Terrarium voor planten: welk type bak past bij jouw soorten?

Bij het kiezen van een terrarium voor planten is één vraag belangrijker dan vorm of formaat: wordt het een open of een gesloten bak? In een gesloten terrarium blijft de lucht vochtig en gedijen varens, mos en Fittonia. In een open terrarium ontsnapt het vocht, en daar horen juist droogteminnende soorten als vetplanten en luchtplanten in.

Heb je de plantenkeuze nog helemaal open? Begin dan met deze keuze. Die bepaalt je plantenlijst, en pas daarna kies je de vorm, het formaat en de plek in huis.

Open of gesloten terrarium: wat is het verschil?

Een gesloten terrarium werkt als een kleine waterkringloop. Water verdampt uit de grond en via de bladeren, slaat neer op het koelere glas en druppelt terug in de aarde. Omdat er nauwelijks vocht verloren gaat, blijft de luchtvochtigheid hoog en hoef je zelden water te geven. Dat is precies het klimaat van een tropische bosbodem.

Daarom kies je voor een gesloten bak soorten die van nature in die ondergroei leven. Denk aan Fittonia (Fittonia albivenis), venushaar (Adiantum raddianum) en Selaginella (Selaginella kraussiana).

Een open terrarium heeft geen deksel. Het vocht verdwijnt naar de kamer, dus de lucht in de bak is ongeveer even droog als in de rest van je huis. Tropische varens drogen daar uit. Vetplanten zoals Echeveria elegans en luchtplanten zoals Tillandsia ionantha voelen zich er juist prima, omdat ze gemaakt zijn voor droge lucht en veel licht. Een open bak vraagt wel vaker water en een lichtere plek.

Zet vetplanten dus nooit in een gesloten bak: in de vochtige lucht gaan ze rotten.

Welke types terrarium zijn er?

Elk type heeft zijn eigen sfeer en zijn eigen plantenlijst. Deze tabel zet ze naast elkaar.

Een weckpot of fles is ideaal als je één klein, sfeervol accent wilt. Een glazen kubus biedt meer ruimte om te variëren met hoogte en decoratie. Een hangbol is een mooie keuze voor een raam of een lege hoek, maar door de kleine opening en de open vorm is hij alleen geschikt voor droge soorten.

Een aquarium, eventueel met een glasplaat als deksel, geeft je de meeste ruimte. Daarin kun je ook iets grotere soorten kwijt, zoals een juweelorchidee (Ludisia discolor).

Welk formaat en welke verhouding werken?

Hoogte is bij een terrarium belangrijker dan breedte. Onderin gaan drainage, filterlaag en aarde al snel 6 tot 10 centimeter in beslag nemen. In een lage bak blijft er dan weinig ruimte over voor de planten zelf.

Een goede richtlijn is dat ongeveer een derde van de hoogte bodem is en twee derde ruimte voor de planten. Een bak van 25 centimeter hoog biedt zo ongeveer 15 centimeter groeiruimte.

Voor een gesloten terrarium is 3 tot 5 liter een goede minimale inhoud. In een kleinere bak schommelen vocht en temperatuur sneller, waardoor één scheut te veel water meteen problemen geeft. Een groter volume is stabieler en vergeeft meer fouten, zodat je als beginner meer marge hebt.

Waar let je op bij glasdikte, opening en deksel?

Dik, helder glas is sterker en laat evenveel licht door als dun glas. Het kan beter tegen het gewicht van natte aarde en tegen stoten bij het schoonmaken.

De opening bepaalt hoe je onderhoud pleegt. Past je hand erdoor, vanaf ongeveer 10 centimeter, dan kun je snoeien, planten vervangen en het glas schoonvegen zonder speciaal gereedschap. Bij een smallere opening heb je een lange pincet, schaar en lepel nodig. Dat is goed te doen, maar elke klus duurt langer.

Het deksel bepaalt het klimaat. Een glazen deksel sluit het best af, een kurk laat een klein beetje lucht door en geen deksel maakt het een open terrarium.

Waar zet je je terrarium in huis?

De raamrichting heeft grote invloed op wat er in de bak gebeurt. Glas houdt warmte vast, dus te veel zon maakt een gesloten terrarium al snel te warm.

• Noordraam: zacht, gelijkmatig licht zonder directe zon. Ideaal voor een gesloten bak met varens en mos. Weinig kans op oververhitting of algen.
• Oostraam: ochtendzon, die nog mild is. Goed voor de meeste gesloten terrariums, op een halve meter tot een meter van het glas.
• Westraam: middag- en avondzon, die warmer is. Zet een gesloten bak hier op een meter afstand of achter een vitrage.
• Zuidraam: fel en warm. Een gesloten bak raakt hier oververhit en krijgt snel algen op het glas. Geschikt voor een open bak met vetplanten, niet voor tropische soorten.

Staat je bak ver van een raam, bijvoorbeeld in een kast, dan is een kleine ledlamp een goede oplossing.

Kant-en-klaar kopen of zelf inrichten?

Een kant-en-klaar terrarium is meteen af. De planten zijn door de kweker gekozen en passen bij elkaar, en de lagen zijn correct opgebouwd. Je betaalt iets meer, maar je hebt geen kans op een botsende combinatie en je bent binnen een minuut klaar.

Zelf inrichten is goedkoper als je al een pot in huis hebt, en je bepaalt zelf elk detail. Het kost wel een uur of twee en wat kennis van welke planten samengaan. De RHS raadt aan om bij zelf inrichten planten te kiezen met gelijke behoeften en trage groei.

Wil je eerst zien hoe het werkt, begin dan met een kant-en-klaar exemplaar en richt je tweede terrarium zelf in.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een open en gesloten terrarium?

Een gesloten terrarium heeft een deksel of kurk en houdt het vocht binnen, waardoor een eigen waterkringloop ontstaat. Het is geschikt voor tropische soorten als varens, mos en Fittonia. Een open terrarium heeft geen afsluiting, verliest vocht aan de kamer en past bij droge soorten zoals vetplanten en luchtplanten. Het vraagt vaker water en meer licht.

Welk formaat terrarium is handig om mee te beginnen?

Een terrarium van ongeveer 5 tot 10 liter met een opening waar je hand doorheen past, is ideaal voor een eerste bak. Groot genoeg voor een stabiel klimaat en drie tot vijf planten, maar klein genoeg om overzichtelijk te blijven. Een weckpot of glazen kubus in dit formaat werkt goed.

Kan een terrarium in de vensterbank staan?

Dat hangt af van de raamrichting. Op een noordraam kan een gesloten terrarium prima in de vensterbank staan. Op een oost- of westraam kan het ook, als er geen felle middagzon op het glas valt. Op een zuidraam wordt een gesloten bak te warm, daar zet je hem liever een stuk van het raam af.

Heeft een terrarium een lamp nodig?

Niet als het terrarium op een lichte plek staat, binnen een meter van een raam zonder directe zon. Staat de bak verder in de kamer, in een kast of op een donkere plek, dan helpt een lamp. Kies dan een ledlamp met wit licht en laat die 10 tot 12 uur per dag branden met een tijdschakelaar.

Heb je je keuze gemaakt? In onze collectie terrarium vind je bakken en planten voor zowel open als gesloten terrariums, en bij planten in glazen pot kant-en-klare exemplaren. Kies je voor een gesloten bak, lees dan ook welke planten in een gesloten terrarium het goed doen. Je profiteert van gratis verzending, levering binnen 1 tot 3 werkdagen, planten rechtstreeks vanuit de kas en verpakking op maat, zodat je plant veilig en onbeschadigd aankomt.

Komt een plant toch niet in goede staat aan? Dan kun je rekenen op ons retour- en garantiebeleid voor levende planten.

Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.