Planten fles maken: stappenplan van lege fles tot groen geheel

Een planten fles maken kost je een middag en een handvol materialen: een fles, grind, houtskool, substraat, een paar kleine planten, een lange pincet en een trechter. De lagen gaan in een vaste volgorde de fles in, van grof naar fijn, en de planten komen er als laatste bij. Het echte werk zit in één ding: alles door een smalle hals krijgen zonder er een modderboel van te maken. Daarvoor zijn gelukkig een paar handige trucs.

Wat heb je nodig?

Dit is je boodschappenlijst. De meeste spullen vind je in het tuincentrum, de rest ligt misschien al in je keukenla. De prijzen zijn richtprijzen.

• Fles van kleurloos glas, 2 tot 10 liter: 5 tot 25 euro, of gratis als je een oude karaf of wijnballon hebt.
• Grind of hydrokorrels voor de onderste laag: 3 tot 5 euro.
• Actieve houtskool in kleine korrels: 5 tot 8 euro.
• Substraat, bij voorkeur terrariumgrond of potgrond gemengd met kokosvezel: 5 tot 10 euro.
• Drie of vier kleine planten in potjes van 5 tot 6 centimeter: 3 tot 6 euro per stuk.
• Mos voor de afwerking: 3 tot 8 euro.
• Lange pincet van minstens 25 centimeter: 5 tot 10 euro.
• Trechter, of een opgerold vel stevig papier: 0 tot 3 euro.

Handig maar niet noodzakelijk: een lange houten stok met een kurk erop om grond aan te drukken, en een plantensproeier. Reken in totaal op ongeveer 35 tot 75 euro, afhankelijk van de fles.

Welke fles kies je?

Niet elke fles is geschikt. Let op vier dingen voordat je begint.

Halsbreedte. Dit is het belangrijkste. Met een hals van vier centimeter of breder kun je planten met hun kluit naar binnen krijgen. Bij een smallere hals moet je de wortelkluit bijna helemaal wegschudden, en dat kost planten meer moeite om aan te slaan.

Glasdikte. Dik glas is steviger en houdt de temperatuur binnen wat stabieler. Een dunne fles kan barsten als je er per ongeluk een zwaar stuk grind in laat vallen.

Hoogte. Een hoge fles oogt spectaculair, maar hoe hoger, hoe moeilijker het werken met een pincet. Voor een eerste fles is 25 tot 40 centimeter hoogte prettig.

Kleur. Kies kleurloos glas. Groen of bruin glas houdt een deel van het licht tegen dat je planten nodig hebben voor hun groei. Bovendien zie je de lagen en de planten dan minder goed.

Hoe bouw je het stap voor stap op?

Werk van grof naar fijn. Houd de trechter of papieren koker steeds in de hals, zodat materiaal recht naar beneden valt en niet langs het glas smeert.

1. Schoonmaken. Spoel de fles met heet water en laat hem een nacht ondersteboven drogen. Een droge binnenkant voorkomt dat grond aan het glas blijft plakken.
2. Grind of hydrokorrels, 2 tot 3 centimeter. Laat ze via de trechter voorzichtig naar binnen glijden. Deze laag vangt overtollig water op, zodat de wortels niet in het nat staan.
3. Houtskool, ongeveer 1 centimeter. Strooi een laagje over het grind. Het houdt het water in de onderste laag fris.
4. Substraat, 4 tot 6 centimeter. Maak de grond vooraf licht vochtig en giet hem via de trechter naar binnen. Droge grond stuift en maakt het glas vies.
5. Aandrukken en vormen. Druk het substraat aan met de stok met kurk. Maak het achterin iets hoger dan voorin, zodat je meer diepte krijgt.
6. Beplanten. Maak kuiltjes en zet de planten erin. In het volgende deel lees je hoe.
7. Mos en afwerking. Leg stukjes mos tussen de planten, druk ze aan en sproei alles licht na. Veeg het glas aan de binnenkant schoon met een stukje keukenpapier aan de pincet.

De RHS beschrijft dezelfde opbouw in lagen en raadt ook aan om met lang gereedschap te werken als je handen niet in de fles passen.

Hoe plaats je planten door een smalle hals?

Dit is het onderdeel dat de meeste geduld vraagt. Met het juiste gereedschap en de goede volgorde gaat het toch vlot.

Gereedschap. Met een lange pincet pak je de plant vast bij de wortels. Met een lepel die je met tape aan een stokje hebt vastgemaakt, graaf je plantgaten. Met de stok met kurk druk je de grond rond de plant aan. Een papieren koker om de plant heen beschermt het blad als je hem naar binnen laat zakken.

Volgorde. Begin met de plant die achteraan of in het midden komt, meestal de hoogste. Werk daarna naar voren en naar de randen. Zo hoef je nooit over een plant heen te reiken die al staat.

Kies soorten die klein blijven en goed tegen een vochtige, gesloten omgeving kunnen. Geschikt zijn bijvoorbeeld Fittonia (Fittonia albivenis), aardster (Cryptanthus bivittatus) en mosvaren (Selaginella martensii). De aardster heeft een platte rozet en is daardoor makkelijk door een hals te krijgen. Over de herkomst van deze bromelia lees je meer bij Kew Plants of the World Online.

Wat doe je in de eerste weken?

Een verse flessentuin moet zijn vochtbalans nog vinden. Dat regel je in de eerste twee tot vier weken door te kijken, te luchten en heel voorzichtig water toe te voegen.

• Water toevoegen: geef na het beplanten niet meer dan een paar keer sproeien. Het substraat was al vochtig, en in een afgesloten fles verdampt bijna niets. Bij een fles van vijf liter is een scheutje van een halve kop meer dan genoeg.
• Kijken naar condens: een lichte waas in de ochtend die in de loop van de dag verdwijnt, betekent dat de balans goed is.
• Luchten bij te veel vocht: blijft de fles de hele dag beslagen, haal dan de kurk of dop er een paar uur per dag af. Herhaal dat tot het glas overdag helder wordt.
• Bijsproeien bij te weinig vocht: zie je nooit condens en ziet het mos er droog uit, sproei dan een paar keer langs het glas.

Zet de fles in deze periode op een lichte plek zonder directe zon. Zon warmt het glas snel op, en dan kun je de condens niet goed beoordelen.

Hoe werk je de fles af?

Met een paar kleine accenten geef je de fles een eigen karakter. Kiezelstenen, een mooi stuk steen of een stukje schors geven structuur tussen het mos. Kleine figuurtjes, zoals een paddenstoel of dier van keramiek of kunststof, maken het speels.

Let wel op het materiaal. Alles wat organisch is en niet bedoeld voor vochtige omstandigheden, gaat in een gesloten fles schimmelen. Denk aan onbehandeld hout, dennenappels, gedroogde bloemen of stukjes karton. Gebruik alleen hout dat voor terrariums bedoeld is, zoals behandelde schors, en spoel stenen van buiten eerst goed af met heet water.

Veelgestelde vragen

Wat kost het maken van een flessentuin?

Reken op ongeveer 35 tot 75 euro voor alles. De fles is vaak de grootste kostenpost, maar een oude karaf of wijnballon kan ook. De planten kosten 3 tot 6 euro per stuk. Pincet en trechter koop je één keer en gebruik je bij een volgende fles opnieuw.

Kun je een flessentuin maken met kinderen?

Ja, het is een leuk project om samen te doen. Laat kinderen de lagen erin gieten en de mos leggen, en doe het fijne werk met de pincet zelf. Kies voor kinderen een pot met een brede opening in plaats van een fles. Laat ze na het werk hun handen wassen.

Hoe lang duurt het voordat een flessentuin vol oogt?

Dat hangt af van de planten. Snelle groeiers zoals Fittonia vullen de ruimte binnen twee tot vier maanden op. Langzame soorten als de aardster blijven lang ongeveer even groot. Bij de start oogt een flessentuin vaak wat leeg, en dat is goed: zo houden de planten ruimte om te groeien.

Kun je later nog planten toevoegen?

Ja, dat kan met dezelfde pincet en lepel waarmee je hebt geplant. Maak een kuiltje, zet de nieuwe plant erin en druk hem aan. Kies een plek waar genoeg licht komt en waar hij niet tegen het glas groeit. Laat daarna een dag de dop eraf, zodat eventueel extra vocht kan ontsnappen.

Wil je eerst eens zien hoe een kant-en-klaar exemplaar eruitziet? In de collectie planten in glazen pot vind je voorbeelden die je direct kunt neerzetten. Meer ideeën voor je eigen project lees je in het artikel over een planten terrarium in een fles. Bestel je bij Pureplant, dan krijg je gratis verzending en levering binnen 1 tot 3 werkdagen, rechtstreeks vanuit de kas en in een verpakking op maat, zodat je plant veilig en onbeschadigd aankomt.

Voor levende planten geldt ons retour- en garantiebeleid, zodat je zeker weet dat je planten gezond aankomen.

Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.