Planten terrarium fles: een flessentuin die jaren doorgaat

Een planten terrarium in een fles, ook wel flessentuin, werkt juist dankzij die smalle hals. Door de kleine opening ontsnapt nauwelijks vocht, waardoor het klimaat binnen maanden of zelfs jaren stabiel blijft. Je hoeft er dan bijna niets aan te doen.

De uitdaging is het inplanten. Met je hand kom je er niet in, dus werk je met een trechter, een lange pincet en een paar zelfgemaakte hulpstukken. Hieronder lees je hoe je dat aanpakt.

Wat maakt een flessentuin bijzonder?

In een open pot of kom verdampt water de kamer in. In een fles met een smalle hals gebeurt dat veel minder. Het vocht stijgt op, slaat neer tegen het koelere glas en loopt langs de wand terug naar de bodem. Die kringloop houdt de aarde gelijkmatig vochtig, ook als je er wekenlang niet naar kijkt.

Omdat er zo weinig lucht wordt uitgewisseld, is een fles stabieler dan een terrarium met een groot deksel. Temperatuur en luchtvochtigheid schommelen minder, en daar houden vochtminnende planten van. Sommige flessentuinen blijven tientallen jaren dicht. Het bekendste voorbeeld is een Britse flessentuin die sinds de jaren zeventig geen water meer kreeg.

Het nadeel is dat je fouten lastig herstelt. Te veel water of een plant die te hard groeit, los je niet op met even het deksel eraf halen. Een goede voorbereiding telt hier dus dubbel.

Hoe kies je de juiste fles?

Drie dingen bepalen of een fles werkbaar is: inhoud, halswijdte en helderheid.

• Inhoud: 5 tot 10 liter is prettig voor een eerste flessentuin. Kleiner dan 3 liter laat weinig ruimte voor een balans, groter dan 20 liter wordt zwaar en lastig te verplaatsen.
• Halswijdte: minimaal 3 cm, liever 4 tot 6 cm. Dan passen er kleine wortelkluitjes doorheen en kun je een pincet en een snoeischaar tegelijk gebruiken.
• Helderheid: kies helder glas. Groen of bruin glas, zoals bij oude wijnballonnen, houdt veel licht tegen. Planten groeien dan langzaam en rekken uit richting het raam.

Controleer oude flessen op scheurtjes en krassen. Een haarscheur kan barsten als de fles vochtig en warm wordt. Welke flessen verder geschikt zijn, lees je in een fles voor een planten terrarium.

Welke planten passen door de hals?

Je zoekt soorten die klein blijven, langzaam groeien en een compacte wortelkluit hebben. Stekjes of plantjes uit potjes van 5 cm werken het best. Ook helpt het om de oude aarde grotendeels van de wortels te spoelen, zodat het kluitje kleiner wordt.

De kruipvijg is een bewuste twijfelaar: mooi, maar hij groeit door. Zet hem alleen neer als je bereid bent om een paar keer per jaar te knippen. Kijk je naar herkomst en correcte naam, dan is Kew Plants of the World Online een betrouwbare bron.

Hoe werk je met lang gereedschap?

Alles wat in de fles gaat, gaat erdoorheen via een trechter of koker.

Trechter of papieren koker. Rol een vel stevig papier tot een koker die tot bijna op de bodem reikt. Zo stort je korrels en aarde zonder dat er vuil tegen het glas blijft plakken. Gebruik voor elke laag een schoon vel.

Lange pincet. Kies er een van minimaal 30 cm. Pak het plantje bij de wortelkluit, niet bij de stengel, zodat je hem niet knakt. Laat hem langs de wand naar beneden zakken.

Graaf- en aandrukstok. Een eetstokje of bamboestok met een kurk op het uiteinde is ideaal. Daarmee maak je kuiltjes en druk je de aarde rond de wortels aan. Een stok met een theelepeltje eraan getaped werkt als schepje.

Werk van de randen naar het midden. Zo zit je niet met je gereedschap in de weg van planten die je al hebt neergezet. Neem de tijd: een flessentuin inrichten duurt al snel een uur. Zet de fles tijdens het werk op een draaiplateau of een bord, dan draai je hem rond in plaats van dat je zelf om de fles heen moet buigen.

Hoe geef je water langs de wand?

Giet nooit water recht naar beneden. Dan slaat het gaten in de aarde en spat modder tegen het glas. Gebruik een plantenspuit met een straalstand en richt die tegen de binnenkant van de hals. Het water loopt dan langs de wand naar beneden en spoelt tegelijk het glas schoon.

Bij de start is een paar eetlepels water per liter inhoud genoeg, voor een fles van 10 liter dus zo'n 50 tot 80 ml. De aarde moet vochtig aanvoelen, niet drijfnat. Gebruik bij voorkeur regenwater of gefilterd water, zodat er geen kalkvlekken ontstaan die je in een fles moeilijk wegkrijgt. Na een paar dagen zie je of het klopt: een lichte waas in de ochtend die overdag wegtrekt, betekent dat het vocht in balans is.

Zie je grote druppels die blijven staan, haal dan de kurk er een dag af. Is het glas de hele dag droog, geef dan een eetlepel extra.

Hoe onderhoud je een fles op afstand?

Snoeien doe je met een schaar op een lange steel. Knip uitlopers af zodra ze tegen het glas groeien, omdat blad dat aan het vochtige glas blijft plakken gaat rotten. Pak het afgeknipte deel met de pincet op en haal het eruit.

Dood blad verwijder je zo snel mogelijk, om dezelfde reden. Met een pincet lukt dat meestal. Voor losse stukjes in een hoekje kun je een rietje met een klein beetje plakband aan het uiteinde gebruiken. Meer over het jaarlijkse onderhoud lees je in terrarium planten onderhoud.

Veelgestelde vragen

Kan een flessentuin dicht blijven met een kurk?

Ja. Een goed passende kurk sluit genoeg af om de vochtkringloop in stand te houden, maar laat minimaal lucht door. Dat is juist gunstig, omdat het klimaat dan niet te benauwd wordt. Zorg dat de kurk schoon en droog is als je hem plaatst, anders kan hij zelf gaan schimmelen.

Hoe krijg je aanslag aan de binnenkant weg?

Wikkel een stukje keukenpapier of een spons om het uiteinde van een lange stok. Maak het vochtig met water en veeg rustig over het glas. Voor kalkaanslag helpt een scheutje azijn in het water, maar spoel daarna na met schoon water, zodat er niets op de planten drupt.

Wat doe je als een plant midden in de fles doodgaat?

Haal hem zo snel mogelijk weg, anders verspreidt schimmel zich naar andere planten. Knip de stengels in stukjes met een schaar op steel en pak ze op met de pincet. De wortels mogen blijven zitten. Zet op die plek een nieuw stekje of vul het gat met een stukje mos.

Hoe oud kan een flessentuin worden?

Met de juiste soorten en weinig ingrijpen tientallen jaren. De meeste flessentuinen gaan in de praktijk 5 tot 10 jaar mee voordat planten te groot worden of de bodem uitgeput raakt. Dan kun je de fles leeghalen en opnieuw beplanten.

Zoek je kleine planten of een ander glas om mee te beginnen? Neem een kijkje bij onze planten in glazen pot. Je bestelling komt met gratis verzending en levering binnen 1 tot 3 werkdagen, rechtstreeks vanuit de kas, in een verpakking op maat, zodat je plant veilig en onbeschadigd aankomt.

Voor al onze levende planten geldt het retour- en garantiebeleid van Pureplant.

Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.