Planten in fles maken: stappenplan voor je eigen flessentuin

Een lege wijnfles, een oude snoeppot of een grote mandfles: met een middag werk maak je er een groen wereldje van. Je hebt grind, actieve kool, terrariumaarde, mos, een paar kleine planten en wat simpel gereedschap nodig, zoals een pincet en een trechter.

Het verschil tussen een fles die jaren leeft en een fles die na een maand beschimmelt, zit in de lagen. Elke laag heeft een eigen taak: water opvangen, bederf tegengaan, de aarde op zijn plek houden en de wortels voeden. Leg je ze in de goede volgorde en dikte, dan doet de fles de rest grotendeels zelf.

Wat heb je nodig?

Verzamel alles op een tafel met een oude krant of een tuinkleed eronder. Door een smalle hals komt er onvermijdelijk wat naast.

• Fles: helder glas, zodat er genoeg licht bij de planten komt. Hoe wijder de hals, hoe makkelijker.
• Grind of kleikorrels: de drainagelaag, zodat overtollig water niet bij de wortels blijft staan.
• Actieve kool: houdt het water in de drainage fris en gaat nare geurtjes tegen.
• Terrariumaarde: fijner en luchtiger dan gewone potgrond, zodat hij in de fles niet dichtslibt.
• Mos: als scheidingslaag en als groene afwerking bovenop.
• Pincet of eetstokjes: om planten door de hals te laten zakken en op hun plek te duwen.
• Trechter: een papieren of plastic trechter voert grind en aarde netjes naar de bodem, zonder dat het glas vies wordt.
• Spuitfles: voor een fijne nevel, zodat je nooit te veel water in één keer geeft.

Hoe bereid je de fles voor?

Was de fles met heet water en een beetje afwasmiddel. Een flessenborstel of een handje rijst met water, flink geschud, haalt ook vuil uit de hoeken. Spoel daarna zo lang na tot er geen schuim meer te zien is.

Laat de fles vervolgens volledig drogen, het liefst een nacht ondersteboven op een rekje. Dat lijkt overdreven, maar het maakt echt verschil. Een natte binnenkant zorgt ervoor dat aarde tegen het glas plakt, en die vegen krijg je later niet meer weg. Vetresten en zeepresten zijn bovendien voedsel voor schimmels. In een vochtige, gesloten fles groeien die dan precies daar waar je het niet wilt.

?% Weet je niet zeker welke plant bij jouw plek past?Doe de quiz en vind in 2 minuten jouw groene match.

Hoe bouw je de fles laag voor laag op?

Gebruik de trechter voor elke laag, zodat het materiaal recht naar beneden valt. Tik daarna zachtjes tegen de fles, zodat de laag vlak komt te liggen.

1. Drainage, 2 tot 3 centimeter. Grind of kleikorrels. Dit is het reservoir voor water dat de aarde niet vasthoudt. In een hele grote fles mag het 4 centimeter zijn.
2. Actieve kool, ongeveer 0,5 centimeter. Een dun laagje over de drainage. Het houdt het stilstaande water fris, waardoor er minder kans is op rot.
3. Scheidingslaag, ongeveer 1 centimeter. Een laagje gedroogd mos of een stuk vlies. Zo zakt de aarde niet weg tussen de korrels en blijft de drainage werken.
4. Aarde, 4 tot 6 centimeter. Terrariumaarde, licht vochtig. Maak de laag achterin wat hoger dan voorin, zodat je later een glooiend landschap krijgt.

Reken voor de totale bodem op ongeveer een kwart tot een derde van de hoogte van de fles. Zo blijft er genoeg ruimte over voor de planten en voor de lucht die nodig is voor de kringloop. De RHS-gids over flessentuinen hanteert een vergelijkbare opbouw.

Hoe plant je door een smalle hals?

Dit is het onderdeel waar het meeste geduld bij komt kijken. Met een paar trucjes gaat het prima.

Maak de kluit kleiner. Haal de plant uit zijn potje en schud of spoel voorzichtig een deel van de aarde weg. Een kleinere kluit gaat makkelijker door de hals. De plant groeit gewoon verder, omdat de fijne wortels blijven zitten. Kies bij voorkeur planten uit een potje van 5 tot 6 centimeter.

Maak eerst een kuiltje. Graaf met het achterkantje van een lepel of een stokje een gat in de aarde op de plek waar de plant moet komen.

Laat de plant zakken. Pak de plant bij de kluit met een lang pincet of twee eetstokjes, en laat hem voorzichtig in het kuiltje zakken. Rol de bladeren eventueel even op, zodat ze door de hals passen. Druk de aarde er daarna omheen aan met de achterkant van het stokje.

Werk van achter naar voren. Begin met de plant die het verst van de hals staat. Plant je eerst voorin, dan moet je daar steeds overheen reiken en loop je het risico dat je de planten beschadigt of aarde laat vallen.

Goede starters voor een fles zijn de kleine aardster (Cryptanthus bivittatus) en de peperomia met ronde blaadjes (Peperomia rotundifolia). Ze blijven compact en kunnen tegen de vochtige lucht.

Hoe werk je de fles af en sluit je hem?

Leg nu het mos tussen de planten. Een groen tapijt houdt de bovenste laag vochtig en maakt het geheel af. Wil je nog wat decoratie toevoegen, zoals een steentje of stukje hout, kook of spoel dat eerst af. Zo breng je geen schimmelsporen of beestjes mee naar binnen.

Nevel daarna alles licht: vijf tot tien keer spuiten is voor een gemiddelde fles genoeg. Spoel met een paar extra keer spuiten de aarde van het glas af.

Laat de fles daarna een dag of twee open staan. De planten hebben net een verplanting achter de rug en de aarde is nog wat nat. Zo kan het eerste teveel aan vocht ontsnappen. Daarna sluit je de fles met een kurk of dop. Wil je meer inspiratie voor de afwerking, kijk dan bij zelf een terrarium maken.

Wat is normaal in de eerste weken?

Na het sluiten zie je binnen een paar uur condens op het glas. Dat is normaal: de kringloop komt op gang. Een waas in de ochtend die in de loop van de dag wegtrekt, is precies wat je wilt zien.

Blijft het glas de hele dag zo beslagen dat je de planten niet ziet? Of zie je dikke druppels die blijven hangen? Dan zit er te veel water in. Haal de kurk er een halve dag af, zodat het teveel verdampt. Herhaal dat tot je 's middags weer door het glas kijkt.

Een blaadje dat geel wordt of afvalt, hoort bij het wennen. Haal het er met een pincet uit, voordat het gaat schimmelen. Zie je water staan in de drainagelaag of worden stengels bij de voet zacht en donker, dan heb je te veel water gegeven. Laat de fles dan langer open en wacht met nevelen.

Welke fouten worden je fles fataal?

• Te veel water. In een gesloten fles kan het water nergens heen. Wortels rotten en schimmels krijgen vrij spel.
• Gewone potgrond. Die bevat vaak veel voeding en klinkt in als hij nat wordt. De wortels stikken en de voeding trekt schimmels en muggen aan.
• Direct zonlicht. Een gesloten fles werkt als een broeikas. In de zon loopt de temperatuur binnen korte tijd op tot een niveau dat de planten niet overleven.
• Te grote planten. Een plant die nu net past, drukt over een paar maanden tegen het glas. Kies soorten die klein blijven en langzaam groeien.

Veelgestelde vragen

Hoeveel water gaat er in een flessentuin?

Minder dan je denkt. De aarde moet licht vochtig zijn, als een uitgeknepen spons. Voor een fles van een paar liter is het nevelen na het planten, vijf tot tien keer spuiten, vaak al genoeg. Zie je water staan in de drainagelaag, dan heb je te veel gegeven en laat je de fles open.

Welke aarde gebruik je voor een flessentuin?

Terrariumaarde, of een zelf gemaakt mengsel van kamerplantengrond met kokosvezel en wat perliet. Dat blijft luchtig, houdt vocht vast en klinkt niet in. Gewone potgrond is te zwaar en bevat vaak te veel voeding, wat in een gesloten fles schimmel en rot in de hand werkt.

Hoe krijg je planten door een smalle flessenhals?

Maak de kluit kleiner door een deel van de aarde weg te schudden. Rol de bladeren voorzichtig op en laat de plant met een lang pincet of twee eetstokjes naar beneden zakken, in een kuiltje dat je vooraf hebt gemaakt. Druk de aarde aan met een stokje. Werk van achter naar voren.

Moet een flessentuin luchtdicht dicht?

Nee, dat hoeft niet. Een kurk of losse dop is prima. Die sluiten goed genoeg om de kringloop in stand te houden, maar laten een klein beetje lucht door. Een luchtdichte afsluiting werkt ook, maar dan moet je iets vaker controleren of er niet te veel condens ontstaat.

Heb je de fles al klaarstaan en zoek je nog planten? In de collectie terrarium vind je kleine soorten die geschikt zijn voor glas. Je hebt bij ons gratis verzending en levering binnen 1 tot 3 werkdagen. We versturen rechtstreeks vanuit de kas, in een verpakking op maat, zodat je plant veilig en onbeschadigd aankomt.

Voor levende planten geldt ons retour- en garantiebeleid als er bij aankomst iets mis is.

Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.