Groot blad plant buiten: winterharde soorten met jungle-effect
Door Ilse Veneman
·
· 7 min lezen
Een jungle in je border zonder kas? Dat kan met een groot blad plant buiten die gewoon winterhard is. Hosta, Rodgersia, Ligularia, sierrabarber en schildblad komen elk voorjaar terug, zonder dat je er in de winter iets voor hoeft te doen.
Gunnera, Fatsia en de winterharde banaan hebben in een strenge winter wat bescherming nodig. Bijna al deze planten maken hun grootste blad in halfschaduw, op vochtige grond en uit de wind. Met die drie voorwaarden krijg je het tropische effect waar je naar op zoek bent.
Welke soorten zijn winterhard en welke niet?
Winterhard is geen ja-of-nee-vraag. Het zegt vooral hoeveel werk je in de herfst hebt. Deel je keuze daarom in drie groepen in.
Volledig winterhard. Hosta, Rodgersia, Ligularia, sierrabarber, schildblad en Astilboides sterven in de herfst bovengronds af. De wortelstok overleeft ruim onder nul in de grond en loopt in april of mei weer uit. Je hoeft niets af te dekken.
Winterhard met bescherming. Gunnera, de winterharde banaan en Tetrapanax overleven een gewone Nederlandse winter, maar hun groeipunt is gevoelig voor lange vorst. Je dekt de kroon af of pakt de stam in. Fatsia blijft groen en heeft genoeg aan een beschutte plek tegen een muur.
Jaarlijks binnenhalen. De Abessijnse banaan (Ensete ventricosum) en olifantsoor (Colocasia esculenta) kunnen niet tegen vorst. Ze staan in de zomer buiten, bij voorkeur in een pot, en gaan in oktober een vorstvrije ruimte in. Dat is meer werk, maar ze geven wel het meest tropische blad.
Welke tien grootbladige tuinplanten kun je kiezen?
De tabel geeft een indruk van hoogte en bladmaat bij een volwassen plant op een goede plek. Op droge grond blijven de meeste soorten kleiner.
| Plant | Hoogte | Bladmaat | Standplaats | Winterhard |
|---|---|---|---|---|
| Reuzenrabarber (Gunnera manicata) | 150 tot 250 cm | Tot 150 cm | Halfschaduw, natte grond | Met bescherming |
| Hosta (Hosta sieboldiana) | 60 tot 90 cm | 30 tot 40 cm | Schaduw | Ja |
| Kijkblad (Rodgersia podophylla) | 90 tot 120 cm | 40 tot 60 cm | Halfschaduw | Ja |
| Kruiskruid (Ligularia dentata) | 80 tot 120 cm | 25 tot 35 cm | Halfschaduw, vochtig | Ja |
| Sierrabarber (Rheum palmatum) | 150 tot 250 cm | 60 tot 90 cm | Zon tot halfschaduw | Ja |
| Vingerplant (Fatsia japonica) | 150 tot 300 cm | 30 tot 40 cm | Schaduw, beschut | Redelijk |
| Schildblad (Darmera peltata) | 60 tot 120 cm | Tot 60 cm | Oever, natte grond | Ja |
| Winterharde banaan (Musa basjoo) | 200 tot 400 cm | 100 tot 200 cm | Beschut, zon tot halfschaduw | Met bescherming |
| Astilboides (Astilboides tabularis) | 90 tot 150 cm | 60 tot 90 cm | Schaduw, vochtig | Ja |
| Rijstpapierplant (Tetrapanax papyrifer) | 200 tot 400 cm | 50 tot 100 cm | Beschut, halfschaduw | Met bescherming |
Een eerlijk nadeel: Gunnera, Rheum en Musa hebben veel ruimte nodig. Heb je een kleine tuin, kies dan Hosta, Ligularia of Rodgersia. Die geven op een paar vierkante meter al een junglegevoel. Wil je nog andere ideeën voor een exotische uitstraling, lees dan verder bij tropische planten met groot blad.
Weet je niet zeker welke plant bij jouw plek past?Doe de quiz en vind in 2 minuten jouw groene match.Waar zet je grootbladige tuinplanten neer?
De meeste soorten uit de tabel groeien van nature in bosranden, ravijnen of langs beken. Daar staan ze in gefilterd licht. Een groot, dun blad verliest in de volle middagzon meer water dan de wortels kunnen aanvoeren, zodat het slap gaat hangen of bruine plekken krijgt.
Kies daarom een plek met ochtendzon en schaduw in de middag, of de lichte schaduw onder een boom met een open kruin. Een noord- of oostkant van het huis werkt ook goed.
Wind is de tweede vijand. Een blad van een halve meter breed vangt veel wind, net als een zeil. Het scheurt langs de nerven of knakt bij de steel. Bij de banaan zie je na een stormachtige dag vaak gerafeld blad. Een haag, schutting of een groep struiken aan de windkant houdt het blad heel. Heb je een open, winderige tuin, begin dan met lagere soorten als Hosta en Ligularia.
Welke grond en hoeveel water hebben ze nodig?
Grote bladeren verdampen op een zomerdag liters water. Deze planten willen daarom grond die vocht vasthoudt en toch lucht bevat, zoals rijke, donkere bosgrond. Zandgrond droogt te snel uit en zware klei kan in de winter te nat blijven.
Je verbetert beide grondsoorten met organisch materiaal:
- Compost: werk bij het planten een paar scheppen compost door de plantkuil. Zo houdt zandgrond meer water vast en wordt klei luchtiger.
- Mulch: leg elk voorjaar een laag van 5 tot 8 centimeter bladcompost of houtsnippers rond de plant. Die laag remt verdamping en onkruid en wordt langzaam grond.
- Water geven: geef in droge perioden eens per week een flinke gietbeurt in plaats van dagelijks een beetje. Zo groeien de wortels de diepte in.
Minder tegels en meer beplante grond helpt ook, omdat regenwater dan de bodem in kan zakken. Milieu Centraal legt uit hoe een groenere tuin water beter vasthoudt, wat deze dorstige planten direct ten goede komt.
Hoe voorkom je slakken en bladschade?
- Slakken: Hosta, Ligularia en jonge Gunnera-scheuten zijn favoriet. Raap slakken op een vochtige avond met de hand, strooi biologische korrels op basis van ijzerfosfaat en haal schuilplekken zoals losse stenen weg. Hosta met dik, blauwgrijs blad wordt vaak minder aangevreten.
- Windschade: plant aan de luwe kant van een haag of muur. Gescheurd blad knip je niet direct weg, want het vangt nog steeds licht.
- Zonnebrand: lichtbruine, papierachtige plekken wijzen op te veel middagzon. Verplaats de plant in het najaar naar een schaduwrijker plek.
- Te droge grond: slap blad aan het eind van de middag dat 's ochtends weer herstelt, is een teken van watertekort. Geef water en mulch de grond.
Hoe overwinter je en wanneer snoei je terug?
Laat afgestorven blad van Hosta, Rodgersia en Ligularia na de eerste nachtvorst liggen tot het slap en bruin is. Knip het daarna af tot net boven de grond. Zo krijgen slakken geen natte schuilplek en blijft de border netjes.
Bij Gunnera werkt het anders. Knip na de eerste vorst de grote bladeren af en leg ze omgekeerd over de kroon, als een dak. Vul eventueel aan met stro. Het eigen blad houdt de vorst van het groeipunt af.
De winterharde banaan snoei je terug tot een stam van 1 tot 1,5 meter. Pak die in met stro en jutezak of noppenfolie, zodat de stam niet bevriest en in het voorjaar direct verder groeit. Kew geeft aan dat Musa basjoo uit China komt, waar de winters koeler zijn dan in de tropen. Daarom redt hij het hier beter dan andere bananen.
Soorten in een pot, zoals Colocasia en Ensete, zet je voor de eerste vorst in een schuur, garage of koele kamer. Geef ze daar weinig water, want de plant staat stil.
Veelgestelde vragen
Welke tuinplant heeft de grootste bladeren?
De reuzenrabarber (Gunnera manicata) maakt het grootste blad dat je in een Nederlandse tuin kunt kweken, tot ongeveer anderhalve meter breed. Hij heeft wel veel ruimte en altijd natte grond nodig. De winterharde banaan komt in bladlengte in de buurt, maar zijn blad is smaller en scheurt sneller door wind.
Welke grootbladige planten kunnen in de schaduw?
Hosta is de bekendste keuze voor schaduw en maakt daar juist mooi, stevig blad. Ook Fatsia japonica, Astilboides tabularis en Rodgersia doen het goed in schaduw tot halfschaduw, mits de grond vochtig blijft. In diepe, droge schaduw onder dichte bomen worden ze kleiner. Een laag compost en regelmatig water helpt dan.
Is een bananenplant winterhard in Nederland?
Musa basjoo is de enige banaan die in Nederland buiten kan overwinteren. De wortelstok is winterhard, maar de stam bevriest bij strenge vorst. Snoei hem in de herfst terug en pak de stam in met stro en jute. Andere bananen, zoals Ensete ventricosum, moeten vorstvrij binnen overwinteren.
Hoe bescherm je grote bladeren tegen slakken?
Raap slakken op vochtige avonden met de hand en gebruik biologische slakkenkorrels op basis van ijzerfosfaat. Haal schuilplekken zoals losse stenen en planken weg. Kies bij Hosta soorten met dik blad, want die worden minder aangevreten. Begin vroeg in het voorjaar, als de jonge scheuten het kwetsbaarst zijn.
Klaar om je border een tropisch tintje te geven? In de collectie winterharde planten vind je soorten die jaar na jaar terugkomen. Je planten komen rechtstreeks vanuit de kas, met gratis verzending en levering binnen 1 tot 3 werkdagen. Door de verpakking op maat komt je plant veilig en onbeschadigd aan.
Mocht er bij aankomst toch iets mis zijn, dan val je onder ons retour- en garantiebeleid voor levende planten.
Lees ook
Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.
