Zijn cactussen giftig voor mens en huisdier? Dit moet je weten

Zijn cactussen giftig? De meeste cactussen die je als kamerplant koopt, staan niet bekend als giftig voor mensen, katten of honden. Het echte risico zit in de stekels en in de glochiden: haarfijne weerhaakjes die makkelijk in huid, bek of poten blijven steken. Pas wel op met planten die op een cactus lijken maar het niet zijn, zoals de Euphorbia. Die hebben wit melksap dat huid en ogen flink kan irriteren.

Omdat giftigheid per soort verschilt, is het verstandig om altijd de naam van je plant te kennen. Hieronder lees je waar de risico’s zitten, hoe je een cactus van een Euphorbia onderscheidt en wat je doet als er iets misgaat.

Welke cactussen zijn giftig en welke niet?

Echte cactussen horen bij de cactusfamilie (Cactaceae). De soorten die in huiskamers staan, zoals Mammillaria, Echinocactus en Opuntia, geven bij aanraken of een klein hapje meestal geen vergiftiging. De ASPCA-lijst van giftige en niet-giftige planten noemt bijvoorbeeld de kerstcactus (Schlumbergera truncata) als niet giftig voor katten en honden.

Er zijn wel uitzonderingen. Een klein aantal cactussen bevat stoffen die op het zenuwstelsel werken. Het bekendste voorbeeld is de peyote (Lophophora williamsii). Die kom je in een gewone plantenwinkel niet tegen, maar het laat zien dat ‘cactus’ niet automatisch ‘onschadelijk’ betekent. Controleer daarom bij een onbekende soort altijd de naam, en raadpleeg bij twijfel je huisarts of dierenarts.

Ook het sap van een niet-giftige cactus is niet bedoeld om te eten of te drinken. Het binnenste van een cactus is vooral een waterreservoir met vezels en slijmstoffen. Een likje doet geen kwaad, maar grote hoeveelheden kunnen bij mens en dier maag- en darmklachten geven, zoals misselijkheid of diarree.

Waarom zijn stekels en glochiden het echte gevaar?

Stekels zijn omgevormde bladeren. Ze beschermen de plant tegen dieren die het sappige binnenste willen opeten, en ze vangen dauw en schaduw. Meer over hun functie lees je in waarom hebben cactussen stekels.

Grote stekels zie je aankomen. Glochiden zijn verraderlijker. Je vindt ze vooral bij schijfcactussen zoals de Opuntia (Opuntia microdasys), waar ze eruitzien als zachte plukjes. In werkelijkheid zijn het honderden piepkleine haakjes die bij de lichtste aanraking loslaten.

• Bij mensen geven ze jeuk, roodheid en kleine bultjes, soms dagenlang.
• Bij katten en honden komen ze in de neus, bek of tussen de tenen. Een dier gaat dan likken of pootje schudden, waardoor de haakjes zich verder verspreiden.
• Bij kinderen is de kans groot dat ze de plant aanraken omdat hij zacht lijkt.

Hoe herken je een Euphorbia die op een cactus lijkt?

Veel planten die als ‘cactus’ worden verkocht, zijn eigenlijk een Euphorbia. Voorbeelden zijn de Afrikaanse melkboom (Euphorbia trigona) en de kandelaarplant (Euphorbia ingens). Ze lijken sprekend op een zuilcactus, maar zijn een heel andere plantenfamilie. Hun wit melksap kan bij contact met huid of ogen flinke irritatie geven, en bij inslikken maag- en darmklachten.

Een derde bekende look-alike is het potloodplantje (Euphorbia tirucalli), met dunne groene takjes zonder stekels. Omdat hij er zo onschuldig uitziet, wordt hij vaak onderschat. Juist bij deze soort is het melksap sterk irriterend, dus zet hem buiten bereik van kinderen en dieren en werk er alleen met handschoenen aan.

Verpot of snoei je een Euphorbia? Draag dan handschoenen en een bril, en was je handen goed na afloop. Zo voorkom je dat het sap in je ogen komt.

Hoe voorkom je ongelukjes met cactussen en wat doe je als het misgaat?

Het Belgische Antigifcentrum adviseert om kamerplanten buiten bereik van jonge kinderen te zetten en de naam van elke plant te bewaren. Voor cactussen komen daar een paar praktische tips bij.

• Zet cactussen hoog, op een vensterbank die een kind of hond niet kan bereiken. Katten klimmen overal, dus kies bij een kat liever voor een soort zonder glochiden.
• Kies stekelarme soorten als je twijfelt, zoals de kerstcactus of de bisschopsmuts (Astrophytum myriostigma), die vrijwel zonder stekels groeit.
• Bewaar het label, zodat je in noodgevallen precies weet welke plant het is.

Wat doe je als je een stekel of glochiden in je huid hebt?

1. Niet wrijven. Daarmee duw je de haakjes dieper en verspreid je ze.
2. Grote stekels trek je er recht uit met een pincet.
3. Glochiden haal je weg door stevig plakband op de huid te drukken en er voorzichtig af te trekken. Herhaal dit een paar keer met een nieuw stuk tape.
4. Was de huid daarna met water en zeep.

Blijft de huid rood, warm of pijnlijk, of zit er iets in het oog, ga dan naar de huisarts. Heeft je huisdier stekels in de bek, of heeft het van een Euphorbia gegeten, bel dan meteen je dierenarts. Heeft een kind van een plant gegeten, neem dan contact op met je huisarts en houd de plant of het label bij de hand.

Veelgestelde vragen

Is de kerstcactus giftig voor katten?

Volgens de ASPCA niet. Eet een kat er veel van, dan kan hij wel wat maagklachten krijgen door de vezels, maar vergiftiging is niet te verwachten.

Zijn cactussen gevaarlijk voor honden?

Het grootste risico voor honden zijn de stekels, vooral bij jonge, nieuwsgierige honden die aan alles snuffelen. Stekels in de bek of neus kunnen ontstekingen geven. Zet cactussen daarom op een plek waar je hond niet bij kan en laat stekels in de bek altijd door de dierenarts verwijderen.

Kun je cactusvruchten eten?

Van sommige soorten wel, zoals de vijgcactus. Die vruchten worden in veel landen gegeten. Eet nooit vruchten van een cactus die je niet zeker kunt benoemen.

Is aloë vera een cactus?

Nee, aloë is een vetplant uit een andere familie. De gel wordt veel gebruikt, maar het gele sap onder de bladhuid kan bij huisdieren maag- en darmklachten geven.

Op zoek naar een cactus die veilig past in jouw huis? In de collectie cactussen voor binnen vind je verschillende soorten, en kijk bij dieren ook naar de huisdiervriendelijke kamerplanten. Je krijgt gratis verzending, levering binnen 1 tot 3 werkdagen, rechtstreeks vanuit de kas en een verpakking op maat, zodat je plant veilig en onbeschadigd aankomt.

Voor levende planten geldt daarnaast ons retour- en garantiebeleid.

Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.