenten, zoals Echeveria (Echeveria elegans) en Haworthia (Haworthiopsis attenuata). Echeveria wil veel licht, de Haworthia kan met iets minder toe.
• Tillandsia, zoals Tillandsia ionantha. Deze luchtplant groeit zonder aarde en wil helder licht zonder felle middagzon achter glas.
• Peperomia, bijvoorbeeld Peperomia prostrata. Die heeft dikke blaadjes die vocht vasthouden en verdraagt halfschaduw.
• Cryptanthus (Cryptanthus bivittatus), een kleine bromelia met gestreept blad. Hij houdt van licht, maar niet van brandende zon.

Zet planten met dezelfde waterbehoefte bij elkaar. Een Peperomia wil net iets vaker water dan een Echeveria. Wil je meer soorten vergelijken, dan vind je een uitgebreid overzicht bij open terrarium planten.

Hoe geef je water zonder te verzuipen?

De grootste fout bij een open terrarium is te veel water. Er is geen afvoergat, dus alles wat je giet, blijft in de bak. Geef daarom kleine hoeveelheden, gericht op de grond rond de plant en niet over het blad.

Controleer altijd eerst de drainagelaag. Kijk door het glas naar de korrels onderin. Staat daar water, geef dan niets en wacht tot die laag weer droog is. Voel ook met een vinger of houtje in de grond: pas als de bovenste centimeters droog zijn, is het tijd. Tillandsia geef je apart water door hem even te sproeien of kort onder te dompelen en goed te laten uitlekken.

Hoe houd je het terrarium bij en pas je het aan?

Een open terrarium verandert mee met de planten. Groeit een succulent te hoog of wordt een plant slap, dan kun je hem vervangen. Haal hem met een lepel voorzichtig uit de grond, zet de nieuwe plant in hetzelfde kuiltje en druk de grond licht aan. Wacht ook nu een paar dagen met water geven.

Na een jaar of twee raakt de bovenlaag vermoeid. Er kan wat kalk of algenaanslag op zitten en de voeding is op. Schep de bovenste centimeter weg en vervang die door vers substraat. Zo krijgen de planten nieuwe voeding zonder dat je alles opnieuw hoeft op te bouwen. Veeg ook het glas regelmatig schoon, zodat er genoeg licht bij de planten komt.

Veelgestelde vragen

Kan een open terrarium in de badkamer staan?

Alleen als de badkamer veel daglicht heeft en goed geventileerd wordt. De hoge luchtvochtigheid past niet goed bij succulenten, want die rotten sneller bij vochtige lucht. Met Tillandsia en Cryptanthus lukt het beter. Staat de bak in een donkere badkamer, kies dan een andere plek.

Trekt een open terrarium muggen aan?

Alleen als de grond lang nat blijft. Rouwmuggen leggen hun eitjes in vochtig substraat. Laat de bovenlaag tussen twee gietbeurten goed opdrogen en werk af met steentjes of grof zand. Dan vinden de muggen weinig plek om zich te vestigen.

Kun je een gesloten terrarium later permanent openzetten?

Dat kan, maar de planten moeten dan wennen aan drogere lucht. Zet het deksel eerst een paar uur per dag open en bouw dat in een tot twee weken op. Varens en Fittonia houden het in een open bak meestal niet lang vol. Vervang die dan door soorten die droogte verdragen.

Hoelang duurt het voor een open terrarium vol staat?

Succulenten en luchtplanten groeien langzaam. Reken op een jaar of langer voordat de bak echt vol oogt. Wil je sneller een vol beeld, zet dan iets meer planten dicht bij elkaar, maar laat wel ruimte voor luchtcirculatie tussen het blad.

Wil je aan de slag? In onze collectie terrarium vind je glas en planten die bij een open opstelling passen. Je krijgt gratis verzending en levering binnen 1 tot 3 werkdagen, rechtstreeks vanuit de kas, in een verpakking op maat, zodat je plant veilig en onbeschadigd aankomt.

Voor levende planten geldt ons retour- en garantiebeleid.

Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.