Luchtzuiverende planten nemen stoffen als formaldehyde en benzeen op via de huidmondjes in hun blad en via bacteriën in de potgrond. Dat is meetbaar aangetoond in laboratoriumproeven. Het eerlijke verhaal is alleen dat je er in een gewone woonkamer heel veel van nodig hebt voordat je het verschil in de luchtkwaliteit echt merkt.
Hieronder lees je hoe die opname werkt, wat het bekende NASA-onderzoek wel en niet aantoont, welke soorten het beste scoren en waar de vervuiling in je huis vandaan komt. Ook zie je hoeveel planten een richtgetal is per vierkante meter en hoe dat zich verhoudt tot gewoon een raam openzetten.
Hoe halen planten stoffen uit de lucht?
Een blad zit vol met huidmondjes, microscopisch kleine openingen waarmee de plant koolstofdioxide binnenlaat en waterdamp afgeeft. Vluchtige stoffen uit de lucht gaan door diezelfde openingen mee naar binnen. Daarom filtert een plant met veel bladoppervlak in principe meer dan een plant met weinig blad.
Eenmaal binnen worden die stoffen deels omgezet in onschadelijke verbindingen die de plant in zijn weefsel opslaat of afbreekt. Het gaat om kleine hoeveelheden, want de plant is hier niet op gebouwd. Hij doet het als bijproduct van zijn normale gaswisseling.
Het grootste deel van het werk gebeurt niet in het blad maar in de pot. In de wortelzone leven bacteriën die organische stoffen als voedingsbron gebruiken. Onderzoekers van onder meer Wageningen University and Research wijzen erop dat die bodemmicroben een flink aandeel hebben in de afbraak.
Dat verklaart ook waarom een plant in een dichte sierpot zonder luchttoevoer minder doet dan dezelfde plant in een luchtige kweekpot. Lucht die langs de grond kan stromen, komt in contact met de microben die het werk doen.
Wat toont het NASA-onderzoek wel en niet aan?
Eind jaren tachtig testte NASA kamerplanten in gesloten kamers, met het oog op de luchtkwaliteit in ruimtestations. Ze plaatsten een plant in een afgesloten kast, brachten een bekende hoeveelheid formaldehyde, benzeen of trichloorethyleen in en maten na een etmaal wat er over was.
De uitkomst was duidelijk: de concentraties daalden fors. Die getallen circuleren sindsdien overal, en daar begint het misverstand. Een testkast van minder dan een kubieke meter zonder enige ventilatie lijkt namelijk nergens op je woonkamer.
In een woonkamer van vijftig kubieke meter wordt de lucht continu ververst via kieren, ventilatieroosters en het openen van deuren. Die luchtverversing voert vervuiling veel sneller af dan een plant hem kan opnemen. Latere heranalyses van het onderzoek kwamen daarom uit op tientallen planten per kamer voor een meetbaar effect.
Dat maakt het NASA-werk niet waardeloos. Het laat zien dat het mechanisme bestaat en welke soorten er relatief goed in zijn. Het is alleen geen belofte dat twee planten je binnenlucht schoonmaken. Meer achtergrond lees je in ons stuk over NASA luchtzuiverende planten.
Weet je niet zeker welke plant bij jouw plek past?Doe de quiz en vind in 2 minuten jouw groene match.De vijftien soorten die het beste scoren
De soorten hieronder kwamen in laboratoriumproeven het vaakst naar voren. Let bij je keuze vooral op de lichtbehoefte, want een plant die op zijn plek niet groeit, wisselt ook nauwelijks gassen uit en filtert dus weinig.
| Plant | Gefilterde stoffen | Licht | Verzorging |
|---|---|---|---|
| Lepelplant (Spathiphyllum wallisii) | Benzeen, formaldehyde, trichloorethyleen | Halfschaduw | Gemiddeld |
| Vrouwentong (Sansevieria trifasciata) | Formaldehyde, benzeen | Weinig tot fel | Makkelijk |
| Graslelie (Chlorophytum comosum) | Formaldehyde, koolmonoxide | Halfschaduw | Makkelijk |
| Areca (Dypsis lutescens) | Formaldehyde, xyleen | Halfschaduw tot fel | Gemiddeld |
| Klimop (Hedera helix) | Benzeen, formaldehyde | Halfschaduw | Gemiddeld |
| Epipremnum (Epipremnum aureum) | Formaldehyde, xyleen | Halfschaduw | Makkelijk |
| Drakenboom (Dracaena marginata) | Trichloorethyleen, xyleen | Halfschaduw | Makkelijk |
| Dracaena (Dracaena fragrans) | Formaldehyde, benzeen | Halfschaduw | Makkelijk |
| Flamingoplant (Anthurium andraeanum) | Ammoniak, xyleen | Halfschaduw | Gemiddeld |
| Aloë vera (Aloe vera) | Formaldehyde | Fel | Makkelijk |
| Zwaardvaren (Nephrolepis exaltata) | Formaldehyde, xyleen | Halfschaduw | Hoog |
| Ficus (Ficus benjamina) | Formaldehyde, xyleen | Halfschaduw tot fel | Gemiddeld |
| Gerbera (Gerbera jamesonii) | Benzeen, trichloorethyleen | Fel | Gemiddeld |
| Chrysant (Chrysanthemum morifolium) | Benzeen, ammoniak | Fel | Gemiddeld |
| Philodendron (Philodendron scandens) | Formaldehyde | Halfschaduw | Makkelijk |
Wil je meteen kiezen uit soorten die hierop geselecteerd zijn, bekijk dan de luchtzuiverende kamerplanten. Combineer soorten met verschillende lichtbehoefte, zodat je ze door het hele huis kunt verdelen.
Waar komt de vervuiling in huis vandaan?
Vluchtige organische stoffen komen zelden van buiten. Ze komen vrij uit spullen die je zelf in huis hebt gehaald, vooral in de eerste maanden nadat ze nieuw zijn.
- Verf, lak en lijm: geven na het aanbrengen weken tot maanden oplosmiddelen af.
- Meubels van spaanplaat en MDF: de gebruikte lijmen kunnen formaldehyde afgeven, het meest bij nieuwe stukken.
- Schoonmaakmiddelen en luchtverfrissers: laten na gebruik een piek aan vluchtige stoffen achter.
- Koken en bakken: geeft fijnstof en verbrandingsproducten, vooral bij gas en bij hoog verhitten.
- Kaarsen, open haard en roken: de sterkste bron van fijnstof en benzeen binnenshuis.
De bron aanpakken werkt altijd beter dan filteren achteraf. Kies verf op waterbasis, laat nieuwe kasten eerst een paar dagen in een geventileerde ruimte staan en zet de afzuigkap aan tijdens het koken.
Hoeveel planten heb je nodig?
Op basis van heranalyses van de laboratoriumproeven kom je uit op ongeveer één flinke plant per vijf vierkante meter vloeroppervlak als minimum, en op tien tot honderd planten per kamer als je de labresultaten wilt evenaren. Dat laatste is voor de meeste huizen niet haalbaar.
Zet dat eerlijk af tegen ventileren. Een raam dat tien minuten openstaat ververst de lucht in een kamer vrijwel volledig, iets waar planten dagen over zouden doen. Ventileren is dus je eerste maatregel en planten zijn een aanvulling.
Dat wil niet zeggen dat het zinloos is. Planten verhogen de luchtvochtigheid via verdamping, wat prettig is in een stookseizoen met droge lucht. Wil je daarop sturen, lees dan ons artikel over planten die vocht uit de lucht halen.
Daarnaast is er onderzoek dat groen in huis samenhangt met minder ervaren stress en betere concentratie. Dat effect is beter onderbouwd dan de luchtzuivering zelf, al blijft het lastig te meten.
Zo haal je het meeste effect uit je planten
Wil je dat je planten doen wat ze kunnen, let dan vooral op bladoppervlak, luchtstroom rond de pot en de conditie van de plant.
- Verdeel ze over de kamer in plaats van ze in één hoek te clusteren, zodat meer lucht langs blad en grond komt.
- Stof het blad maandelijks af met een vochtige doek. Een stoflaag sluit huidmondjes af en remt de opname.
- Gebruik een luchtige kweekpot met gaten in een ruimere sierpot, zodat lucht bij de bodemmicroben kan.
- Kies grotere potten: meer potgrond betekent meer wortelzone en meer bacteriën die stoffen afbreken.
- Zorg voor een beetje luchtbeweging, bijvoorbeeld door de plant niet strak tegen een muur te zetten.
- Houd de plant gezond: een plant die niet groeit, wisselt weinig gassen uit en filtert dus ook weinig.
Overdrijf het gieten niet in de hoop op meer effect. Permanent natte grond verdringt zuurstof rond de wortels, waardoor juist de nuttige bacteriën verdwijnen en wortelrot ontstaat.
Veelgestelde vragen over luchtzuiverende planten
Zuiveren planten de lucht in een slaapkamer?
In beperkte mate, net als elders in huis. Het oude idee dat planten 's nachts gevaarlijk veel zuurstof verbruiken klopt niet: de hoeveelheid is verwaarloosbaar naast wat jij zelf ademt. Ventileren blijft belangrijker. Lees meer over luchtzuiverende planten voor de slaapkamer.
Werkt een luchtreiniger beter dan planten?
Voor het verwijderen van fijnstof wel. Een luchtreiniger met een HEPA-filter verplaatst honderden kubieke meters lucht per uur, veel meer dan planten passief aankunnen. Voor vluchtige organische stoffen heb je er een koolstoffilter bij nodig. Planten geven daarnaast vocht en rust in een ruimte, wat een apparaat niet doet.
Helpen planten tegen schimmel en vocht?
Nee, eerder andersom. Planten verdampen water en verhogen daarmee de luchtvochtigheid, wat bij een vochtprobleem ongunstig is. Bij schimmel los je eerst de oorzaak op met ventileren, isoleren of verwarmen. Daarna kun je weer planten toevoegen.
Zijn luchtzuiverende planten veilig voor huisdieren?
Niet allemaal. Lepelplant, klimop, philodendron en dracaena staan bij de ASPCA als giftig voor katten en honden. Areca en graslelie gelden als veiliger. Bel bij vermoeden van inname altijd je dierenarts.
Samengevat: planten nemen echt vluchtige stoffen op, via hun blad en vooral via de bacteriën in de potgrond, maar in een gewone kamer is dat effect klein naast ventileren en het aanpakken van de bron. Zie ze dus als aanvulling en niet als vervanging. Kies soorten die op jouw licht passen, geef ze een ruime luchtige pot en stof het blad af, dan halen ze eruit wat erin zit.
Bekijk het assortiment kamerplanten en ontdek welke luchtzuiverende soorten passen bij jouw ruimte en licht. Onze planten komen rechtstreeks vanuit de kas, gaan in verpakking op maat de deur uit en worden gratis bezorgd binnen 1 tot 3 werkdagen.
Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.
