Welke cactussen zijn giftig? De soorten op een rij

Echte cactussen zijn zelden giftig. Slechts een paar soorten bevatten stoffen die bij opeten een sterk effect hebben, zoals de peyote (Lophophora williamsii) en de San Pedro-cactus (Echinopsis pachanoi), die allebei mescaline bevatten. Het grootste risico in huis komt vaak van planten die op een cactus lijken maar het niet zijn: cactusachtige wolfsmelksoorten (Euphorbia) met bijtend wit melksap.

Bij de meeste gewone kamercactussen zit het gevaar vooral in de stekels en de fijne weerhaakjes. Hieronder zie je per groep waar je op moet letten, met een overzichtstabel waarin je jouw plant kunt opzoeken. Twijfel je over een specifieke plant bij een kind of huisdier? Raadpleeg dan altijd het Antigifcentrum, de ASPCA-lijst of je dierenarts.

Welke cactussen bevatten echt giftige stoffen?

Het rijtje cactussen met werkzame stoffen is kort. De bekendste zijn twee soorten die van oudsher om hun mescaline bekendstaan:

• Peyote (Lophophora williamsii): een kleine, ronde, stekelloze cactus met plukjes witte haren. Hij groeit langzaam en wordt als kamerplant weinig verkocht.
• San Pedro (Echinopsis pachanoi): een zuilcactus met weinig, korte stekels. Hij wordt wel als sierplant verkocht, omdat hij snel groeit en grote witte bloemen kan maken.

Mescaline beïnvloedt het zenuwstelsel en kan misselijkheid, braken, hallucinaties en een versnelde hartslag veroorzaken. Voor een klein kind of huisdier kan dat gevaarlijk zijn. Deze cactussen zijn dus niet om aan te knabbelen. Als sierplant op een plek buiten bereik zijn ze geen probleem.

Welke planten lijken op een cactus maar zijn het niet?

Hier zit het echte aandachtspunt. Veel planten die in de winkel tussen de cactussen staan, zijn eigenlijk wolfsmelksoorten. Ze lijken sterk op cactussen omdat ze zich aan hetzelfde droge klimaat hebben aangepast, maar ze zijn niet verwant.

Het verschil herken je aan het melksap. Maak je een wondje in een wolfsmelk, dan komt er wit, kleverig sap uit. Dat sap kan de huid irriteren en is vooral pijnlijk in de ogen. Bij opeten kan het de mond en maag irriteren. Bekende voorbeelden:

• Euphorbia trigona: hoge, driehoekige stammen met kleine blaadjes langs de ribben. Vaak verkocht als "cactus".
• Euphorbia ingens: een zuilvormige soort die op een kandelaar lijkt.
• Euphorbia lactea: herkenbaar aan de witte tekening op de ribben, ook als gekweekte kamvorm.
• Christusdoorn (Euphorbia milii): een bloeiende struik met stevige doorns.

Er is ook een tweede manier om ze te onderscheiden, zonder de plant te beschadigen. Bij een echte cactus groeien de stekels uit kleine, viltige kussentjes, de areolen. Bij een wolfsmelk zitten de doorns meestal los in paren op de ribben, zonder zo'n kussentje eronder. Wie daar eenmaal op let, ziet het verschil snel. Meer herkenningspunten vind je in ons artikel over verschillende soorten cactussen herkennen.

Snoei of verpot je een wolfsmelk? Draag dan handschoenen en een bril, en was je handen goed na afloop. Veeg niet in je ogen tijdens het werk.

Welke gewone kamercactussen zijn vooral scherp?

De meeste cactussen die je als kamerplant koopt, zoals Mammillaria, Echinocactus en Cereus, zijn niet bekend als giftig. Het risico zit in de stekels. Dat verklaart ook waarom cactussen stekels hebben: ze beschermen de plant tegen dieren die het vocht in de stam willen. Lees daarover meer in ons artikel waarom hebben cactussen stekels.

Een bijzonder geval is de schijfcactus (Opuntia microdasys). Die heeft geen grote stekels, maar plukjes piepkleine weerhaakjes, glochiden genoemd. Ze zien er zacht uit, maar laten bij de lichtste aanraking los en blijven in je huid steken. Dat geeft dagenlang jeuk en irritatie. Een stukje plakband dat je op de huid drukt en eraf trekt, haalt de meeste weerhaakjes eruit.

Voor katten en honden is een prik in de neus of poot pijnlijk, maar meestal niet ernstig. Blijven er stekels in de bek of het oog zitten, ga dan naar de dierenarts.

Overzicht: welke cactus of cactusachtige is giftig?

Deze tabel is een hulpmiddel en geen medisch advies. Controleer iedere plant voor je huisdier op de ASPCA-lijst, en voor kinderen bij het Antigifcentrum.

Hoe zet je cactussen veilig neer met kinderen of huisdieren?

1. Ken de naam van je plant: bewaar het etiket of zoek de soort op, zodat je bij een ongelukje weet waar het om gaat.
2. Zet ze hoog: een vensterbank waar een kat op springt, is geen veilige plek. Een hoge plank of hangpot is beter.
3. Kies zelf rustige soorten: een cactus met korte stekels of een kerstcactus is in een druk huishouden praktischer dan een schijfcactus.
4. Werk met handschoenen: bij verpotten bescherm je je handen tegen stekels en melksap. Een opgerold stuk krant helpt om de plant vast te pakken.

Zie je bij je kind of huisdier klachten na contact met een plant, zoals kwijlen, braken, rode ogen of zwellingen? Neem dan contact op met de huisarts of dierenarts en vertel welke plant het was.

Veelgestelde vragen

Is een kerstcactus giftig voor katten?

De kerstcactus staat op de ASPCA-lijst als niet-giftig voor katten en honden. Van veel blad eten kan een dier wel wat maagklachten krijgen.

Is het sap van een cactus giftig?

Bij de meeste echte cactussen is het sap helder en niet schadelijk bij aanraking. Wit, kleverig melksap wijst op een wolfsmelk, en dat kan irriteren.

Zijn er ook eetbare cactussen?

Ja. De vruchten van de vijgcactus (Opuntia ficus-indica) worden in veel landen gegeten, net als de jonge schijven. Die worden wel eerst zorgvuldig ontdaan van de weerhaakjes. Eet nooit zomaar van een kamercactus waarvan je de soort niet zeker weet.

Wat doe ik als mijn hond op een cactus heeft gebeten?

Kijk of er stekels in de bek of lippen zitten en bel je dierenarts. Probeer diepe stekels niet zelf te verwijderen als je hond pijn heeft.

Op zoek naar een cactus die goed past in jouw huis? Bekijk onze collectie cactussen als kamerplant. Je krijgt gratis verzending en levering binnen 1 tot 3 werkdagen, rechtstreeks vanuit de kas en in een verpakking op maat, zodat je plant veilig en onbeschadigd aankomt.

Voor levende planten geldt ons retour- en garantiebeleid, zodat je weet waar je aan toe bent.

Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.