Planten terrariums: soorten, planten en onderhoud uitgelegd

Planten terrariums zijn glazen bakken, potten of flessen met planten erin die hun eigen microklimaat vormen. Het glas houdt vocht en warmte vast, zodat de lucht binnen vochtiger is dan in de rest van je huis. Daardoor kun je er planten in kweken die het in een gewone kamer lastig hebben.

Er bestaan open, gesloten en verlichte varianten, en voor de liefhebber ook het paludarium met een waterpartij. Het onderhoud is bij alle typen overzichtelijk: vooral een goede lichtplek en heel weinig water.

Wat is een terrarium precies?

Het bijzondere aan een gesloten terrarium is de waterkringloop. Die werkt net als het weer buiten, maar dan in het klein.

1. Planten nemen water op via hun wortels en geven het als waterdamp af via hun bladeren.
2. Ook uit de vochtige grond verdampt water.
3. Die damp stijgt op en slaat neer op het koelere glas. Dat zie je als condens, vooral 's ochtends.
4. De druppels lopen langs het glas naar beneden en komen weer in de grond terecht.
5. De wortels nemen het opnieuw op, en de kringloop begint opnieuw.

Omdat het water niet verdwijnt, hoeft een gesloten terrarium maar zelden water. Het ecosysteem wordt verder in balans gehouden door kleine bodemdiertjes en micro-organismen die afgestorven blad afbreken tot voeding. Zo kan een goed opgezet terrarium lange tijd min of meer zelfstandig leven. Bij een open terrarium verdampt het water wel naar de kamer, dus daar geef je vaker water.

De soorten terrariums op een rij

Terrariums verschillen in hoe vochtig het binnen is, hoeveel werk ze vragen en welke planten erin passen. Deze vier typen kom je het meest tegen.

Een gesloten terrarium is de klassieke vorm en voor de meeste mensen het makkelijkst. Het open terrarium is populair voor woestijnlandschapjes, maar vraagt een zonnige plek. Een verlicht terrarium is eigenlijk een gesloten of halfopen terrarium met een lamp erbij, zodat het ook op een donkere plek kan staan.

Het paludarium combineert land en water in een bak, vaak met een klein watervalletje of een pomp. Het is spectaculair, maar echt een hobbyproject. Er komt techniek bij kijken, en je besteedt er meer tijd aan dan aan een gewoon terrarium.

Welke planten passen in welk type?

De sleutel tot een geslaagd terrarium is planten combineren die dezelfde behoeftes hebben. Een vetplant en een varen in dezelfde bak gaat bijna altijd mis, omdat de een droogte wil en de ander vocht.

Gesloten terrarium. Kies soorten van de vochtige bosbodem, zoals Fittonia (Fittonia albivenis), mosvaren (Selaginella kraussiana) en kussenmos. Ze houden van hoge luchtvochtigheid en gefilterd licht, en blijven klein.

Open terrarium. Hier passen planten die droogte aankunnen en juist last krijgen van vocht. Denk aan Echeveria (Echeveria elegans) en de luchtplant (Tillandsia ionantha). Ze hebben veel licht nodig en tussen de watergiften door een droge bodem. Meer ideeën lees je bij open terrarium planten.

Verlicht terrarium. Onder een lamp doen compacte schaduwplanten het goed, zoals een kruipende Peperomia (Peperomia prostrata) en de sproetenplant (Hypoestes phyllostachya). Die laatste krijgt onder koel wit licht een mooie, felle tekening.

Paludarium. Onder en boven water combineer je bijvoorbeeld Anubias (Anubias barteri), die ook deels ondergedompeld kan groeien, met een klimmend vijgje (Ficus pumila) tegen de achterwand.

Waar zet je een terrarium neer?

Een terrarium heeft veel licht nodig, maar geen directe zon. Zonlicht op glas warmt de lucht binnen snel op, waardoor planten verbranden of uitdrogen.

• Noordraam: gelijkmatig licht zonder zon, geschikt tot ongeveer een meter van het raam.
• Oostraam: milde ochtendzon, daarna indirect licht. Een van de beste plekken.
• Zuid- en westraam: alleen op een paar meter afstand of achter vitrage. Een open terrarium met vetplanten kan hier dichterbij staan.

Vermijd plekken vlak boven of naast een radiator. De warmte van onderen laat het water in de drainagelaag snel verdampen en de wortels opwarmen. Ook een tochtige plek bij een voordeur of een koude vensterbank in de winter is geen goed idee, omdat tropische terrariumplanten van een stabiele temperatuur tussen 18 en 24 graden houden.

Onderhoud in het kort

Hoeveel werk een terrarium is, hangt vooral af van het type. Dit is een praktische richtlijn.

• Water geven: gesloten terrarium eens per twee tot zes maanden, open tropisch terrarium wekelijks, open terrarium met vetplanten eens per twee tot vier weken. Geef altijd kleine beetjes, want er zit geen gat in de pot.
• Snoeien: eens per een tot drie maanden. Knip planten terug die tegen het glas aan groeien, zodat ze niet gaan rotten.
• Glas poetsen: buitenkant wekelijks, binnenkant eens per twee tot vier weken met een vochtige doek zonder schoonmaakmiddel.
• Luchten: alleen bij een gesloten terrarium, als het glas de hele dag vol druppels zit. Zet het deksel dan een dag of twee op een kier.
• Dood blad weghalen: zodra je het ziet. Rottend blad is een voedingsbodem voor schimmel.

De RHS noemt terrariums daarom ook een prettige manier om planten te houden als je weinig tijd hebt, mits je de balans tussen licht en water goed in de gaten houdt.

Kopen of zelf maken?

Je kunt een terrarium kant-en-klaar kopen of zelf opbouwen. Beide routes hebben hun voordelen.

Een kant-en-klaar terrarium haal je in een keer in huis. Het is direct af, de planten zijn op elkaar afgestemd en je hebt geen gereedschap nodig. Het kost meer dan zelf bouwen, maar je bespaart tijd en je weet zeker dat de combinatie klopt.

Zelf maken is goedkoper, zeker als je al een glazen pot hebt. Je bent een uurtje bezig en kunt alles naar eigen smaak kiezen. Het risico is dat je planten combineert die niet goed samengaan, of te veel water geeft bij het opbouwen.

• Weinig tijd of op zoek naar een cadeau: kies kant-en-klaar.
• Creatief en graag bezig: bouw zelf, bijvoorbeeld met een pakket.
• Beginner die wil leren: begin met een kant-en-klaar gesloten terrarium en bouw daarna je tweede zelf.

Twijfel je nog welk type bij je past? Lees dan meer over gesloten terrarium planten.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen open en gesloten terrariums?

Een gesloten terrarium heeft een deksel en houdt zijn eigen vocht vast via een waterkringloop. Het is geschikt voor planten die van hoge luchtvochtigheid houden, zoals mos en varens. Een open terrarium heeft geen deksel, is droger en past bij vetplanten en cactussen. Open terrariums hebben vaker water nodig, gesloten terrariums meer ruimte om te ventileren bij te veel vocht.

Zijn terrariums moeilijk te onderhouden?

Nee, zeker een gesloten terrarium vraagt weinig werk. Je geeft hooguit een paar keer per jaar water, knipt af en toe iets terug en poetst het glas. De meeste problemen ontstaan door te veel water of een plek in de zon. Houd je die twee in de gaten, dan blijft een terrarium lang mooi.

Kunnen dieren in een plantenterrarium?

Kleine bodemdiertjes zoals springstaartjes en pissebedden zijn juist nuttig: ze ruimen afgestorven blad en schimmel op. Voor reptielen, kikkers of insecten is een plantenterrarium niet bedoeld. Die dieren hebben een speciaal ingericht dierenterrarium nodig, met aangepaste temperatuur, ventilatie en ruimte.

Hoe groot moet een terrarium zijn?

Voor een of twee planten is een pot van een tot twee liter genoeg. Wil je een klein landschap met drie tot vijf planten, kies dan een bak van 20 tot 30 centimeter hoog. Hoe groter de pot, hoe stabieler het klimaat binnen blijft en hoe makkelijker het onderhoud.

Benieuwd welk terrarium bij jouw huis past? Bekijk onze terrariums. We bieden gratis verzending, levering binnen 1 tot 3 werkdagen, planten rechtstreeks vanuit de kas en verpakking op maat, zodat je plant veilig en onbeschadigd aankomt.

Is er bij aankomst iets mis met een levende plant? Laat het ons weten, dan lossen we het op volgens ons retour- en garantiebeleid.

Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.