Soorten cactussen en vetplanten op een rij

Elke cactus is een vetplant, maar niet elke vetplant is een cactus. Vetplanten, ook wel succulenten, zijn alle planten die water opslaan in dikke bladeren, stengels of wortels. Cactussen zijn één familie binnen die grote groep, herkenbaar aan hun areolen: kleine, vaak wollige kussentjes waaruit doorns, bloemen en nieuwe scheuten groeien.

Zo is een aloë vera een vetplant en geen cactus, en is de kerstcactus wel een echte cactus, ook al heeft hij nauwelijks doorns. Hieronder lees je hoe je ze uit elkaar houdt en wat dat betekent voor water, licht en grond.

Wat is het verschil in een notendop?

Het enige kenmerk dat alle cactussen delen en andere vetplanten niet, is de areool. Kijk goed naar de plant: zie je op regelmatige afstanden kleine, ronde plekjes met wol, haartjes of een bosje doorns? Dan heb je een cactus. Doorns van een cactus groeien altijd uit zo'n areool, nooit los uit de huid.

Andere vetplanten hebben geen areolen. Hun doorns of stekels, als ze die hebben, groeien direct uit de stengel of aan de bladrand.

Twee voorbeelden worden vaak verward:

• Euphorbia trigona (Euphorbia trigona) lijkt met zijn driekantige zuil en stekels sprekend op een zuilcactus. Het is een wolfsmelk uit Afrika, zonder areolen. Bij beschadiging lekt hij wit melksap dat de huid kan irriteren.
• Kerstcactus (Schlumbergera) lijkt helemaal niet op een cactus, met zijn platte, groene leden. Toch is het een echte cactus uit het Braziliaanse regenwoud. Aan de uiteinden van de leden zie je de kleine areolen, waar ook de bloemen uit komen.

Wat zijn de bekendste cactussen?

Cactussen komen, op een paar uitzonderingen na, uit Noord- en Zuid-Amerika. De woestijnsoorten zijn grofweg in drie vormen in te delen.

Bolcactussen zijn rond tot kort cilindervormig en groeien langzaam. Een mooi voorbeeld is Parodia magnifica, een blauwgroene bol met diepe ribben en gele bloemen bovenop.

Zuilcactussen groeien in de hoogte, soms met zijtakken. De Peruaanse oudeman (Espostoa lanata) is een zuilcactus met een dikke witte vacht van haren, die de plant in het wild beschermt tegen felle zon. Zuilcactussen kunnen binnen na een aantal jaren een meter of hoger worden.

Schijfcactussen bestaan uit platte, ovale leden die op elkaar groeien. Het bekendste voorbeeld is de konijnenoorcactus (Opuntia microdasys). In plaats van lange doorns heeft hij plukjes fijne haakjes, glochiden, die bij aanraking loslaten en moeilijk uit je huid te krijgen zijn.

Meer bekende soorten, en hoe je ze herkent, lees je in ons overzicht van soorten cactussen.

?% Weet je niet zeker welke plant bij jouw plek past?Doe de quiz en vind in 2 minuten jouw groene match.

Wat zijn de bekendste vetplanten?

Vetplanten komen uit heel verschillende families en werelddelen. Wat ze delen, is het opslaan van water, maar in uiterlijk verschillen ze sterk.

• Echeveria (Echeveria elegans). Een rozet van vlezige, blauwgrijze bladeren, als een stenen roos. Komt uit Mexico. Wil veel zon, anders rekt de rozet uit.
• Crassula (Crassula ovata). De jadeplant of geldboom, met dikke, glanzende ovale blaadjes aan houtige takken. Komt uit Zuid-Afrika en kan binnen tientallen jaren oud worden.
• Sedum (Sedum morganianum). De ezelsstaart, met lange hangende strengen vol kleine, dikke blaadjes. Komt uit Mexico. De blaadjes vallen bij aanraking makkelijk af, dus zet hem op een plek waar je er niet langs strijkt.
• Aloë (Aloe vera). Lange, puntige bladeren vol gel, met zachte tandjes aan de rand. Afkomstig van het Arabisch schiereiland. Groeit in een rozet en maakt zijscheuten aan de voet.
• Haworthia (Haworthiopsis attenuata). Kleine rozetten met stevige, puntige bladeren en witte streepjes, vandaar de naam zebraplant. Komt uit Zuid-Afrika en verdraagt minder licht dan de meeste vetplanten.

Een uitgebreidere lijst staat in ons artikel over vetplanten voor binnen.

Hoe verschilt de verzorging?

In de verzorging lijken cactussen en vetplanten veel op elkaar: veel licht, weinig water en grond die snel droogt. Toch zijn er verschillen. Vetplanten hebben vaak dunnere bladeren of wortels en verdragen langdurige droogte iets slechter dan woestijncactussen.

Kenmerk	Woestijncactussen	Vetplanten (gemiddeld)
Licht	Volle zon, raam op het zuiden	Zon tot helder licht; Haworthia en Sedum verdragen ook halfschaduw
Water in de zomer	Als de grond helemaal droog is, om de 1 tot 2 weken	Als de grond grotendeels droog is, om de 1 tot 2 weken
Water in de winter	Vrijwel niets, hooguit een slokje per maand	Om de 3 tot 4 weken een beetje, zodat de bladeren niet verschrompelen
Grondsoort	Cactusgrond met extra grind of lavakorrels	Cactusgrond of potgrond gemengd met een derde grof zand of perliet

De RHS raadt voor beide groepen een pot met afvoergat en goed doorlatende grond aan. Staande nattigheid rond de wortels is de meest voorkomende doodsoorzaak, bij cactussen nog sneller dan bij vetplanten.

Samen in een schaal of apart?

Een schaal met cactussen en vetplanten samen ziet er leuk uit, en het kan goed werken. De voorwaarde: alle planten in de schaal moeten ongeveer dezelfde wensen hebben voor licht en water.

Wat goed samengaat: kleine bolcactussen zoals Mammillaria met Echeveria en Sedum. Ze houden allemaal van volle zon en een grond die tussendoor helemaal opdroogt.

Waar het misgaat: een Haworthia of kerstcactus naast een woestijncactus. De Haworthia wil minder zon, de kerstcactus meer water. Geef je water naar hun behoefte, dan gaat de woestijncactus rotten. Geef je water naar de cactus, dan verschrompelen de anderen.

Let ook op de schaal zelf. Veel decoratieve schalen hebben geen afvoergat. Water dat er niet uit kan, blijft onderin staan, en dan rotten de wortels. Kies een schaal met gat, of leg een dikke laag grind onderin en geef heel voorzichtig water.

Hoe stek je cactussen en vetplanten?

Cactussen en vetplanten zijn makkelijk te stekken. De twee belangrijkste methodes zijn bladstek en scheutstek.

Bladstek werkt bij veel vetplanten, zoals Echeveria, Sedum en sommige Crassula's. Draai een gezond blad voorzichtig los van de stengel, zodat het helemaal heel blijft. Leg het op droge cactusgrond. Na een paar weken verschijnen aan de basis wortels en een klein rozetje. De RHS beschrijft deze methode ook.

Scheutstek werkt bij zowel cactussen als vetplanten. Snijd een zijscheut of top af met een schoon mes. Bij een Aloë of Haworthia kun je een zijscheut met wortels van de moederplant losmaken.

Belangrijk bij beide: laat het snijvlak eerst drogen, een paar dagen tot een week, op een schaduwrijke plek. Er vormt zich dan een dun, droog laagje over de wond. Pas daarna zet je de stek in de grond. Een verse, natte wond in vochtige grond is een open deur voor schimmels en rot.

Veelgestelde vragen

Is een aloë vera een cactus?

Nee. Een aloë vera is een vetplant, maar geen cactus. Hij heeft geen areolen, de wollige kussentjes waar cactusdoorns uit groeien. De tandjes aan zijn bladrand groeien direct uit het blad. Aloë hoort bij een andere plantenfamilie en komt oorspronkelijk van het Arabisch schiereiland, niet uit Amerika zoals cactussen.

Hebben vetplanten meer water nodig dan cactussen?

Meestal iets meer, vooral in de winter. Woestijncactussen kunnen maanden zonder water, terwijl veel vetplanten met dunner blad dan gaan verschrompelen. Geef vetplanten in de winter daarom om de drie tot vier weken een klein beetje water. In de zomer is het verschil kleiner: geef beide pas water als de grond droog is.

Welke vetplant is het makkelijkst?

De jadeplant (Crassula ovata) en de Haworthia zijn goede keuzes voor beginners. De jadeplant verdraagt een vergeten gietbeurt en groeit langzaam. De Haworthia kan ook in wat minder licht staan, zodat hij niet per se in het zuidraam hoeft.

Kun je vetplanten buiten zetten in de zomer?

Ja, veel vetplanten vinden dat prima, zoals Echeveria, Aloë en jadeplant. Zet ze buiten als de nachten boven de 10 tot 12 graden blijven. Laat ze eerst een week in de halfschaduw wennen, anders verbrandt het blad. Zet ze bij veel regen onder een afdak, zodat de grond niet te nat blijft.

Wil je je collectie uitbreiden? Bekijk onze vetplanten voor binnen. We bieden gratis verzending en levering binnen 1 tot 3 werkdagen. De planten komen rechtstreeks vanuit de kas en worden verstuurd in een verpakking op maat, zodat je plant veilig en onbeschadigd aankomt.

Mocht een levende plant niet goed aankomen, dan kun je een beroep doen op ons retour- en garantiebeleid voor levende planten.

Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.