Terrarium maken met planten: stappenplan van pot tot beplanting

Een terrarium maken met planten kost je ongeveer anderhalf tot twee uur. Je hebt een glazen pot nodig, drainagekorrels, een stukje doek, houtskool, luchtige grond, drie tot vijf kleine planten en een lange pincet. Die materialen breng je in lagen aan, van grof onderin tot fijn bovenin.

Daarna plant je, werk je af met mos en laat je het terrarium een paar weken wennen. Het stappenplan hieronder volgt precies die volgorde: van lege pot tot beplante minijungle. Ervaring heb je er niet voor nodig, wel een beetje geduld bij het plaatsen van de planten.

Welke materialen en gereedschap heb je nodig?

Leg alles klaar voor je begint. Zo hoef je niet halverwege te zoeken terwijl er grond op tafel ligt.

• Een glazen pot of bak. Minimaal twintig centimeter hoog, met een opening waar je hand of in elk geval een pincet door past. Een weckpot, een oude snoeppot of een speciale terrariumbol werken allemaal.
• Drainagemateriaal. Hydrokorrels, lavagrit of fijn grind. Dit vangt overtollig water op, omdat een glazen pot geen gat heeft.
• Een stukje doek. Horrengaas of worteldoek, op maat geknipt. Dit scheidt de drainage van de grond.
• Houtskool of actieve kool. Een handjevol korrels om de grond fris te houden.
• Substraat. Potgrond gemengd met wat kokosvezel, fijne schors of perliet, zodat de grond luchtig blijft.
• Planten. Drie tot vijf kleine soorten die bij het type terrarium passen.
• Gereedschap. Een lange pincet, een lepel of trechter om grond te storten, een plantenspuit en een kwastje of papieren doekje voor het glas.

Mos, stenen of een stukje kienhout maken het af, maar die zijn niet verplicht.

Kies je een open of gesloten terrarium?

Dit is de belangrijkste keuze, want hij bepaalt welke planten je gebruikt.

Een gesloten terrarium heeft een deksel of kurk. Het water dat de planten en de grond verdampen, slaat neer tegen het glas en druppelt weer terug. Zo ontstaat een eigen kringloop met een hoge luchtvochtigheid. Je hoeft er soms maanden geen water bij te geven. Hier passen planten uit de vochtige tropen, zoals het mozaïekplantje (Fittonia albivenis), mosvaren (Selaginella kraussiana), de sproetenplant (Hypoestes phyllostachya) en de gerimpelde peperomia (Peperomia caperata).

Een open terrarium heeft geen deksel. Het vocht verdampt gewoon, net als bij een pot op de vensterbank. Daardoor is het droger en passen vetplanten beter, zoals de Echeveria (Echeveria elegans) en jonge jadeplantjes (Crassula ovata). Die rotten in een gesloten bak, omdat ze de constante vochtigheid niet verdragen.

Combineer de twee groepen nooit in één pot. Wat de ene soort nodig heeft, is voor de andere juist schadelijk. Meer soorten voor een gesloten bak vind je bij onze planten voor een gesloten terrarium.

In welke volgorde breng je de lagen aan?

De lagen samen nemen ongeveer een kwart tot een derde van de hoogte van je pot in beslag. De maten hieronder gelden voor een pot van zo'n 25 centimeter hoog. Voor een kleinere pot schaal je alles iets af.

1. Drainagelaag: 2 tot 3 centimeter. Giet de hydrokorrels of lavagrit met een lepel of trechter op de bodem. Zo tik je niet tegen het glas en voorkom je krassen.
2. Scheidingsdoek: een dun laagje. Leg het doek er plat op en duw de randen tegen het glas. Het moet de hele drainagelaag bedekken, zodat er geen grond tussen de korrels zakt.
3. Houtskool: 0,5 tot 1 centimeter. Strooi een dun laagje over het doek. Meer is niet nodig.
4. Substraat: 5 tot 7 centimeter. Maak de grond vooraf licht vochtig, zodat hij niet stuift maar ook niet plakt. Knijp je een handje, dan moet het een losse bal vormen zonder dat er water uit druppelt. Laat de grond naar achteren iets oplopen voor een natuurlijk effect.

Maak na elke laag het glas aan de binnenkant schoon met een kwastje. Stof en grond op het glas zijn later lastig te bereiken. De RHS gebruikt voor flessentuinen dezelfde volgorde van lagen.

Hoe plaats je de planten zonder ze te beschadigen?

Dit is het meest precieze deel. Neem er de tijd voor.

1. Plan de indeling. Zet de planten met pot en al naast de pot en bedenk waar elke plant komt. Hogere soorten achteraan, lage vooraan.
2. Haal de plant uit zijn pot. Knijp het kweekpotje in en trek de plant er voorzichtig uit, aan de kluit en niet aan de stengel.
3. Spoel of schud de wortels. Haal de meeste oude grond eraf. Spoel de wortels eventueel kort onder lauw water. Zo neem je minder kans op meegelifte schimmel of beestjes, en past de plant beter in de kleine ruimte.
4. Maak een plantgat. Maak met de achterkant van een lepel of je vinger een kuiltje in het substraat.
5. Zet de plant erin met een pincet. Pak de plant laag bij de wortels vast en laat hem in het gat zakken. Bij een smalle opening vouw je de bladeren voorzichtig omhoog.
6. Druk aan. Duw met de pincet of een stokje de grond rondom de plant aan, zodat de wortels contact maken met de grond.

Laat een paar centimeter tussen de planten. Ze groeien de komende maanden en hebben die ruimte nodig.

Hoe werk je af met mos en decoratie?

Nu de planten staan, zie je waarschijnlijk nog kale plekken grond. Vul die op met stukjes mos. Druk het mos stevig aan op het vochtige substraat, zodat het vastgroeit en vocht kan opnemen.

Een paar stenen of een stukje kienhout geven structuur. Kies materialen zonder kalk en zonder verf, zodat de grond gezond blijft. Twee of drie elementen zijn genoeg.

Maak tot slot het glas schoon. Veeg met een droog kwastje de grond van de binnenkant en poets de buitenkant. Sproei dan een paar keer met de plantenspuit langs het glas, zodat ook de laatste korreltjes naar beneden spoelen en de planten een eerste slokje water krijgen.

Hoe verlopen de eerste weken en het waterritme?

De eerste weken moet het terrarium in balans komen. Zet het op een lichte plek zonder directe zon. Zon door glas werkt als een vergrootglas en maakt het binnen snel te heet.

Bij een gesloten terrarium lees je aan de condens hoe het ervoor staat:

• 's Ochtends wat condens die overdag verdwijnt: precies goed. De kringloop werkt.
• De hele dag beslagen, met druppels die langs het glas lopen: te nat. Zet het deksel een paar uur tot een dag open, zodat overtollig vocht kan verdampen.
• Nooit condens en droge grond: te droog. Sproei een paar keer en sluit het deksel weer.

Controleer dit de eerste maand elke paar dagen. Daarna vindt het terrarium meestal zijn evenwicht en hoef je nog maar af en toe te kijken. Een open terrarium geef je een klein beetje water als de bovenste centimeter grond droog is, met een lepel of spuit aan de voet van de planten.

Zie je een plantje met zachte, bruine stengels, haal het er dan meteen uit. Zo voorkom je dat schimmel zich verspreidt.

Veelgestelde vragen

Hoelang duurt het voor een terrarium dichtgroeit?

Bij snelgroeiende soorten zoals Fittonia en Selaginella zie je na twee tot drie maanden een vol beeld. Langzamere soorten doen er een half jaar tot een jaar over. Plant liever wat ruimer en wacht, dan dat je de pot direct volzet. Een te vol terrarium moet je al snel gaan snoeien.

Welke pot is geschikt voor een terrarium?

Elke heldere glazen pot van minimaal twintig centimeter hoog is geschikt. Gekleurd glas laat minder licht door. Een brede opening maakt het maken en onderhouden makkelijker, een smalle opening vraagt meer handigheid met de pincet. Wil je een gesloten terrarium, kies dan een pot met een passend deksel of kurk.

Moet een terrarium in de zon staan?

Nee. Een terrarium wil veel licht, maar geen directe zon. Achter glas loopt de temperatuur in de zon snel op, waardoor planten verbranden of koken. Een plek op een tot twee meter van een raam op het noorden of oosten werkt goed. Bij te weinig daglicht kun je een kleine ledlamp gebruiken.

Hoelang gaat een terrarium mee?

Met af en toe snoeien en het weghalen van dood blad kan een gesloten terrarium jaren meegaan. Sommige planten worden na een paar jaar te groot en moeten dan vervangen worden. Door dat snoeien en vervangen kan het terrarium zelf lang mooi blijven.

Heb je zin om er zelf een te maken? In onze collectie terrariums vind je glas en planten om mee te beginnen. Je bestelling komt met gratis verzending en levering binnen 1 tot 3 werkdagen rechtstreeks vanuit de kas, in een verpakking op maat, zodat je planten veilig en onbeschadigd aankomen. Liever samen leren? Kijk dan ook bij onze workshop terrarium maken.

Voor levende planten geldt ons retour- en garantiebeleid.

Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.