Terrarium planten zelf maken: stap voor stap je eigen bak

Een oude weckpot, een zakje hydrokorrels en een paar kleine planten: meer heb je niet nodig om een terrarium met planten zelf te maken. Het geheim zit in vier bodemlagen die samen zorgen dat water niet blijft staan en de wortels gezond blijven. Daarbovenop kies je planten die van dezelfde vochtige lucht houden.

Reken op ongeveer een uur werk, inclusief opruimen. Hieronder lees je wat je nodig hebt, hoe dik elke laag moet zijn en hoe je inplant zonder dat het glas onder de aarde komt te zitten.

Wat heb je nodig voordat je begint?

Leg alles klaar op een tafel met een oude krant of een vuilniszak eronder. Dan hoef je halverwege niets te zoeken.

• Glazen bak met deksel of kurk, schoon en droog.
• Hydrokorrels of fijn grind voor de drainagelaag.
• Filterdoek, een stukje worteldoek of een laagje veenmos.
• Terrariumaarde, luchtig en niet te rijk aan voeding.
• Mos voor de toplaag.
• Planten, drie tot zes stuks afhankelijk van je bak.
• Gereedschap: een lange lepel, een stokje of eetstokje, een pincet, een plantenspuit en een trechter of opgerold papier.
• Optioneel: houtskool om rotting en geurtjes te beperken, en een stukje hout of een steen als decoratie.

Welke vier bodemlagen heb je nodig?

Een terrarium heeft geen afvoergat. De lagen onderin vervangen dat gat en zorgen ervoor dat overtollig water ergens heen kan.

1. Drainagelaag, 2 tot 4 centimeter. Hydrokorrels of grind onderin. Hier zakt overtollig water heen, zodat de wortels er niet in staan. In een kleine weckpot is 2 centimeter genoeg, in een aquarium 4.
2. Filterlaag, een paar millimeter. Een stukje filterdoek of een dun laagje mos op de korrels. Zo spoelt de aarde niet naar beneden en blijft de drainage open. Wie houtskool gebruikt, strooit een dun laagje op het doek.
3. Aardelaag, 3 tot 6 centimeter. Terrariumaarde waarin de planten wortelen. Diep genoeg om de wortelkluit helemaal te bedekken, maar niet zo dik dat de bak vol raakt.
4. Toplaag, 1 tot 2 centimeter. Mos, eventueel aangevuld met wat fijne steentjes of schors. Het mos houdt vocht vast, beschermt de aarde tegen uitdrogen en geeft de bak meteen een afgewerkt uiterlijk.

Samen kom je op ongeveer 6 tot 12 centimeter. Houd een derde van de hoogte van je bak aan voor de lagen, zodat er genoeg ruimte overblijft voor de planten.

Welke glazen bak werkt het best om zelf te maken?

Bij zelf bouwen telt vooral hoe makkelijk je erbij kunt. Hoe breder de opening, hoe eenvoudiger het inrichten.

Weckpot. De beste keuze voor een eerste terrarium. Je past er met je hand in, het glas is stevig en het deksel sluit goed. Luchtcirculatie is beperkt, wat past bij vochtminnende planten.

Fles. Prachtig resultaat, maar het meeste werk. Alles gaat via een smalle hals, dus je werkt met een trechter en lange pincetten. Niet ideaal als eerste project.

Vaas. Werkt goed als de opening breed genoeg is. Zonder deksel wordt het een open terrarium, dus kies dan planten die tegen drogere lucht kunnen.

Aquarium. Groot, makkelijk bereikbaar en voordelig tweedehands te vinden. Leg er een glasplaat op als deksel. Ideaal als je meer planten en wat decoratie wilt verwerken. Heb je nog een oud aquarium staan, lees dan hoe je een planten terrarium maakt van een aquarium.

Hoe kies en verdeel je de planten?

Een terrarium ziet er natuurlijk uit als je het opbouwt als een minibos, met hoogteverschil van achter naar voor.

• Hoog achterin: een plant die hoogte en structuur geeft, bijvoorbeeld lintvaren (Pteris cretica) met zijn fijne, sierlijke bladeren.
• Middenhoog opzij: planten met kleur of een opvallend blad. Fittonia (Fittonia albivenis) met zijn gekleurde nerven of een vlekjesplant (Hypoestes phyllostachya) met gespikkeld roze blad.
• Bodembedekker vooraan: een lage, kruipende soort zoals Selaginella (Selaginella kraussiana) of kussentjesmos (Leucobryum glaucum).

Zet de hoogste plant niet in het midden maar iets uit het midden, op ongeveer een derde van de breedte. Dat oogt natuurlijker en geeft ruimte om de bak vanuit meerdere kanten te bekijken.

Kies alleen planten die van dezelfde omstandigheden houden. Voor een gesloten bak zijn dat soorten die van hoge luchtvochtigheid en gefilterd licht houden. Cactussen en vetplanten horen hier niet bij, omdat ze in vochtige lucht gaan rotten.

Hoe plant je alles in zonder te knoeien?

Met een paar trucjes blijft het glas schoon en zitten de planten stevig.

1. Vul de lagen via een trechter. Een opgerold vel papier werkt ook. Zo valt de aarde niet tegen het glas en blijft de zijkant schoon.
2. Spoel de wortels. Haal elke plant uit zijn pot en spoel de meeste potgrond eraf. Die is vaak te rijk en kan schimmel meebrengen.
3. Maak een kuiltje. Graaf met de lange lepel een gat in de aarde, groot genoeg voor de wortels.
4. Zet de plant erin. Houd hem vast met je vingers of een pincet en schuif aarde terug rond de wortels.
5. Druk aan. Gebruik het stokje of de achterkant van de lepel om de aarde rond de stengel stevig aan te drukken, zodat de plant rechtop blijft staan.
6. Leg het mos. Scheur het in stukken en leg het als laatste op de open plekken. Druk het goed aan.
7. Maak het glas schoon. Veeg aarde van de binnenkant met een penseel of vochtig doekje op een stokje.

Wat doe je in de eerste weken na het bouwen?

Geef bij het bouwen maar weinig water. Vernevel de planten en het mos licht, of geef een paar eetlepels langs de rand. De aarde moet vochtig aanvoelen, niet nat. Onderin mag geen water zichtbaar zijn.

Laat het deksel de eerste paar dagen op een kier. Zo kan overtollig vocht van het spoelen en planten ontsnappen. Sluit daarna het deksel en kijk dagelijks naar het glas. Een lichte waas in de ochtend die overdag verdwijnt, is normale condens en een teken dat de kringloop werkt.

Blijft het glas de hele dag beslagen, laat de bak dan nog een dag open. Zie je helemaal geen condens, dan is er te weinig water en vernevel je nog een keer. Na twee tot drie weken heeft de bak zijn evenwicht meestal gevonden. De RHS raadt aan om een nieuwe flessentuin in deze periode op een lichte plek zonder directe zon te zetten.

Veelgestelde vragen

Welke aarde gebruik je voor een terrarium?

Gebruik een luchtige, voedselarme aarde die water vasthoudt maar niet dichtslibt. Speciale terrariumaarde is ideaal. Je kunt ook gewone potgrond mengen met wat kokosvezel of fijne schors voor meer luchtigheid. Vermijd zware tuinaarde of grond met veel meststoffen, want daarin groeien planten te hard en ontstaat sneller schimmel.

Hoeveel water gaat er in een nieuw terrarium?

Weinig. Voor een weckpot van een paar liter is 10 tot 30 milliliter vaak genoeg, voor een groter terrarium een paar scheutjes meer. De aarde moet vochtig aanvoelen, maar in de drainagelaag mag geen water staan. Beter te weinig dan te veel, want bijgieten kan altijd nog.

Moet er een gat in het deksel van een terrarium?

Nee, een gat is niet nodig. Een gesloten terrarium werkt juist omdat het vocht binnen blijft en rondgaat. Wil je een beetje luchtstroom, dan kun je een kurk gebruiken in plaats van een glazen deksel, of het rubberen ringetje van een weckpot weglaten. Bij te veel condens zet je het deksel gewoon tijdelijk op een kier.

Kun je een terrarium maken zonder hydrokorrels?

Ja, grind, kiezels of lavasteentjes werken ook als drainagelaag. Het gaat erom dat er onderin een laag is waar overtollig water in kan wegzakken, zodat de wortels niet in het water staan. Spoel grind wel goed af voordat je het gebruikt, zodat er geen stof of zand in de bak terechtkomt.

Heb je zin om te beginnen? In onze collectie terrarium vind je planten en materialen om je eigen bak te bouwen. Meer inspiratie voor zelf knutselen lees je in ons artikel over een DIY planten terrarium. Je profiteert van gratis verzending, levering binnen 1 tot 3 werkdagen, planten rechtstreeks vanuit de kas en verpakking op maat, zodat je plant veilig en onbeschadigd aankomt.

Komt een plant toch niet in goede staat aan? Dan kun je rekenen op ons retour- en garantiebeleid voor levende planten.

Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.