Terrarium decoratie planten: zo richt je het natuurlijk in

Wil je je terrarium natuurlijk aankleden? Gebruik dan materialen die tegen vocht kunnen zonder te rotten of stoffen af te geven: gekocht mos, gedroogd kienhout, lavasteen, grove schors en gewassen zand. Die vormen samen met je planten een klein landschap dat jarenlang mooi blijft.

Niet alles wat er leuk uitziet, hoort achter glas. In de warme, vochtige lucht van een terrarium gaan vers hout en gekleurde steentjes snel schimmelen of verkleuren, en kalkhoudend gesteente verandert de grond. Het geheim zit in de afstemming: decoratie en planten moeten qua schaal en vochtbehoefte bij elkaar passen, zodat het geheel een eenheid vormt en je planten gezond blijven.

Hoe bouw je de basis van onder naar boven op?

Decoratie ligt op een fundament. Is dat niet goed, dan gaat het mooiste landschap alsnog mis. Een terrarium heeft geen drainagegat, dus overtollig water moet ergens heen kunnen.

Drainagelaag. Onderin komt een laag hydrokorrels, grind of lavagrit. Hier zakt teveel water naartoe, zodat de wortels erboven niet in een plas staan. Voor een glas van twintig centimeter hoog is twee tot drie centimeter genoeg.

Scheidingsdoek. Daarboven leg je een stukje fijnmazig doek of horrengaas. Dat voorkomt dat de grond tussen de korrels spoelt. Zonder doek raakt de drainagelaag na een paar maanden verstopt en werkt hij niet meer.

Houtskool. Een dun laagje actieve kool of houtskoolkorrels bindt geurtjes en afvalstoffen. Het is geen wondermiddel, maar in een gesloten bak helpt het de grond frisser te houden.

Substraat. Bovenop komt de grond waar de planten in groeien, vier tot zes centimeter dik. Gebruik een luchtig mengsel, bijvoorbeeld potgrond met wat kokosvezel en fijne schors, zodat de wortels zuurstof houden.

Op deze laag ga je decoreren. Wil je het substraat glooiend maken, dan ontstaat er al een eerste gevoel van landschap, nog voor er een steen in ligt. De RHS beschrijft dezelfde opbouw voor flessentuinen.

Welke decoratiematerialen zijn veilig?

Deze vijf materialen worden het meest gebruikt. Ze verschillen vooral in hoe lang ze meegaan en hoe gevoelig ze zijn voor schimmel in de vochtige lucht.

Materiaal	Houdbaarheid	Schimmelrisico	Tip
Mos (levend)	Jaren, als het genoeg licht en vocht krijgt	Laag, mits niet kletsnat	Koop gekweekt mos, niet uit de natuur
Kienhout	Vele jaren	De eerste weken wit pluis mogelijk, daarna laag	Kook of week het voor gebruik
Lavasteen	Onbeperkt	Zeer laag	Poreus, mos hecht zich er graag op
Schors (grof)	Een tot drie jaar	Gemiddeld	Gebruik gedroogde schors van orchideeënkwaliteit
Zand	Onbeperkt	Zeer laag	Kies gewassen, kalkvrij zand

Kienhout is hout dat lang in water heeft gelegen en daardoor hard en arm aan suikers is. Er kan de eerste weken een wit, pluizig laagje op verschijnen. Dat is een onschuldige schimmel die vaak vanzelf verdwijnt, of die je met een wattenstaafje wegveegt.

Lavasteen is voor beginners de veiligste keuze. Het is licht, neemt vocht op en geeft het weer af, en het verandert niets aan de grond. Door de ruwe structuur ziet een stukje lava eruit als een rotsformatie in het klein.

?% Weet je niet zeker welke plant bij jouw plek past?Doe de quiz en vind in 2 minuten jouw groene match.

Wat kun je beter niet gebruiken?

Sommige materialen zien er in de winkel prachtig uit, maar geven in een vochtig terrarium problemen.

Geverfde steentjes en gekleurd grind. De verf of coating kan in de vochtige warmte loslaten. Dan komen er kleurstoffen en soms lijmresten in de grond, die de wortels kunnen schaden. Bovendien ziet het er na een paar maanden vlekkerig uit.

Kalkhoudend gesteente. Marmer, kalksteen, schelpen en koraal geven langzaam kalk af. Daardoor wordt de grond basischer, terwijl de meeste terrariumplanten en mossen een licht zure grond nodig hebben. Twijfel je over een steen, druppel er dan wat azijn op. Gaat het bruisen, dan zit er kalk in.

Vers hout. Een tak uit het bos of de tuin bevat nog sap en suikers. In een vochtige glazen bak begint die binnen een paar weken te rotten en te schimmelen. Ook kunnen er insecten of larven in zitten die je niet wilt binnenhalen.

Welke planten passen bij de decoratie?

Het grootste verschil tussen een rommelig en een rustig terrarium zit in de schaal. Kleine planten met kleine blaadjes laten een terrarium groter lijken, net als een landschap in de verte. Eén plant met grote bladeren maakt het direct vol en druk.

Kies voor een terrarium tot dertig centimeter vooral soorten met blaadjes van een paar millimeter tot twee centimeter:

• Slaapkamergeluk (Soleirolia soleirolii). Piepkleine blaadjes die een zacht groen tapijt vormen, ideaal als gras tussen stenen.
• Kruipvijg (Ficus pumila). Kleine hartvormige blaadjes die over kienhout en lavasteen klimmen, zodat het lijkt alsof ze al jaren samen groeien.
• Schildpadplantje (Peperomia prostrata). Ronde blaadjes aan hangende stengels, mooi langs een steen.
• Aardster (Cryptanthus bivittatus). Een platte stervormige rozet die een rustig middelpunt vormt.

Let ook op het groeitempo. Kruipvijg en slaapkamergeluk groeien snel en moeten regelmatig geknipt worden, anders overwoekeren ze je decoratie. De aardster groeit juist langzaam en blijft lang op zijn plek. Een combinatie van snelle en trage groeiers geeft balans. Meer soorten vind je in ons overzicht van welke planten in een terrarium passen.

Hoe suggereer je diepte met de indeling?

Met een paar vuistregels uit de landschapsfotografie en het aquascapen lijkt je terrarium groter dan het is.

• Laag voor, hoog achter. Zet lage planten en fijn zand vooraan en hogere planten en grotere stenen achteraan. Laat het substraat naar achteren oplopen. Zo krijgt het oog vanzelf diepte.
• Groot voor, klein achter. Grotere stenen vooraan en kleinere achteraan wekken de indruk van afstand, net als in een echt landschap.
• Een asymmetrisch zwaartepunt. Zet je belangrijkste element, bijvoorbeeld een stuk kienhout of een grote steen, niet in het midden maar op ongeveer een derde van de breedte. Een symmetrisch midden oogt statisch.
• Oneven aantallen. Drie stenen ogen natuurlijker dan twee of vier.
• Ruimte laten. Een stukje open zand of mos geeft rust en laat je planten ruimte om te groeien.

Leg alles eerst los neer en bekijk het terrarium van de kant waar je er meestal naar kijkt. Schuif net zo lang tot het klopt, en plant pas daarna.

Hoe gebruik je mos en houd je het vitaal?

Mos maakt een terrarium af. Het bedekt kale grond, verzacht de randen van stenen en houdt vocht vast. Niet elk mos is geschikt, en niet elk mos mag je zomaar plukken. Mos uit natuurgebieden meenemen is vaak niet toegestaan, dus koop gekweekt mos.

Deze soorten doen het goed:

• Kussenmos (Leucobryum glaucum). Vormt blauwgroene bolletjes die op heuveltjes lijken.
• Sluiermos (Hypnum cupressiforme). Groeit plat en is handig om stenen en hout mee te bekleden.
• Gaffeltandmos (Dicranum scoparium). Wat hoger en pluizig, mooi als struikgewas op de achtergrond.

Druk mos stevig aan op het vochtige substraat, zodat het goed contact maakt. Zo kan het water opnemen en zich hechten. Houd het mos vochtig maar niet nat: in een gesloten terrarium is een paar keer sproeien per maand vaak genoeg. Mos heeft wel licht nodig, anders wordt het bruin. Een lichte plek zonder directe zon werkt het best.

Veelgestelde vragen

Mag je stenen uit de tuin in een terrarium leggen?

Dat kan, als je ze eerst goed schoonmaakt. Schrob ze met heet water en laat ze drogen, zodat er geen schimmelsporen of beestjes meekomen. Test ze met een paar druppels azijn: bruist het, dan zit er kalk in en gebruik je de steen beter niet. Granieten en lavasteentjes zijn meestal geschikt.

Hoeveel planten passen in een terrarium van twintig centimeter?

Meestal drie tot vijf kleine planten, afhankelijk van hun groeiwijze. Kies één middelpunt, zoals een aardster, en vul aan met twee of drie bodembedekkers. Laat bij het planten wat ruimte tussen de planten, zodat ze de eerste maanden kunnen uitgroeien zonder elkaar te verdringen. Mos komt daar nog bij.

Hoe lang blijft decoratie in een terrarium mooi?

Steen, lava en zand blijven jarenlang mooi. Kienhout gaat ook vele jaren mee. Schors verteert langzaam en is na een tot drie jaar aan vervanging toe. Mos blijft mooi zolang het genoeg licht en vocht krijgt. Verwijder regelmatig afgevallen blad, zodat er geen schimmel ontstaat.

Kun je figuurtjes in een terrarium zetten?

Ja, mits ze van materiaal zijn dat tegen vocht kan, zoals keramiek, glas of hard kunststof. Vermijd beschilderd hout, metaal dat kan roesten en goedkope verf die loslaat. Een klein huisje of paddenstoeltje maakt een terrarium speels. Houd het bij één of twee, zodat het landschap de hoofdrol houdt.

Op zoek naar een glazen bak of kleine planten om mee te beginnen? Kijk in onze collectie terrariums. Bij Pureplant krijg je gratis verzending en levering binnen 1 tot 3 werkdagen, rechtstreeks vanuit de kas. Elke bestelling gaat in een verpakking op maat, zodat je plant veilig en onbeschadigd aankomt.

Voor levende planten hanteren we een retour- en garantiebeleid.

Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.