Stekjes tuinplanten: gratis nieuwe planten uit je eigen tuin

Vrijwel elke tuinplant die je al hebt, kun je zelf vermeerderen. Met een scherpe schaar, een paar potjes en wat stekgrond maak je van één lavendel of vlinderstruik er zo tien. Het seizoen bepaalt welk type stek je neemt: zachte, groene toppen in juni, halfhoutige takjes in de nazomer en verhoute takken vanaf oktober.

Heb je nog nooit gestekt, dan is dat geen bezwaar. De techniek is eenvoudig, en de meeste fouten zijn makkelijk te voorkomen als je weet waar je op let. Zo vul je je borders zonder er een cent extra aan uit te geven.

Welke tuinplanten laten zich makkelijk stekken?

Sommige planten wortelen bijna vanzelf, andere vragen geduld. Begin met soorten die bekendstaan als dankbare stekplanten, zodat je snel resultaat ziet en vertrouwen krijgt.

Vaste planten

• Kattenkruid (Nepeta × faassenii): jonge toppen wortelen in het voorjaar binnen een paar weken.
• Salie (Salvia nemorosa): stek van niet-bloeiende scheuten slaat vlot aan.
• Schildpadbloem (Penstemon-hybriden): zachte stek in de nazomer, handig omdat deze plant soms een strenge winter niet overleeft.

Kruiden

• Lavendel (Lavandula angustifolia): halfhoutige stek in juli en augustus.
• Rozemarijn (Salvia rosmarinus): zelfde periode, wortelt goed in zanderige grond.
• Munt (Mentha spicata): wortelt zelfs in een glas water.

Heesters

• Vlinderstruik (Buddleja davidii): zowel zachte als houtige stek werkt.
• Hortensia (Hydrangea macrophylla): toppen zonder bloemknop in de vroege zomer.
• Rode kornoelje (Cornus alba): houtige stek in de winter, direct in de grond te steken.

Twijfel je over een soort, kijk dan hoe snel hij in je tuin groeit. Snelle groeiers wortelen meestal ook snel.

Welk stektype neem je per seizoen?

Het seizoen bepaalt hoe stevig een tak is, en dat bepaalt welke stek werkt. Zachte takken wortelen snel maar drogen makkelijk uit. Houtige takken zijn sterker, maar hebben meer tijd nodig. In de tabel zie je welk type bij welk moment past.

De wortelduur is een richtlijn. Warmte versnelt het, een koude periode vertraagt het. Houtige stek laat vaak pas na maanden zien of hij geslaagd is. Wil je meer weten over de verschillende technieken zelf, lees dan stekken van tuinplanten.

Hoe maak je een stekje, stap voor stap?

Deze werkwijze geldt voor zachte en halfhoutige stek, de makkelijkste manier om te beginnen.

1. Kies een gezonde scheut. Neem een tak zonder bloemen of knoppen. Een plant die bloeit, steekt zijn energie in bloemen en minder in wortels.
2. Knip 's ochtends. De plant staat dan vol vocht, zodat het stekje minder snel uitdroogt.
3. Maak de stek op lengte. Knip een stuk van 8 tot 12 centimeter, net onder een knoop. Een knoop is de plek waar een blad aan de stengel zit. Daar zitten de cellen die wortels maken.
4. Verwijder het onderste blad. Houd alleen de bovenste twee of drie bladparen over. Zo verdampt de stek minder water en rot er geen blad weg onder de grond.
5. Steek de stek in de grond. Maak met een potlood een gaatje, zodat je de stengel niet beschadigt. Zet de stek zo diep dat de onderste knoop onder de grond zit.
6. Druk aan en geef water. Druk de grond licht aan, zodat de stengel contact heeft met de aarde. Geef daarna voorzichtig water.
7. Dek af. Zet een doorzichtige plastic zak of een afgesneden fles over de pot. Zo blijft de lucht vochtig en droogt de stek niet uit.

Welke stekgrond, potjes en vochtigheid heb je nodig?

Gebruik speciale stekgrond of zaaigrond, of meng gewone potgrond met de helft zand of perliet. Voedselarme grond werkt beter dan rijke potgrond. Een stek zonder wortels kan nog geen voeding opnemen, en de zouten in rijke grond kunnen de onderkant van de stengel juist beschadigen. Bovendien stimuleert een arme grond de stek om actief wortels te maken op zoek naar voedsel.

Kleine potjes van 7 tot 9 centimeter zijn ideaal. Je kunt meerdere stekken langs de rand van één pot zetten. Dicht bij de rand wortelen ze vaak sneller, omdat de grond daar beter doorlucht is.

Vochtigheid is de sleutel. Onder het kapje ontstaat condens, en dat is goed: het betekent dat de lucht verzadigd is. Maar te veel condens geeft schimmel. Haal daarom elke twee tot drie dagen het kapje even weg om te luchten, en veeg druppels van de binnenkant. Zet de potjes op een lichte plek zonder directe zon. Zon onder een kapje maakt het snel te heet.

Hoe wordt een stekje een tuinplant?

Je weet dat een stek geworteld is als je voorzichtig trekt en weerstand voelt, of als je wortels uit de onderkant van het potje ziet komen. Nieuwe bladgroei aan de top is ook een goed teken. Pot hem dan op in een eigen pot van 9 tot 11 centimeter met gewone potgrond, zodat de plant voeding krijgt om verder te groeien.

Voordat een stek de tuin in kan, moet hij afharden. Een plant die onder een kapje of binnen is opgegroeid, is niet gewend aan wind, felle zon en koude nachten. Zet hem daarom een tot twee weken overdag buiten op een beschutte plek en haal hem 's nachts binnen. Verleng de tijd buiten elke dag.

Het beste uitplantmoment is het volgende seizoen. Stek die je in de zomer maakt, overwintert in een koude bak of onverwarmde kas en gaat in het voorjaar de border in. Dan heeft hij een volledig groeiseizoen om een stevig wortelstelsel op te bouwen.

Waarom mislukken stekjes?

• Rot: de stengel wordt zwart en zacht. Oorzaak is meestal te natte grond of te weinig ventilatie. Oplossing: gebruik luchtige grond, lucht het kapje vaker en giet alleen als de bovenlaag droog aanvoelt.
• Uitdroging: de stek verwelkt binnen een paar dagen. Hij verdampt meer water dan hij kan opnemen. Oplossing: minder bladeren overlaten en een kapje gebruiken.
• Te grote stekken: een lange stek met veel blad moet veel water verdampen voordat hij wortels heeft. Oplossing: houd het bij 8 tot 12 centimeter.
• Te vroeg verplanten: een stek met een paar dunne wortels breekt makkelijk af bij verplanten. Oplossing: wacht tot de wortels de pot goed vullen.

Mislukt een deel van je stekken? Dat is normaal. Neem daarom altijd een paar extra, zodat je genoeg overhoudt. De vlinderstruik is een goede soort om mee te oefenen: hij wortelt makkelijk en groeit snel. In de database van Kew vind je meer over de herkomst van deze soort.

Veelgestelde vragen

Wanneer kun je het beste tuinplanten stekken?

Dat hangt af van het stektype. Zachte stek neem je in mei en juni, halfhoutige stek van juli tot september en houtige stek van oktober tot februari. Voor beginners is de vroege zomer het makkelijkst, omdat jonge scheuten snel wortelen en je binnen een paar weken resultaat ziet.

Hoe lang duurt het voor een tuinplantstekje wortelt?

Zachte stek wortelt meestal binnen twee tot vier weken. Halfhoutige stek heeft vier tot acht weken nodig. Houtige stek die je in de herfst maakt, vormt pas in het voorjaar wortels. Warmte rond de 18 tot 22 graden en een vochtige omgeving versnellen het proces aanzienlijk.

Kun je tuinplanten in water stekken?

Bij sommige soorten wel, zoals munt, wilg en hortensia. Die maken in een glas water binnen een paar weken wortels. Voor de meeste tuinplanten werkt grond beter, omdat waterwortels zwakker zijn en na oppotten moeten wennen. Wil je het toch in water proberen, ververs het water dan elke paar dagen om rot te voorkomen.

Heb je stekpoeder nodig?

Voor makkelijke soorten niet. Die wortelen prima zonder. Bij houtige en halfhoutige stek, zoals lavendel of rozemarijn, kan stekpoeder met groeihormoon de wortelvorming wel versnellen en de slagingskans iets vergroten. Dompel alleen het onderste puntje, en tik het teveel af.

Wil je eerst een paar moederplanten in huis halen om mee te beginnen? In de collectie vaste tuinplanten vind je soorten die zich goed laten stekken. Je krijgt gratis verzending en levering binnen 1 tot 3 werkdagen, rechtstreeks vanuit de kas, met een verpakking op maat zodat je plant veilig en onbeschadigd aankomt.

Voor levende planten geldt ons retour- en garantiebeleid.

Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.