Planten ecosysteem maken: stappenplan voor een gesloten terrarium

Een planten ecosysteem maken is makkelijker dan het eruitziet. Je bouwt in een glazen pot vier lagen op: drainage onderin, een dun laagje houtskool, terrariumsubstraat en daarbovenop de planten met mos. Met een pot, een paar zakjes materiaal uit het tuincentrum en wat spullen uit de bouwmarkt ben je in ongeveer een uur klaar. Daarna volgen een paar weken waarin je de vochtbalans instelt. Hieronder lees je wat je koopt en in welke volgorde je werkt.

Wat heb je nodig?

Leg alles klaar voordat je begint, zodat je niet halverwege met natte handen op zoek moet. De prijzen zijn richtprijzen en verschillen per winkel.

• Glazen pot met deksel, 3 tot 5 liter: 8 tot 20 euro. Een weckpot of snoeppot werkt prima.
• Hydrokorrels voor de drainagelaag: 3 tot 5 euro per zak.
• Actieve houtskool, in korrels: 5 tot 8 euro. Gewone barbecuehoutskool is te grof en niet geschikt.
• Terrariumsubstraat of een luchtige mix van potgrond met kokosvezel: 5 tot 10 euro.
• Mos, bijvoorbeeld kussenmos of plaatmos: 3 tot 8 euro.
• Lange pincet van 25 tot 30 centimeter: 5 tot 10 euro. In de bouwmarkt of bij aquariumwinkels te vinden.
• Plantensproeier met fijne nevel: 3 tot 5 euro.
• Drie tot vijf kleine planten in potjes van 5 tot 6 centimeter: 3 tot 6 euro per stuk.

Reken voor een complete set op ongeveer 40 tot 70 euro. De pot, pincet en sproeier kun je daarna opnieuw gebruiken.

Welke pot kies je?

De pot bepaalt hoe makkelijk je werkt en hoe het eindresultaat eruitziet. Drie vormen zie je het meest.

Pot	Werkruimte	Halsopening	Hoogte
Weckpot	Ruim	Breed, je hand past erin	Laag tot middel
Fles	Beperkt	Smal, alleen gereedschap	Hoog
Glazen stolp	Zeer ruim, je werkt op de voet	Geen, de stolp gaat eroverheen	Middel tot hoog

Voor een eerste project is een weckpot de beste keuze. Je kunt er met je hand in, planten zetten gaat snel en het rubberen deksel sluit goed af. Een stolp is mooi, maar sluit vaak minder goed aan op de voet, waardoor er meer vocht ontsnapt.

Wees voorzichtig met een fles met een heel smalle hals. Als je niet minstens drie tot vier centimeter opening hebt, wordt planten zetten een geduldwerkje en krijg je beschadigde bladeren. Bewaar zo'n fles voor een tweede project.

?% Weet je niet zeker welke plant bij jouw plek past?Doe de quiz en vind in 2 minuten jouw groene match.

Hoe bouw je het stap voor stap op?

Werk op een tafel met een krant of oud laken eronder. Zo bouw je de lagen in de juiste volgorde op.

1. Spoelen en drogen. Was de pot met heet water zonder zeep en laat hem helemaal drogen. Zeepresten en bacteriën van een vorige inhoud kunnen later schimmel geven.
2. Drainagelaag, 2 tot 4 centimeter. Strooi de hydrokorrels onderin. Deze laag vangt overtollig water op, zodat de wortels niet in het nat staan.
3. Houtskool, 0,5 tot 1 centimeter. Strooi een dun laagje actieve houtskool over de korrels. Het houdt het water fris en remt geurtjes.
4. Scheidingslaag. Leg een stukje vliesdoek of een dun laagje gedroogd veenmos op de houtskool. Zo zakt het substraat niet tussen de korrels.
5. Substraat, 5 tot 8 centimeter. Vul aan met terrariumsubstraat. Maak het vooraf licht vochtig, zodat het aanvoelt als een uitgeknepen spons. Maak aan de achterkant een kleine heuvel, dat geeft diepte.
6. Planten zetten. Maak met een vinger of lepel plantgaten en zet de planten erin. Hoe je dat doet zonder schade, lees je hieronder.
7. Mos als laatste laag. Leg stukjes mos tussen de planten en druk ze licht aan. Sproei alles licht na en maak het glas aan de binnenkant schoon met een stukje keukenpapier.

De RHS beschrijft dezelfde opbouw van drainage, houtskool en substraat voor flessentuinen en terrariums.

Hoe plaats je de planten zonder ze te beschadigen?

Haal de plant uit zijn kweekpotje en schud voorzichtig de meeste oude grond los. Zijn de wortels lang, knip ze dan in tot ongeveer drie centimeter. Zo passen ze in de dunne substraatlaag en groeit de plant minder hard.

Pak de plant met de pincet vast bij de wortelkluit, niet bij de stengel. Stengels knakken snel. Zet de grootste plant eerst en werk daarna naar de kleinere toe. Houd twee tot drie centimeter tussen de planten en van het glas, zodat blad niet tegen de wand plakt en daar gaat rotten.

Welke planten houden het vol in een gesloten pot?

Je zoekt kleine soorten die hoge luchtvochtigheid prettig vinden en rustig groeien.

Soort	Groeisnelheid	Snoeien nodig
Fittonia (Fittonia albivenis)	Matig	Af en toe toppen
Slaapkamergeluk (Soleirolia soleirolii)	Snel	Ja, elke paar maanden
Kruipvijg (Ficus pumila)	Snel	Ja, klimt tegen het glas
Peperomia (Peperomia caperata)	Langzaam	Nauwelijks
Venushaarvaren (Adiantum raddianum)	Matig	Dood blad weghalen

Combineer bij voorkeur één snelle groeier met twee of drie rustige soorten. Zo raakt de pot niet binnen een paar maanden overwoekerd. Een kant-en-klare selectie vind je bij de planten in glazen pot.

Hoe regel je de eerste weken in?

De eerste weken bepalen of je terrarium in balans komt. Je zoekt naar de juiste hoeveelheid water, en dat lees je af aan het glas.

Geef bij de start weinig water. Als het substraat al licht vochtig was, is een paar keer sproeien over planten en mos genoeg. Reken voor een pot van vijf liter op hooguit een klein kopje water in totaal.

Kijk daarna elke dag even naar het glas:

• Lichte condens 's ochtends die in de middag wegtrekt: de balans is goed.
• Het glas blijft de hele dag beslagen met grote druppels: te veel water. Zet het deksel een paar uur open, eventueel een paar dagen achter elkaar.
• Nooit condens en het mos voelt droog: te weinig water. Sproei een paar keer langs het glas.

Zet de pot tijdens het inregelen op een lichte plek zonder directe zon. Zon warmt het glas op en maakt het lastig om te zien of de condens klopt.

Hoe onderhoud je het op de lange termijn?

Een gesloten terrarium is weinig werk, maar niet helemaal onderhoudsvrij. Eens per maand even kijken is genoeg.

• Snoeien: knip planten terug die tegen het deksel of glas groeien. Gebruik een klein schaartje of een snoeischaar voor bonsai. Zo blijft er licht en ruimte voor de andere planten.
• Dood blad weghalen: pak afgevallen of bruin blad met de pincet uit de pot. Het bodemleven ruimt kleine stukjes op, maar grote bladeren kunnen gaan schimmelen.
• Glas schoonmaken: veeg de binnenkant af met een stukje keukenpapier aan een stokje. Gebruik geen schoonmaakmiddel.
• Een plant die het niet redt: haal hem er in zijn geheel uit, met wortels, en vervang hem door een nieuwe. Laat de pot daarna een dag openstaan zodat eventuele schimmelsporen kunnen drogen.

Meer tips voor latere projecten vind je in het artikel over zelf een planten terrarium maken.

Veelgestelde vragen

Hoeveel water doe je in een gesloten terrarium?

Begin met weinig. Bij een pot van vijf liter met licht vochtig substraat is een paar keer sproeien vaak genoeg, hooguit een klein kopje water. In de eerste weken zie je aan de condens of het klopt. Bijgieten is makkelijk, water eruit halen is lastig. Er mag nooit water in de drainagelaag blijven staan.

Waarom heb je houtskool nodig in een flessentuin?

Actieve houtskool heeft een poreuze structuur die geurtjes en afvalstoffen bindt. In een gesloten pot waar niets wordt ververst, helpt dat om het water in de drainagelaag fris te houden. Het is geen wondermiddel, maar het verkleint de kans op een muffe lucht en ongewenste bacteriegroei.

Kun je een terrarium maken zonder deksel?

Ja, maar dan is het een open terrarium en geen gesloten ecosysteem. Het water verdampt en je moet regelmatig sproeien. Kies dan planten die minder vocht nodig hebben, zoals vetplanten of Peperomia. Vochtminnende soorten zoals Fittonia drogen in een open pot snel uit en krijgen bruine randen.

Hoeveel planten passen er in een pot van vijf liter?

Drie tot vijf kleine planten in potjes van vijf tot zes centimeter is een goede hoeveelheid. Dat lijkt bij de start misschien wat leeg, maar de planten groeien door. Te veel planten raken snel verstrengeld en tegen het glas, wat rot en schimmel in de hand werkt.

Wil je liever meteen beginnen met een compleet exemplaar of de juiste planten? Kijk in de collectie terrarium. Je krijgt gratis verzending en levering binnen 1 tot 3 werkdagen, rechtstreeks vanuit de kas en in een verpakking op maat, zodat je plant veilig en onbeschadigd aankomt.

Voor levende planten geldt ons retour- en garantiebeleid, zodat je zeker weet dat je met gezonde planten aan je bouwproject begint.

Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.